IV SA/Wa 1084/08

WyrokWSA w Warszawie2008-11-27

Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Aneta Dąbrowska, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal w wyniku przymusowego usunięcia, a postępowanie o przywrócenie posiadania zostało oddalone, mimo że sąd cywilny wskazał na naruszenie posiadania przez właściciela?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może orzec o wymeldowaniu osoby, jeśli spełnione są kumulatywnie dwie przesłanki: opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz brak dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Nawet jeśli opuszczenie lokalu nastąpiło w wyniku przymusu, a sąd cywilny stwierdził naruszenie posiadania, to oddalenie powództwa o przywrócenie posiadania przez ten sąd oznacza, że skarżąca nieskutecznie kwestionuje dobrowolność opuszczenia lokalu w kontekście przepisów ustawy o ewidencji ludności. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie rejestrację stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.
Stan faktyczny
Skarżąca T. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. o jej wymeldowaniu z pobytu stałego. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu na wniosek H. Sp. z o.o., stwierdzając, że skarżąca opuściła lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Skarżąca podnosiła, że została zmuszona do opuszczenia lokalu, a w sprawie toczyło się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, które zostało oddalone przez Sąd Rejonowy, choć sąd ten wskazał na naruszenie posiadania przez spółkę. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i zawieszenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...), po rozpatrzeniu odwołania T. S. na decyzję Prezydenta W. z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) orzekającą o wymeldowaniu T. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał następujące ustalenia faktyczne i prawne. Decyzją z dnia (...) grudnia 2007 r. Prezydent W., po przeprowadzeniu na wniosek H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. postępowania wyjaśniającego, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu T. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż wymieniona spełnia warunek niezbędny do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej, opuściła bowiem przedmiotowy lokal, nie dokonując obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy podniósł, iż jak sama skarżąca potwierdziła, nie zamieszkuje ona w lokalu i nie opuściła go dobrowolnie, została do tego zmuszona przez właściciela budynku przy ul. (...) H. Sp. z o.o. z siedzibą w L. Dlatego też, T. S. wystąpiła do Sądu Rejonowego W. II Wydział Cywilny z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd Rejonowy W. wyrokiem z dnia (...) października 2007 r. (sygn. akt (...)) powództwo T. S. o przywrócenie naruszonego posiadania oddalił, jednakże w uzasadnieniu wyroku wskazał, że pozwana spółka naruszyła posiadanie przez T. S. przedmiotowego lokalu. Zdaniem sądu, nie wpuszczenie posiadacza do zajmowanego przez niego lokalu jest równoznaczne z pozbawieniem go władztwa nad rzeczą. Jednocześnie Sąd Rejonowy podniósł, że część ścian oddzielających lokal nr (...) od pozostałych lokali została wyburzona, co powoduje, iż lokal nr (...) został pozbawiony samodzielności bytu, a tym samym utracił on charakter lokalu mieszkalnego. W konsekwencji, lokal mieszkalny nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. przestał istnieć, brak jest zatem możliwości przywrócenia posiadaczowi władztwa w wymiarze istniejącym przed naruszeniem. Na powyższą decyzję Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 77, 80 oraz art. 97 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, iż przymusem została pozbawiona posiadania przedmiotowego lokalu, a w sprawie tej toczyło się postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania oraz toczy się postępowanie w zakresie potwierdzenia tytułu prawnego do nieruchomości jak również zapewnienia lokalu zastępczego do czasu trwania remontu, co potwierdza jej wolę do przebywania w lokalu. Podkreśliła również, iż dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych. Opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne w nim nieprzebywanie, ale też zamiar opuszczenia lokalu, który należy ocenić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Skarżąca podniosła również, iż postępowanie powinno zostać zawieszone z mocy prawa do czasu zakończenia postępowania o ustalenie istnienia stosunku najmu i zapewnienia lokalu zastępczego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o oddalenie skargi nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia (...) października 2008 r. będącym odpowiedzią na skarg uczestnika postępowania H. Sp. z. o.o. z siedzibą w L. pełnomocnik spółki wniósł o oddalenie skargi podnosząc iż skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2008 r. nie narusza prawa. W opinii Sądu, ustalenia poczynione przez organy prowadzące postępowanie wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 kpa i art. 77 kpa) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) stwierdzający, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym należy, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 publ. OTK-A-2002/3, stwierdzającym sprzeczność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w części wymagającej przedstawienia przy zameldowaniu potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, ewentualna utrata tych uprawnień nie może być uznana za okoliczność istotną także dla wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ewidencja ludności służy bowiem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. A zatem dla wydania decyzji o wymeldowaniu muszą być spełnione kumulatywnie dwie przesłanki: opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz brak dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie Wojewoda (...) prawidłowo ustalił, że przesłanki te zostały spełnione. Bezsporne w sprawie jest, iż T. S. opuściła miejsce stałego pobytu z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. czego sama skarżąca nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego. Zatem zdaniem Sądu orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, iż w lokalu nr (...) przy ul. (...) w Wv nie znajduje się centrum spraw życiowych i osobistych T. S. Mimo, iż skarżąca podnosiła, że mieszkania nie opuścił dobrowolnie to jak zasadnie podniósł Wojewoda (...) okoliczność, że opuszczenie nie miało charakteru dobrowolnego nie oznacza, że w sprawie nie można przyjąć zaistnienia przesłanki "opuszczenia". Przepis art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej dotyczy także takich przypadków, gdy opuszczenie nastąpiło w drodze przymusowego usunięcia i nie dopuszczania do lokalu, zaś osoba zainteresowana nie podjęła przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw do lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu nie został stwierdzony w postępowaniu karnym. Skoro więc w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania Sąd Rejonowy oddalił powództwo T. S. przeciwko H. Sp. z o.o. z siedzibą w L., należy uznać, iż skarżąca nieskutecznie kwestionuje dobrowolność opuszczenia lokalu. Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych normuje sprawy ewidencji ludności, ta natomiast polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach (art. 1 ust. 2 w/w ustawy). Podkreślić należy, iż postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności (tak m.in. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r. V SA 3657/02 Wspólnota 2004/8/55). Skoro w toku postępowania ustalono, iż skarżąca T. S. opuścił lokal nr (...) przy ul. (...) w W. - należało uznać, że organ administracji prawidłowo orzekł o wymeldowaniu skarżącej z przedmiotowego lokalu. W ocenie Sądu, niezasadne są również zarzuty skarżącej naruszenia art. 77, art. 80 i art. 97 kpa, ponieważ organy administracji działające w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy dotyczący wymeldowania T. S. z lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w W., a wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia istnienia stosunku najmu i zapewnienia lokalu zastępczego nie można uznać w sprawie dotyczącej wymeldowania za zagadnienie wstępne, które jest przesłanką zawieszenia postępowania administracyjnego. W konsekwencji powyższego Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi, nie dopatrzył się również tego rodzaju naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia i prowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji skargę należało oddalić. Ze wskazanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło