IV SA/Wa 1085/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-29
Skład orzekający: sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów może zostać nałożona na odbiorcę, jeśli zlecenie transportu nastąpiło przed wejściem w życie ustawy regulującej tę kwestię, ale faktyczne przemieszczenie miało miejsce po jej wejściu w życie?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że kara pieniężna za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów została prawidłowo nałożona. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że faktyczne przemieszczenie pojazdu do Polski nastąpiło po wejściu w życie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, co czyniło je nielegalnym. Skarżąca, jako profesjonalny podmiot, miała obowiązek zapoznać się z nowym prawem i podjąć działania zapobiegające nielegalnemu przywozowi, nawet jeśli zlecenie transportu nastąpiło wcześniej.Stan faktyczny
Spółka C. Sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) nakładającą na nią karę pieniężną za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu. Skarżąca argumentowała, że zakup i zlecenie transportu pojazdu nastąpiły przed wejściem w życie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a faktyczne dostarczenie było od niej niezależne. Organy administracji ustaliły, że pojazd jest odpadem, a jego przemieszczenie do Polski było nielegalne, ponieważ nie dokonano wymaganego zgłoszenia. Kara została nałożona na skarżącą jako odbiorcę odpadu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant spec. Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
IV SA/Wa 1085/13
U Z A S A D N I E N I E
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania spółki C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżącej") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ") z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], orzekającej o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej z tytułu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, orzekł: 1) o uchyleniu decyzji WIOŚ w zakresie pkt 2 tej decyzji oraz w zakresie określenia sankcji z tytułu nieterminowego uiszczenia kary, 2) o utrzymaniu decyzji WIOŚ w mocy w pozostałym zakresie.
II. Zaskarżona decyzja GIOŚ zapadła w następującym stanie faktycznym:
1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] (dalej "decyzją z 2008 r.") GIOŚ nałożył na skarżącą obowiązek przekazania odpadu w postaci uszkodzonego pojazdu marki DODGE o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] (dalej "przedmiotowy/zakwestionowany pojazd" albo "pojazd") do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu oraz do przedłożenia GIOŚ kopii otrzymanego zaświadczenia o przyjęciu niekompletnego pojazdu, w ciągu 30 dni od daty przekazania odpadu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu pojazdów, nie później niż do dnia 25 czerwca 2008 r.
2. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2009 r. WIOŚ poinformował skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w trybie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz.859), dalej "ustawy", z tytułu międzynarodowego przemieszczenia zakwestionowanego pojazdu bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
3. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. WIOŚ orzekł w pkt 1 o nałożeniu na skarżącą – odbiorcę odpadu przywiezionego nielegalnie, bez wymaganego zgłoszenia, administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 50 000 złotych. W pkt 2 decyzji WIOŚ wskazał numer konta, na które należy uiścić karę oraz termin dokonania płatności. WIOŚ wskazał również, że w razie nieterminowego uiszczenia kary pobierane będą odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych.
4. Skarżąca wniosła do GIOŚ odwołanie od decyzji WIOŚ.
III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. odwołanie skarżącej od decyzji WIOŚ, GIOŚ orzekł, jak wskazano na wstępie.
Uzasadniając rozstrzygnięcie odwoławcze, GIOŚ wskazał w szczególności, co następuje:
1. W dniu [...] września 2007 r., podczas rewizji celnej związanej z procedurą dopuszczenia do obrotu towaru w postaci przedmiotowego pojazdu Urząd Celny I w W. (dalej "Urząd Celny") ujawnił nielegalne, międzynarodowe przemieszczanie odpadu. Organ ustalił, że odbiorcą odpadu (przedmiotowego pojazdu) jest skarżąca. Do zgłoszenia o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu towaru dołączono kopię dokumentu własności "Certificate of Destruction", wydanego przez kompetentne władze stanu F. w [...]. Dołączono ponadto kopię faktury zakupu, wycenę rzeczoznawcy wraz z dokumentacją fotograficzną oraz dokument SAD.
2. Następnie w sprawie miały miejsce następujące fakty procesowe: (-) na podstawie art.27 ust.2 ustawy Urząd Celny zawiadomił GIOŚ o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz przekazał GIOŚ całą zebraną w sprawie dokumentację, (-) w dniu [...] października 2007 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu do Polski, (-) postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] wezwał skarżącą do poddania zakwestionowanego pojazdu odzyskowi lub unieszkodliwieniu w sposób racjonalny ekologicznie, (-) decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. GIOŚ nałożył na skarżącą obowiązek przekazania przedmiotowego pojazdu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, (-) w dniu [...] marca 2009 r. do GIOŚ wpłynęło potwierdzenie zagospodarowania przedmiotu postępowania, (-) dniu [...] marca 2009 r. WIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia, na podstawie art.32 ust.1 ustawy kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu, (-) decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. WIOŚ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 50.000 zł.
3. W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do obligatoryjnego wymierzenia skarżącej kary z tytułu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów na podstawie art.32 ust.1 ustawy, jako odbiorcy tych odpadów.
4. Bezspornym jest, że zakwestionowany pojazd, będący przedmiotem międzynarodowego przemieszczenia z USA do Polski, jest odpadem. Kwestia ta została przesądzona w ostatecznej, niezaskarżonej przez skarżącą decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r. (skarżąca nie wniosła do GIOŚ o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją). Ustalenia decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie zakwalifikowania przedmiotowego pojazdu za odpad, będący przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia, były wiążące dla organów orzekających w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu przemieszczenia. Dokonanie przez organy orzekające w przedmiocie wymierzenia kary odmiennych ustaleń odnośnie tego, czy przedmiot przemieszczenia był odpadem, prowadziłoby do tego, że decyzje w przedmiocie wymierzenia kary zostałyby obarczone kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a.
5. Skarżąca była odbiorcą zakwestionowanego pojazdu w rozumieniu art.2 ust.1 pkt 4 ustawy. Powyższy wniosek potwierdza treść faktury zakupu pojazdu oraz dokumentu celnego SAD.
6. Legalność międzynarodowego przemieszczenia przedmiotowego pojazdu była uzależniona od dokonania uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych zainteresowanych organów na podstawie art.3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006. Wskazane wyżej wymogi formalne nie zostały dopełnione. W świetle art.2 pkt 35 lit.a rozporządzenia międzynarodowe przemieszczenie przedmiotowego pojazdu było zatem nielegalne.
7. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy wymierzono skarżącej karę w najniższej, przewidzianej przepisami wysokości 50.000 złotych.
8. Z racji braku podstaw prawnych do orzekania w decyzji w przedmiocie wymierzenia kary o kwestiach objętych postanowieniami punktu 2 decyzji WIOŚ oraz w kwestii określenia, w sposób w tej decyzji przewidziany (postanowienie zamieszczone bezpośrednio po punkcie 2), skutków prawnych nieuiszczenia kary w wyznaczonym terminie, postanowienia te należało uchylić.
IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję GIOŚ.
W skardze sformułowano następujące zarzuty wobec zaskarżonej decyzji GIOŚ:
- w postępowaniu administracyjnym wadliwie przyjęto, że przedmiotowy pojazd jest odpadem niebezpiecznym w sytuacji, w której pojazd ten przetrwał transport z USA do Polski bez wycieków szkodliwych dla środowiska,
- przy orzekaniu w sprawie naruszono konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz, albowiem przedmiotowy pojazd został zakupiony przez skarżącą w USA i wysłany frachtem do Polski przed uchwaleniem i wejściem w życie ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (faktura z dnia [...] kwietnia 2007 r.).
V. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ faktu zakupienia przez skarżącą przedmiotowego pojazdu oraz wysłania go do Polski przed wejściem w życie ustawy, GIOŚ wskazał, co następuje:
- ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów weszła w życie w dniu 12 lipca 2007 r.,
- w świetle treści faktury zakupu przedmiotowego pojazdu przez skarżącą, wystawionej przez zbywcę w dniu 23 kwietnia 2007 r. należy przyznać rację skarżącemu, że nabył on pojazd przed wejściem ustawy w życie,
- w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów oczywistym jest jednak, że wywóz samochodu z USA nastąpił dopiero po tej dacie; tj. nie wcześniej niż w dniu dokonania odprawy celnej pojazdu, która nastąpiła w dniu [...] lipca 2007 r. (powyższy fakt poświadcza stosowna adnotacja na świadectwie zniszczenia); pojazd został sprowadzony na terytorium Polski w dniu [...] września 2007 r. (dokument zgłoszenia celnego SAD).
