IV SA/Wa 1094/18

WyrokWSA w Warszawie2018-07-03

Skład orzekający: Alina Balicka, Marzena Milewska-Karczewska, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13) może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w celu uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji, gdy od wydania pierwotnej decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja ta była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), mimo że ma charakter zakresowy i nie deroguje przepisu art. 156 § 2 k.p.a., stanowi wskazówkę interpretacyjną dla organów administracji i sądów. Organy powinny dokonywać wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasad praworządności, pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, kierując się dobrem obywatela, gdy na podstawie wadliwej decyzji nabył on prawo lub ekspektatywę. Brak takiej oceny przez organy prowadzi do naruszenia przepisów postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o uchylenie decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji z 1974 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Wojewoda odmówił uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, a następnie Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca A. D. powoływała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. uznający art. 156 § 2 k.p.a. za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po znacznym upływie czasu, gdy była ona podstawą nabycia prawa. Organy uznały, że wyrok TK nie ma zastosowania, gdyż nie nastąpiła zmiana normatywna. Sąd uchylił decyzje organów, uznając, że nie dokonały one właściwej oceny prawnej z uwzględnieniem dyrektyw interpretacyjnych TK.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2016 r. i zasądził od Ministra na rzecz A. D. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz A. D. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lutego 2018 r., Nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2 objętej [...], stanowiącej własność B. G. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] czerwca 1974 r. nr [...] Prezydent Miasta T. orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2 objętej [...], stanowiącej własność B. G. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. A. D. reprezentowana przez adwokata T. K. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] czerwca 1974 r. nr [...]. Decyzją z dnia z [...] stycznia 2013 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Prezydenta Miasta T. dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. A. D. reprezentowana przez adwokata T. [...] K. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Jako przesłankę wznowienia wnioskodawczyni podała art. 145a § 2 kpa wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/12 (Dz. U. 2015.702), w którym sąd orzekł, iż art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] wznowił postępowanie zakończone ww. ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2 objętej [...], stanowiącej własność B. G. A. D. reprezentowana przez adwokata T. K., złożyła odwołanie, w uzasadnieniu podnosząc, iż uwzględnienie treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 prowadzić powinno do stwierdzenia przez Wojewodę [...], że w niniejszej sprawie znaczny upływ czasu od wydania decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1974 r. powoduje, że nie można stwierdzić jej nieważności, a należy poprzestać na stwierdzeniu jej wydania z naruszeniem prawa. Minister Inwestycji i Rozwoju w decyzji z [...] lutego 2018 utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...], wskazał iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. dotyczy wyłącznie decyzji, które były podstawą nabycia przez obywatela prawa lub ekspektatywy, w szczególności takich decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności (wywłaszczenie, przejęcie z mocy prawa gruntów na własność Państwa). Zdaniem organu chodzi zatem o nabycie prawa lub ekspektatywy w wąskim rozumieniu tego pojęcia. Ponadto wyrok Trybunały Konstytucyjnego nie wskazał czasokresu wyłączenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji, a użyte w wyroku pojęcie "znacznego upływu czasu" jest pojęciem nieokreślonym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca2016 r., sygn. akt I OSK 2486/15). W ocenie organu, skarżąca nie może skutecznie powoływać się na wyrok Trybunału, który dotyczy zupełnie innej sytuacji prawnej, a mianowicie decyzji, które były podstawą nabycia prawa utraconego przez inny podmiot (dotychczasowego właściciela) w wyniku aktów normatywnych pozbawiających prawa własności.. Prawidłowo zatem, zdanie Ministrac, ustalił Wojewoda [...] w rozstrzygnięciu z dnia [...] kwietnia 2016 r., iż aktualnie nie zostały w systemie prawa administracyjnego wskazane przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu z powodu braku podstaw dla takiego działania (art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 145a § 1 kpa). W konsekwencji wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowienia postępowania, tj. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie miała zastosowania w niniejszej sprawie, tym samym nie zaistniała przyczyna wznowienia. Ustalenie braku przesłanki wznowieniowej zwalnia organ do rozstrzygnięcia istoty sprawy, zgodnie z treścią art. 149 § 2 kpa. Skargę na powyższą decyzję złożyła A. D., w której imieniu działa adwokat T. K. zarzucając jej: naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na przyjęciu, że przepisy te, mimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie wskazanym w tym wyroku), nie wyłączają dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa, a przez to mimo wznowienia postępowania w trybie art. 145a k.p.a., nie uzasadniają uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r. i wydanie nowej decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z dnia Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r. z naruszeniem prawa, ze wskazaniem okoliczności, z powodu których Organ nie stwierdził nieważności decyzji; naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. mimo wskazanego w pkt.1 powyżej naruszenia, co dawało podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenia odmiennie co do istoty sprawy, poprzez uchylenie decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i wydanie decyzji stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r., ze wskazaniem okoliczności, z powodu których Organ nie stwierdził nieważności decyzji. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że stan prawny po wydaniu przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., a przed wprowadzeniem przez ustawodawcę zmian legislacyjnych, nie uległ zmianie z tego tylko względu, iż przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym o pominięciu prawodawczym. Podniosła, że zgodnie z art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, a z chwilą ich wejścia w życie stają się częścią obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że wraz z momentem wejścia w życie orzeczenia TK dochodzi do uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu. W takiej sytuacji, zarówno organy stosujące przepisy uznane za niekonstytucyjne, jak również i sądy kontrolujące ich działalność powinny brać pod uwagę z urzędu, iż wskutek orzeczenia TK przepis uznany za niekonstytucyjny traci moc i nie może dalej stanowić podstawy orzekania. Dalej skarżąca podniosła, że wobec obalenia domniemania konstytucyjności art. 156 § 2 k.p.a w zakresie wskazanym w wyroku TK, organy orzekające na podstawie tegoż artykułu zobowiązane są do stosowania wykładni przepisów uwzględniając wyrok TK. Chociaż skutkiem orzeczenia TK nie było wyeliminowanie z obrotu niekonstytucyjnego przepisu, to jednak treść orzeczenia należały traktować jako wskazówkę jak rozumieć przedmiotowy przepis. Skarżąca przytoczyła w tym miejscu kilka orzeczeń sądów administracyjnych na poparcie swojego stanowiska: wyrok WSA w Krakowie w wyroku z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1329/16, wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1859/16. Uzasadnione jest to również tym, że organy administracji publicznej stosownie do art. 6 kpa obowiązane są działać w sposób zgodny z przepisami prawa. Skarżąca również zaznaczyła, iż o ile czynności legislacyjne faktycznie nie leżą w kompetencji organów administracji publicznej, to już dokonywanie wykładni istniejących przepisów, uwzględniając zmiany i nowelizacje, jak najbardziej mieści się w tych kompetencjach. Orzecznictwo wypracowało w tym zakresie mechanizmy, uwzględniające niedoskonałości systemu ustawodawczego, który nierzadko cechuje opieszałość w dostosowywaniu przepisów prawa do orzeczeń TK. (wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 2614/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1085/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1500/16). W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło na wniosek strony, w oparciu o postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r., wydane na podstawie art. 145a § 1 w zw. z art.150 §1 k.p.a. Następnym etapem wznowionego postępowania jest zatem – stosownie do art.149 § 2 k.p.a. – przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia. Innymi słowy, organ prowadzący postępowanie musi zbadać czy przesłanka wznowienia, której prawdopodobieństwo wystąpienia stało się przyczyną wznowienia postępowania, w rzeczywistości wystąpiła w sprawie. Podkreślić należy, że organ administracji nie może badać innych podstaw wznowienia niż wskazane w podaniu strony. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (Dz.U. z 2015 r. poz. 702) mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania nadzorczego, o której mowa w przepisie art. 145a § 1 k.p.a., umożliwiającą uchylenie kwestionowanej decyzji nadzorczej w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i ponowną ocenę legalności decyzji z [...] stycznia 2013 r., z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zaprezentowanego w uzasadnieniu tego wyroku stanowiska. Przypomnieć należy, że przywołane orzeczenie Trybunału jako wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu, którego niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał Konstytucyjny ww. wyrokiem stwierdził bowiem, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Wyrok ten ma charakter zakresowy i nie deroguje on art. 156 § 2 k.p.a., natomiast wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę. Rację ma skarżąca, że chociaż skutkiem orzeczenia TK nie było wyeliminowanie z obrotu niekonstytucyjnego przepisu, to jednak treść orzeczenia należały traktować jako wskazówkę jak rozumieć przedmiotowy przepis. Trybunał Konstytucyjny bowiem, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Dokonywanie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do tego, która ze statuowanych nimi zasad powinna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wyraźnie i zdecydowanie podkreślał, że dobro obywatela stanowi wartość, którą należy się kierować przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli na podstawie wadliwej rażąco decyzji obywatel nabył prawo lub jego ekspektatywę, należy rozważyć czy ważniejsze jest zachowanie tego prawa, czy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Na tle sprawy, w której zapadł wskazany wyżej wyrok o sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że danie prymatu zasadzie praworządności (art. 7 Konstytucji) celem stwierdzenia nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo, jest wyłączone m.in. w przypadku, gdy przesłanka stwierdzenia nieważności ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu kwestionowanej decyzji. Nie kwestionując wyrażanych w orzecznictwie stanowisk, że wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy i dotyczy pominięcia prawodawczego w konkretnej sprawie, a w konsekwencji nie ma charakteru uniwersalnego, tak jak typowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że w praktyce orzeczniczej organów administracyjnych oraz sądów administracyjnych konieczne jest uwzględnianie dyrektyw interpretacyjnych wyrażonych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Stąd nie było wystarczające w postępowaniu prowadzonym na skutek wznowienia postępowania postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r., Nr [...], ograniczenie się przez organy do stwierdzenia, że wobec nie dokonania przez ustawodawcę stosownych zmian w prawie, nie jest możliwe zweryfikowanie przez właściwe organy – w trybie wznowienia postępowania –zasadności decyzji stwierdzającej nieważność w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przy uwzględnieniu rozważanego przez Trybunał Konstytucyjny znacznego upływu czasu. W konsekwencji, nie jest w ocenie Sądu właściwa konkluzja, że nie było możliwe dokonanie oceny czy decyzja stwierdzająca nieważność innego orzeczenia, od którego wydania upłynął ów znaczny okres, wobec dokonania jej weryfikacji w zgodzie z zasadami podanymi przez Trybunał w wyroku P 46/13, winna pozostać w obrocie prawnym czy też nie. Nie ma wątpliwości, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13 stwierdził, że art. 156 § 2 k.p.a w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał – na tle konkretnej sprawy – stwierdził, że korzystanie przez osobę z praw wynikających z aktu administracyjnego jest wykonywaniem uprawnień zagwarantowanych jej przez organ władzy publicznej. Kwestia oddziaływania upływu czasu na akt administracyjny ma istotne znaczenie praktyczne, a stabilizacja stanów faktycznych, po upływie określonego czasu, leży w interesie porządku publicznego. Brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać. Faktem jest, że Trybunał Konstytucyjny wyroku P 46/13 wskazał również, że wyrok ten zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym oraz że nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu, a stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Należy jednocześnie jednak mieć na względzie, że Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa (cz. III pkt 10.6 uzasadnienia wyroku P 46/13). I chociaż do dnia orzekania w niniejszej sprawie ustawodawca nie wydał ustawy naprawiającej wskazane przez Trybunał pominięcie prawodawcze, przez co nie dostarczył sądom administracyjnym ani organom nadzoru skutecznego narzędzia prawnego do odmowy zastosowania w kontrolowanej sprawie art. 156 § 2 k.p.a., to – mając na uwadze intencję wyroku P 46/13 – pamiętać, że Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. W orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 566/16, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjmuje się, że dokonywanie wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do tego, która ze statuowanych nimi zasad winna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela. Ochrona słusznego interesu obywatela wynika z uzasadnienia tego wyroku, w którym Trybunał wyraźnie i zdecydowanie podkreślał, że dobro obywatela stanowi wartość, którą należy się kierować przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli na podstawie wadliwej rażąco decyzji obywatel nabył prawo lub jego ekspektatywę, należy rozważyć czy ważniejsze jest zachowanie tego prawa, czy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. W tym zatem duchu winny organy orzekające w niniejszej sprawie ocenić, czy – po wznowieniu postępowania – zasadna byłaby zmiana decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] czerwca 1974 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w T. oznaczonej jako pgr. I. kat. [...] o pow. [...] m2 objętej [...], stanowiącej własność B. G., czy też właściwe było orzeczenie o odmowie uchylenia tej decyzji. Nie dokonując takiej oceny, organy przedwcześnie zadecydowały o braku przesłanek do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]. w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 i tym samym przedwcześnie uznały, że w sprawie nie potwierdziła się podstawa wznowienia z art. 145a § 1 k.p.a., wskazana we wniosku o wznowienie. Dodać jednocześnie należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie przesądza iż upływ czasu od wydania aktu wywłaszczeniowego, stanowi jedyną i wystarczającą przesłanką, dla przyjęcia, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z powodu rażącego naruszenia prawa. Jedynie sygnalizuje, że badając zasadność uchylenia – na skutek wznowienia postępowania – decyzji stwierdzającej nieważność aktu wywłaszczeniowego, zasadne jest dokonanie oceny zaistnienia przesłanek nieważnościowych w kontekście wskazanych przez Trybunał w wyroku z dnia12 maja 2015 r, sygn. P 46/13 reguł wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, jak również utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016. jako wydane z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło