IV SA/Wa 1094/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006r. nr [...] w przedmiocie nieważności decyzji ustalającej nabywcę nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz L. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1094/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 156 i 157 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku L. S. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R., powiat G. z dnia [...] marca 1986 r. Nr [...] dotyczącej ustalenia nabywcy gruntów rolnych z Państwowego Funduszu Ziemi. W uzasadnieniu podniesiono, iż powyższą decyzją Naczelnik Miasta i Gminy w R. ustalił Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną [...] w R. na nabywcę, będącej w jej użytkowaniu nieruchomości stanowiącej własność Państwowego Funduszu Ziemi. Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1987 r. nieruchomość powyższa została zbyta na rzecz Spółdzielni. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w R. wystąpił L. S. i. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, iż posiada legitymację do występowania z takim żądaniem. Koniecznym byłoby wykazanie przez niego posiadania interesu prawnego lub obowiązku dotyczącego tego postępowania. Wskutek odwołania wniesionego przez L. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Wojewody [...], że L. S. nie może być uznany za stronę postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy R. z dnia [...] marca 1986 r., ponieważ nie wykazał swojego interesu prawnego dotyczącego nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi. W skardze do sądu administracyjnego L. S. podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 23 ust. 4 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Mianowicie pominięto fakt, iż jest spadkobiercą byłych właścicieli nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa, a następnie przekazanych Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej. Zatem ustawa przyznaje mu legitymację do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Nadto skarżący wywodzi, iż zaskarżona decyzja wydana została bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy i udzielenia mu jako stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek o okolicznościach, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego. W konsekwencji skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności bądź uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak również decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosi, iż decyzje ignorują fakt, iż nieruchomości, których dotyczyła decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w R. zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa od jego ojca S. S.. Zdaniem skarżącego powinien być powiadomiony o zamiarze sprzedaży nieruchomości na rzecz Spółdzielni. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż decyzja Naczelnika została wydana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210), nie zaś powoływanej przez skarżącego ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zarzuty bowiem zawarte w skardze nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd administracyjny natomiast rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Badając zatem zaskarżoną decyzję pod katem zgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego, Sąd stwierdził naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji - jak wnosił skarżący - jednakże kierował się innymi przesłankami. Oczywistym jest, iż ustalenie decyzją z dnia [...] marca 1986 r. Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej [...] w R. jako nabywcy wymienionych w niej działek nastąpiło na podstawie art. 274 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 30, poz. 210) w brzmieniu wówczas obowiązującym. Wynika ta okoliczność zarówno z samego rozstrzygnięcia, jak również z uzasadnienia przedmiotowej decyzji. Tym samym twierdzenie skarżącego, iż winna znaleźć zastosowanie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tj. Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) należy uznać za bezzasadne . Również stanowisko skarżącego, oparte na regulacjach ostatnio powołanej ustawy, iż jako spadkobierca poprzedniego właściciela działek ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej nabywcę działek, nie może zostać podzielone. Przede wszystkim jednak w sprawie stwierdzenia nieważności orzekały organy niewłaściwe. Organem powołanym do wydawania decyzji w przedmiocie przejścia nieruchomości na własność spółdzielni był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego (art. 274 § 2 prawa spółdzielczego). Przepis ten został skreślony z dniem 7 lutego 1990 r. na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 6 poz. 37). Powołana ostatnio ustawa nie zawierała żadnych uregulowań, które przesądziłyby o właściwości organów prowadzących postępowania nadzorcze w odniesieniu do orzeczeń wydawanych na podstawie powołanego art. 274 § 2 prawa spółdzielczego. Mając zatem na uwadze, że nie istnieje organ, który wydał kontrolowaną decyzję tj. naczelnik miasta i gminy oraz nie obowiązują przepisy materialne, w oparciu o które zostało wydane orzeczenie, koniecznym było w pierwszej kolejności rozważenie przez Sąd, czy w sprawie orzekał organ właściwy. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa stwierdzenie nieważności decyzji następuje wtedy gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Właściwość organu w postępowaniu nieważnościowym wyznacza norma art. 157 § 1 kpa. Właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia. O tym jaki organ jest organem wyższego stopnia stanowi art. 17 kpa. W niniejszej sprawie z przywołanego przepisu nie można wprost ustalić organu wyższego stopnia, gdyż w związku z przeprowadzonymi reformami w systemie organów administracji nie istnieją organy administracji państwowej stopnia podstawowego jakim byli naczelnicy. W takiej sytuacji najpierw powinno ustalić się organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem na podstawie art. 17 kpa ustalić organ wyższego stopnia. Powoływany art. 274 § 2 prawa spółdzielczego został skreślony na kilka miesięcy przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.). Skoro norma ta została uprzednio wyeliminowana z obowiązującego systemu prawa, oczywistym było, iż ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji (...) nie mogła zawierać regulacji odnośnie przejścia owych kompetencji na nowo utworzone organy samorządowe lub organy administracji rządowej. Akt ten jednakże w art. 1 ustanowił generalną zasadę właściwości organów gminy dla spraw, które uprzednio należały do zadań i kompetencji terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Stosownie zaś do art. 17 pkt 1 kpa organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu kpa zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.) tylko wówczas, gdy przepisy szczególne tak stanowią. W ocenie Sądu nie istnieje w systemie prawa przepis, który wyraźnie i pozytywnie wskazywałby wojewodę jako organ wyższego stopnia w stosunku do naczelników gmin. Wobec powyższego Wojewoda nie jest organem właściwym w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez naczelnika. Oznacza to, iż zaistniała przesłanka do stwierdzenia nieważności przez Sąd zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2) i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 powołanej ustawy. D.S.