VI. W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżąca podtrzymała stanowisko, że transakcja objęta fakturą z dnia [...] kwietnia 2007 r. obejmowała nie tylko zakup zakwestionowanego pojazdu (oraz dwu innych), ale również ich transport i dostawę do W.. Skarżąca nie miała wpływu na to, że wykonanie tej umowy przez zbywcę (przemieszczenie pojazdu do Polski) nastąpiło dopiero po wejściu ustawy w życie.
VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu 29 października 2013 r. skarżąca podniosła następujące kwestie:
- z faktury z dnia [...] kwietnia 2007 r. wynika bezspornie, że w tym dniu miało miejsce zlecenie frachtu pojazdu do Polski; zlecenie frachtu nastąpiło zatem przed wejściem ustawy w życie,
- ustawa została uchwalona dopiero dwa miesiące później (29 czerwca 2007 r.), a weszła w życie zaledwie po upływie dwutygodniowego vacatio legis (12 lipca 2007 r.), tj. w momencie, w którym fracht pojazdu do Polski był już zamówiony,
- okoliczność, że dostarczenie pojazdu kontenerowcem do Polski nastąpiło dopiero we wrześniu 2007 r., jest okolicznością od skarżącego niezależną,
- okres pomiędzy zamówieniem w USA frachtu a jego realizacją jest za zasady kilkumiesięczny, na co podmiot zamawiający fracht nie ma wpływu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VIII. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
IX. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją GIOŚ, było wymierzenie skarżącej, na podstawie art.32 ust.1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, kary pieniężnej z tego tytułu, że w ocenie organu skarżąca była odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie, bez dokonania zgłoszenia.
Przedmiot niniejszej sprawy został uregulowany przepisami rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1), dalej "rozporządzenia 1013/2006" albo "rozporządzenia" oraz ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Podkreślić w związku z powyższym należy, co następuje:
1. Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów weszła w życie z dniem 12 lipca 2007 r. (art.43 ustawy).
2. Ustawa ta określa postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia 1013/2006, oraz kary pieniężne za naruszanie obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów (art.1 ust.1 ustawy).
3. Przepisy ustawy nie naruszają postanowień ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 z późn. zm.) – art.1 ust.2 ustawy.
4. Nielegalnym przemieszczeniem jest m.in. przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z rozporządzeniem (art.2 pkt 35 lit.a rozporządzenia 1013/2006).
5. Procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody określonej w przepisach tytułu II rozporządzenia podlegają przemieszczenia następujących odpadów:
a) jeżeli mają być poddane procesom unieszkodliwiania: wszystkich odpadów;
b) jeżeli mają być poddane procesom odzysku:
i) odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje między innymi odpady wyszczególnione w aneksach II i VIII Konwencji bazylejskiej;
ii) odpadów wyszczególnionych w załączniku IVA;
iii) odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA;
iv) mieszanin odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, IIIB, IV lub IVA, chyba że zostały wyszczególnione w załączniku IIIA (art.3 ust.1 rozporządzenia).
6. Odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie (art.2 pkt 4 ustawy).
7. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł (art.32 ust.1 ustawy).
8. Przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art.32 i 33 ustawy, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006 (art.34 ustawy).
9. Do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy oraz do zezwoleń wydanych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe (art.41 ustawy).
X. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji GIOŚ w świetle wskazanych wyżej uwarunkowań prawnych prowadzi do następujących wniosków:
1. Organy orzekające w niniejszej sprawie wykazały w sposób wyczerpujący spełnienie się przesłanek, obligujących do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej na podstawie art.32 ust.1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Stosownie do powyższego:
(1). W pierwszej kolejności stwierdzić należy słuszność stanowiska organów odnośnie tego, że w postępowaniu w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary organy te były związane ustaleniami ostatecznej decyzji GIOŚ z [...] kwietnia 2008 r., w której to decyzji stwierdzono, że zakwestionowany pojazd jest odpadem nielegalnie przemieszczonym do Polski. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono zatem, że zakwestionowany pojazd spełnia kryteria "odpadu", zdefiniowanego w art.3 ust.1 ustawy o odpadach, w związku z czym musi być zakwalifikowany do kategorii odpadów o kodzie 16 01 04 "zużyte lub nie nadające się do użytkowania pojazdy",, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz.1206). Trafnie uznały organy, że prowadzenie w tym zakresie odrębnego, ponownego postępowania wyjaśniającego prowadziłoby do tego, że decyzja w przedmiocie wymierzenia kary zostałaby wydana z kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. W konsekwencji powyższego podniesiona w skardze okoliczność, że w ocenie skarżącej przedmiotowy pojazd nie stanowił odpadu niebezpiecznego, nie mogła być ponownie badana w zaskarżonej decyzji GIOŚ.
(2). Trafnie uznano w postępowaniu administracyjnym, że zakwestionowany pojazd jest odpadem, który nie został zamieszczony w załączniku III, IIIB, IV i IV A rozporządzenia 1013/2006, w konsekwencji czego jego międzynarodowe przemieszczenie wymagało zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów.
Procedury, o których mowa powyżej, nie zostały w niniejszej sprawie dopełnione. W związku z powyższym, w świetle postanowień art.2 pkt 35 lit.a rozporządzenia, stosownie do których przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z tym rozporządzeniem, stanowi nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów, przemieszczenie przedmiotowego pojazdu z USA do Polski, było bez wątpienia nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniem odpadów
(3). Skarżąca spełnia kryteria odbiorcy odpadów przemieszczonych do Polski nielegalnie w rozumieniu art.2 pkt 4 ustawy (skarżąca jest bowiem jednostką organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady).
2. Pomimo omówionego powyżej zawarcia w skardze polemiki z ustaleniami organów odnośnie zasadności zakwalifikowania zakwestionowanego pojazdu jako odpadu niebezpiecznego, istota argumentacji skargi sprowadza się do daleko idącego zarzutu bezpodstawnego zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zarzut skargi sprowadza się zatem do tezy, że przepisy ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przewidujące sankcje administracyjne za nielegalne przemieszczanie odpadów, nie znajdowały zastosowania do przemieszczenia przedmiotowego pojazdu, albowiem zarówno zakup tego pojazdu przez skarżącą za granicą RP, jak też zlecenie przez skarżąca przewozu pojazdu do Polski, zostały dokonane przed wejściem ustawy w życie. W ocenie skargi powyższe okoliczności przesądzają o braku podstaw do zastosowania w stosunku do skarżącej art.32 ust.1 ustawy, niezależnie od faktu, że faktyczne przemieszczenie pojazdu do Polski nastąpiło już po wejściu ustawy w życie.
Tego rodzaju oceny prawnej niniejszej sprawy Sąd nie podziela.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w przepisach ustawy nie zawarto regulacji intertemporalnej, wyłączającej stosowanie przepisów ustawy w stosunku do tych przemieszczeń odpadów, mających miejsce w okresie obowiązywania aktu, które zostały zlecone przed jego wejściem w życie. Podkreślenia wymaga, że jedyny przepis intertemporalny ustawy, przewidujący wyłączenie jej przepisów (w okresie obowiązywania ustawy) przy orzekaniu w sprawach indywidualnych, dotyczy wyłącznie: 1) sytuacji, w których postępowanie administracyjne wszczęto i nie zakończono ostateczną decyzją administracyjną przed wejściem ustawy w życie, 2) spraw, dotyczących zezwoleń wydanych przed dniem wejścia ustawy w życie. W tego rodzaju stanach faktycznych stosuje się nie przepisy ustawy, a przepisy dotychczasowe (art.41 ustawy).
