IV SA/Wa 1097/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.) Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Kółka Rolniczego w O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zwany dalej Ministrem, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów we wsi O., w części dotyczącej działki oznaczonej przed wymianą nr [...] (dawny nr [...]) o powierzchni 0,27 ha, a obecnie stanowiącej działki nr [...], nr [...] oraz części działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Ww. decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Kółko Rolnicze w O. umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1968 r. nabyło od P. i B. małż. W. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni 0,27 ha wraz ze stodołą murowaną, położoną we wsi O., powiat S. Dla przedmiotowej nieruchomości na podstawie ww. umowy została założona księga wieczysta nr [...], w której w dziale II jako właściciel zostało wpisane Kółko Rolnicze w O. Natomiast w rejestrze gruntów wsi O. działkę nr o pow. 0,27 ha ujawniono w poz. rej. nr [...], razem z pozostałymi gruntami będącymi we władaniu Kółka Rolniczego w O., bez informacji, że jest to działka własnościowa. W wyniku zmian podziału terytorialnego państwa przeprowadzonych w 1975 r., przedmiotowa działka weszła do nowo utworzonej jednostki administracyjnej -województwa [...] i otrzymała nr [...]. W rejestrze gruntów wsi O., założonym w 1976 r., działka nr [...] została wykazana w jednostce rejestrowej nr [...] jako będąca we władaniu Spółdzielni Kółek Rolniczych z siedzibą w O. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. nr [...] zostało podjęte z urzędu postępowanie wymienne niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi O., gm. P., o ogólnym obszarze 234,48 ha. Wymianą objęto m.in. grunty Spółdzielni Kółek Rolniczych P. o łącznej powierzchni 93,01 ha. Działka nr [...], o pow. 0,27 ha, nie została wykazana ani w decyzji wszczynającej postępowanie wymienne z dnia [...] marca 1976 r. ani w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed wymianą. Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 W wyniku wymiany działki przedwymienne: nr [...], będąca w posiadaniu SKR P., nr [...] i nr [...], należące do Państwowego Funduszu Ziemi oraz część działki nr [...], należącej do Urzędu Gminy P., weszły w skład powymiennej działki nr [...], o pow. 5,05 ha, wydzielonej na rzecz SKR P. Na podstawie obliczenia powierzchni działek uzupełniającego do sporządzenia wykazów zmian gruntowych wykonanego w dniu [...] czerwca 1976 r., w skład działki nr [...] o pow. 5,05 ha weszły dodatkowo działki nr [...], o pow. 1,10 ha i nr [...], o pow. 0,27 ha (które nie brały udziału w wymianie), co dało ostateczną powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 6,42 ha. Projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi O., gm. P., został opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13) oraz zatwierdzony ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...]. Po ogłoszeniu upadłości Spółdzielczego Gospodarstwa Rolnego w O., Naczelnik Miasta i Gminy w P. decyzją z dnia [...] stycznia 1989 r. stwierdził wygaśniecie użytkowania gruntów i przejęcie do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi gruntów SGR w O., w tym działki nr [...]. Obecnie w ewidencji gruntów i budynków obrębu O., Kółko Rolnicze wykazane jest jako właściciel działek oznaczonych nr [...] (zabudowana) o pow. 0,04 ha i nr [...], o pow. 0,02 ha, stanowiących część dawnej działki nr [...] ([...]), o pow. 0,27 ha. Pozostała część dawnej działki nr [...] wchodzi w skład działek stanowiących obecnie własność osób fizycznych. Minister uzasadniając decyzję o umorzeniu postępowania wyjaśnił, że zabudowana działka nr [...] o pow. 0,27 ha, widniejąca w ewidencji gruntów jako będąca we władaniu SKR P., nie została wykazana ani w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. podejmującej postępowanie wymienne ani w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed wymianą. Wymianą objęto natomiast grunty sąsiednie, stanowiące działki przedwymienne: nr [...], będącą w posiadaniu SKR P., nr [...] i nr [...], należące do Państwowego Funduszu Ziemi oraz działkę nr [...], należącą do Urzędu Gminy P., które w wyniku wymiany weszły w skład powymiennej działki nr [...] o pow. 5,05 ha, wydzielonej na rzecz SKR P., co przedstawia obliczenie powierzchni projektowanych działek oraz wartości szacunkowych w działkach Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 sporządzone w dniu [...] maja 1976 r. oraz szkic wyznaczenia projektowanych działek z dnia [...] maja 1976 r., a także rejestr szacunku porównawczego gruntów po wymianie. Dopiero przy wykonaniu uzupełniających obliczeń powierzchni działek w celu sporządzenia wykazu zmian gruntowych, działka nr [...] o pow. 0,27 ha wraz z działką nr [...] o pow. 1,10 ha (obie działki nie były objęte wymianą) dodatkowo weszły w skład działki nr [...] o pow. 5,05 ha, co dało ostateczną powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 6,42 ha. Jak wskazał organ, z powyższego wynika, że grunty stanowiące działkę zabudowaną nr [...] nie zostały objęte postępowaniem wymiennym. Natomiast już po wymianie, tj. przy wprowadzaniu zmian do ewidencji gruntów, nastąpiło połączenie sąsiadujących działek w jedną działkę, gdyż należały one zgodnie z danymi uwidocznionymi w ewidencji do jednego podmiotu. Z uwagi na fakt, że zarówno decyzja z dnia [...] marca 1976 r. podejmująca postępowanie wymienne jak i decyzja z dnia [...] czerwca 1976 r. zatwierdzająca projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi O., gm. P. nie obejmowały dawnej działki nr [...] (nr [...]), Minister stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Związany z powyższym brak interesu prawnego strony żądającej wszczęcia postępowania skutkuje jego bezprzedmiotowością, dlatego postępowanie takie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. podlega umorzeniu. Skargę na decyzję Ministra z dnia [...] maja 2010 r. wniosło Kółko Rolnicze w O., zaskarżając w całości ww. rozstrzygniecie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa polegające na przyjęciu, że działka nr [...] nie była objęta scaleniem i wymianą gruntów, gdyż nie została wymieniona w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. o podjęciu z urzędu postępowania wymiennego gruntów położonych na terenie wsi O. mimo tego, że to ostatecznie na skutek tego postępowania, zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. skarżący został pozbawiony własności części działki, a fakt ten znajduje potwierdzenie w pismach Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w L. z dnia [...] marca 1993 r. i Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano powody umorzenia postępowania w sprawie wskazując, że nie ma wątpliwości, że Kółko Rolnicze w O. umową notarialną z dnia [...] marca 1968 r. zakupiło nieruchomość zabudowaną, oznaczoną jako działka nr [...], o powierzchni 0,27 ha położoną w O. Do chwili obecnej Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której Kółko wpisane jest jako właściciel działki nr [...] o powierzchni 0,27 ha mimo, że działka o takiej numeracji już nie istnieje, a 0,21 ha z powierzchni ww. działki weszło w skład działki [...], która była już wielokrotnie przedmiotem obrotu prawnego i stanowi aktualnie własność osób fizycznych. Kółko podniosło, że zarówno z pisma Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w L., jak i Wojewody [...] wynika, że działka nr [...] weszła w skład działki nr [...] na skutek prowadzonego postępowania o scaleniu i wymianie gruntów, które ostatecznie zostało zakończone kwestionowaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. Fakt niewymienienia działki nr [...] w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. o podjęciu z urzędu postępowania wymiennego gruntów położonych na terenie wsi O. nie może być okolicznością przemawiającą za tym, że scalenie i wymiana gruntów nie obejmowało działki nr [...] skoro to właśnie w wyniku scalenia i wymiany gruntów zatwierdzonego ostatecznie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. Kółko zostało pozbawione jej własności. Skarżący ponadto zwrócił uwagę, że księgi wieczyste, m.in. dla działki nr [...] w skład, której weszła część działki nr [...], były zakładane w oparciu o dokumenty z przeprowadzonego postępowania dotyczącego scalenia i wymiany gruntów, zatwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji z dnia [...] maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jak stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 W ocenie Sądu skarga na decyzję Ministra z dnia [...] maja 2010 r. jest niezasadna i podlega oddaleniu, ponieważ umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie należy uznać za prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] lutego 2010 r. Minister zawiadomił strony postępowania o wszczęciu na wniosek Kółka Rolniczego w O. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów we wsi O., w części dotyczącej działki oznaczonej przed wymianą nr [...] (dawny nr [...]) o powierzchni 0,27 ha, a obecnie stanowiącej działki nr [...], nr [...] oraz części działek nr [...], nr [...] i nr [...]. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2010 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r., organ na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył ww. postępowanie, wskazując na brak interesu prawnego Kółka Rolniczego w O. do żądania jego wszczęcia oraz brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji Minister wskazał m.in., że działka nr [...] o pow. 0,27 ha nie została wykazana ani w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. podejmującej z urzędu postępowanie wymienne, ani w decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 1976 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi O., gm. P. Wyjaśnienia wymaga, że na podstawie art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Innymi słowy, istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, a więc taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (wyrok NSA w Warszawie z 30 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 629/97, publ. Lex nr 47855). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza zatem ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 238). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację w której dany podmiot jest co prawda zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, nie może jednakże tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracyjny (wyrok NSA z 27 września 1999 r, sygn. akt IV SA 1285/98, LEX nr 47898). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż Minister prawidłowo ustalił, że Kółko Rolnicze w O. nie posiada interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów wsi O., w części dotyczącej działki oznaczonej przed wymianą nr [...]. Z treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3 poz. 13) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1976 r. wynika, że uczestnikiem scalenia lub wymiany gruntów był właściciel lub samoistny posiadacz gruntów objętych scaleniem bądź wymianą. W decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. o podjęciu z urzędu postępowania wymiany gruntów położonych na terenie wsi O., nie wymieniono działki nr [...] jako objętej wymianą. Działka ta nie została również wymieniona w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed wymianą. Wymianą objęto natomiast grunty sąsiednie, stanowiące działki przedwymienne: nr [...], będącą w posiadaniu SKR P., nr [...] i nr [...], należące do Państwowego Funduszu Ziemi oraz działkę nr [...], należącą do Urzędu Gminy P., które w wyniku wymiany weszły w skład powymiennej działki nr [...] o pow. 5,05 ha, wydzielonej na rzecz SKR P., co przedstawia obliczenie powierzchni projektowanych działek oraz wartości szacunkowych w działkach sporządzone w dniu [...] maja 1976 r. oraz szkic wyznaczenia projektowanych działek z dnia [...] maja 1976 r., a także rejestr szacunku porównawczego gruntów po wymianie. Dopiero przy wykonaniu uzupełniających obliczeń powierzchni działek w celu sporządzenia wykazu zmian gruntowych, w skład działki nr [...] o pow. 5, 05 ha weszły dodatkowo działki nr [...], o pow. 1,10 ha i nr [...], o pow. 0,27 ha (które nie brały udziału w wymianie), co dało ostateczną powierzchnię działki nr [...] wynoszącą 6,42 ha. Sygn. akt IV SA/Wa 1097/10 Skoro działka nr [...] nie została objęta wymianą, w związku z czym Kółko Rolnicze w O. nie było uczestnikiem wymiany, brak jest normy prawa materialnego uzasadniającej interes prawny Kółka Rolniczego w O. do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oznacza to, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tyko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 599/99). Tym samym organ rozpatrujący wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać czy wnioskodawca posiada legitymację prawną w rozumieniu art. 28 K.p.a. do występowania z takim wnioskiem, a w razie stwierdzenia, iż legitymacji takiej nie posiada winien na podstawie art. 157 § 3 Kpa wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie. W przypadku natomiast, gdy organ stwierdzi w trakcie postępowania, iż podmiot na wniosek którego zostało ono wszczęte nie ma przymiotu strony powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Zakamycze 2000 r., s. 579). Zarzuty podnoszone przez Kółko Rolnicze w O. w rozpatrywanej skardze nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącego działka nr [...] nie została objęta wymianą, podjętą decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1976 r. Tym samym brak jest interesu prawnego skarżącego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1976 r. zatwierdzającej projekt wymiany niezabudowanych gruntów położonych na terenie wsi O., gm. P. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.