IV SA/Wa 109/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Michał Majcher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. S. i E. H. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji o przejęciu parceli leśnej - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2006 r. - Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Minister Środowiska po rozpoznaniu wniosku złożonego przez E. H. i T. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] września 2006 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. i decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa parceli leśnej o powierzchni 21 ha położonej w Nadleśnictwie P. stanowiącą b. własność spadkobierców po W. R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Minister Środowiska decyzją z dnia [...] września 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. oraz decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. w/w sprawie. Decyzja ta stała się przedmiotem wniosku E.H. i T.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Minister Środowiska wskazał, że przedmiotową parcelę leśną przejęto na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.u. Nr 17, poz. 71, ze zm.) który stanowi, że "nieruchomości rolne i leśne objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się nadal we władaniu Państwa". Ustawa weszła w życie dnia 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu decyzji, których stwierdzenia nieważności domagają się strony wskazano, że wyrazem władania przedmiotową nieruchomością było wykonanie zalesienia przedmiotowej parceli leśnej w 1952 r. Wobec powyższego zdaniem Ministra Środowiska Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej o powierzchni 21 ha czynności władcze przed wejściem w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.H. i T.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako sprzecznej z prawem. W uzasadnieniu skargi zaś wskazali, że nie można przyjąć by wskazany w uzasadnieniu decyzji art. 9 cyt. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowania niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego mógł być zastosowany do omawianej parceli leśnej. Zdaniem skarżących to właścicielka władała nieruchomością przed dniem wejścia w życie cyt. ustawy i władała nią także w dniu wejścia jej w życie, a władanie to przejawiało się w przeprowadzaniu czynności gospodarczych (bieżący nadzór, pielęgnacja upraw i drzewostanów oraz ich eksploatacja). W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej poglądy uznać można za zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje: Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie, że wadliwość taka ma miejsce musi wynikać z przeprowadzonego postępowania dowodowego. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, przede wszystkim obowiązany jest ustalić, w sposób niepozostawiający wątpliwości, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie. Niezależnie od tego należy podkreślić, iż orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] kwietnia 1961 r. i decyzji Rejonu Lasów Państwowych w P. z dnia [...] grudnia 1958 r. organ nadzoru miał obowiązek zbadania, czy decyzje te są dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a biorąc pod uwagę treść wniosku , w szczególności czy nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W ocenie Sądu rozstrzygając w sprawie organ nadzoru ograniczył się do zupełnie bezkrytycznej akceptacji decyzji zapadłych w postępowaniu zwykłym, orzekając bez dokonania koniecznej i wszechstronnej analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i ustosunkowania się do zarzutów wnioskodawcy postępowania nieważnościowego. Lakoniczne uzasadnienie decyzji Ministra Środowiska poprzestaje w istocie tylko na powtórzeniu treści przepisów zastosowanych w postępowaniu zwykłym i szczegółowym opisaniu przedmiotowej parceli leśnej i podaniu, że Lasy Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zabrakło natomiast jakiegokolwiek odniesienia się w skonkretyzowany sposób do materiału zgromadzonego w sprawie. Tym bardziej, że istotna część materiału dowodowego została dołączona do akt sprawy po wydaniu pierwszej decyzji, a organ ponownie rozpatrując sprawę w ogóle nie odniósł się do zebranego i żądanego przed siebie materiału dowodowego. Są wśród tych odpisów dokumentów m.in. pismo do b. właścicielki zezwalające na wyrąb 75 sztuk drzew z 5 stycznia 1955 r., zaświadczenie wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej potwierdzające własność przedmiotowej parceli z dnia 16 marca 1957 r. , dokumenty dotyczące prywatyzacji parceli leśnych i inne. Organ winien szczegółowo odnieść się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów i wskazać, które z nich mają znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności, a które takiego waloru nie posiadają. W tej sytuacji stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru ocenić należy jako obarczone nie tylko naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, ale i art. 8 i 11 kpa. Bowiem jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa mówi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 ka), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wprawdzie rolą organu nadzoru nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty – tak jak w postępowaniu zwykłym – a tylko weryfikacja decyzji w nim zapadłych, w nadzwyczajnym trybie – pod kątem wadliwości kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa, ale nie zwalnia to organu nadzoru z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej, zwłaszcza zaś zasad ogólnych kpa. Podstawą wnioskowania organu nadzoru musi być najpierw dokładne ustalenie faktów mających znaczenie dla wyniku sprawy, następnie ich konfrontacja z właściwie wykładanymi przepisami prawa, które zastosowano w postępowaniu zwykłym. Dopiero wtedy ocenić bowiem można czy rozstrzygnięcie kończące postępowanie zwykłe miało w ogóle oparcie w prawie, bądź czy przy jego wydawaniu prawa rażąco nie naruszono (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a także ustosunkować się w tym świetle do zarzutów wnioskodawcy postępowania nadzorczego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.