W oczywisty sposób przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie w sytuacji, w której postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia skarżącej kary zostało wszczęte po wejściu ustawy w życie, a dodatkowo postępowanie to nie odnosi się do pozwolenia wydanego przed tą datą.
Z materiału dowodowego sprawy wynikają następujące okoliczności:
1) w dniu 23 kwietnia 2007 r., a zatem przed wejściem ustawy w życie podmiot zbywający na rzecz skarżącej przedmiotowy pojazd (wraz z dwoma innymi pojazdami) wystawił skarżącej fakturę, obejmującą zarówno cenę sprzedaży wszystkich zbywanych pojazdów, jak i koszt ich transportu i dostawy do Polski,
2) w dniu 24 lipca 2007 r., a zatem po wejściu ustawy w życie przesyłka z pojazdami zakupionymi przez skarżącą została poddana w USA odprawie celnej,
3) w dniu 5 września 2007 r. przesyłka została wwieziona na terytorium RP.
O ile nie można zakwestionować wiarygodności twierdzeń skarżącej, że czas realizacji zlecenia na dostarczenie przesyłki kontenerowej z USA do Polski obejmuje z zasady okres kilkumiesięczny, a określenie w dacie składania takiego zlecenia dokładnej daty jego realizacji jest (z racji specyfiki sposobu realizacji tego rodzaju usług) niemożliwe, o tyle nie można podzielić argumentacji skargi, że powyższe okoliczności zwalniały skarżącą z obowiązku podjęcia w stosownym czasie działań, mających na celu zapobieżenie nielegalnemu przemieszczeniu odpadów do Polski. Okolicznością rozstrzygającą w sprawie, przesądzającą o tym, że do przemieszczenia takiego, poddanego sankcjom przewidzianym w ustawie, doszło jest to, że przedmiotowy pojazd został wwieziony do Polski w dniu [...] września 2007 r. (blisko dwa miesiące po wejściu ustawy w życie).
Konsekwencją funkcjonowania w obrocie prawnym fikcji powszechnej znajomości prawa jest przyjęcie, że prawidłowo opublikowany akt stanowienia prawa wiąże podmioty prawa, do których akt ten się odnosi, w konsekwencji czego podmioty te nie mogą powoływać się na nieznajomość opublikowanego aktu, jako na przesłankę uzasadniającą uchylenie się od skutków prawnych, przewidzianych przez ten akt. Dodatkowo wskazać należy, że na skarżącej, jako na podmiocie profesjonalnym, tj. prowadzącym działalność gospodarczą m.in. w zakresie sprowadzania pojazdów samochodowych z zagranicy do Polski, ciążył obowiązek dopełnienia należytej staranności w zapoznaniu się i przestrzeganiu regulacji prawnych, dotyczących tego rodzaju działalności.
Podkreślenia wymaga, że ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów została uchwalona przez Sejm RP w dniu 29 czerwca 2007 r. Tekst tej ustawy został opublikowany w dniu Dzienniku Urzędowym z dnia 11 lipca 2007 r., natomiast datę jej wejścia w życie określono w art.43 ustawy na dzień 12 lipca 2007 r. Z powyższego wynika, że wejście ustawy w życie nastąpiło w dniu następnym po jej ogłoszeniu.
W sytuacji, w której wysyłka pojazdu do z USA do Polski nastąpiła nie wcześniej niż w dniu 24 lipca 2007 r. (data odprawy celnej pojazdu dokonanej w USA), a zatem nie wcześniej niż 13 dni po ogłoszeniu ustawy, uznać należy:
- po pierwsze, że w dacie wejścia ustawy w życie i w co najmniej dwutygodniowym okresie po tej dacie międzynarodowe przemieszczanie odpadu nie zostało jeszcze rozpoczęte (pojazd znajdował się jeszcze na terytorium USA),
- po drugie, że obowiązkiem skarżącej, którego wykonanie uznać należy za całkowicie realne, było podjęcie w tym czasie działań, zmierzających do wstrzymania przywozu przesyłki do Polski.
W świetle tych wszystkich uwarunkowań rozpatrywanej sprawy, skargę uznać należy za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Powyższe obligowało Sąd do jej oddalenia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło