IV SA/Wa 1087/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 21.07. 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. V. i K. V. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi O. V. i K. V. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania obywatela [...] O. V., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy. Decyzja ta objęła również małżonkę cudzoziemca K. V.. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli O. V. i K. V.. W treści skargi zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji argumentując, że jej wykonanie może doprowadzić do powrotu skarżącego wraz z żoną na [...] oraz utraty zdrowia lub życia w związku z konfliktem zbrojnym mającym miejsce w tym kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. zm.), dalej p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Wstrzymaniu wykonania podlegają decyzje, które nadają się do wykonania i mogą być wykonywane, zwłaszcza w trybie egzekucji. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Tymczasem, zaskarżona decyzja nie ma takiego charakteru. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania złożonego w niniejszej sprawie jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców, utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o odmowie nadania statusu uchodźcy. Decyzją tą nie orzeczono zatem o wydaleniu skarżących z terytorium Polski. Skarżący nie przytoczyli żadnych okoliczności, które uzasadniałyby wniosek, że wykonanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Zauważyć trzeba, że stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.), cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. W aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia, lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 ustawy). Dopiero ta decyzja nakłada na stronę obowiązek i podlega egzekucji. Skoro wykonanie zaskarżonej decyzji nie skutkuje w sposób bezpośredni wydaleniem cudzoziemca, a jedynie nakłada obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni od doręczenia cudzoziemcowi decyzji organu drugiej instancji (art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), to należy uznać, że tak określony obowiązek ma charakter dobrowolny. W decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy nie stwierdza się, że obowiązek opuszczenia kraju w terminie 30 dni podlega przymusowemu wykonaniu. Decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy nie powoduje zatem trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji cudzoziemca. Strona, nie będąc zobowiązana do powrotu do kraju pochodzenia, może skutecznie realizować swoje prawo do sądu, w tym podejmować działania procesowe, które zapewnią jej skuteczny udział w postępowaniu zainicjowanym skargą. W tym kontekście należy przytoczyć art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Z regulacji tej wynika, że cudzoziemiec, wobec którego zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu (bowiem w terminie 30 dni od doręczenia decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), by ustrzec się skutków wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu, musi złożyć wraz ze skargą na tę decyzję wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W takiej sytuacji podlega wydłużeniu termin przymusowego wykonania tej decyzji. Zatem, mocą tego uregulowania automatycznie cudzoziemiec będzie objęty ochroną tymczasową do momentu rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu, bez konieczności wykazywania jakichkolwiek ku temu argumentów. Decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy i o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej nie jest więc decyzją o wydaleniu strony z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 u.o.c., cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Niewykonanie tego obowiązku nie stanowi więc bezpośredniej przesłanki przymusowego wydalenia cudzoziemca, jest natomiast podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 16 u.o.c., która podlega przymusowemu wykonaniu na mocy art. 329 tej ustawy. Dopiero wobec decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu możliwe jest wstrzymanie jej wykonania ze względu na to, że nakłada ona na stronę obowiązek powrotu. Udzielenie ochrony tymczasowej w odniesieniu do decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy w oparciu o argument, że strona w wyniku jej wykonania będzie zobowiązana do powrotu do kraju pochodzenia, jest zatem niemożliwe. Z tych przyczyn, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.