IV SA/Wa 1109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I. P. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o zwrocie I. P. wniosku o "zapłatę za niemożność użytkowania nieruchomości". Zaskarżone postanowienie zapadło w przedstawionym niżej stanie faktycznym: I. P. wniosła do Ministra Infrastruktury o "wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość Przedsiębiorstwa "Spółka K." w M. ul. [...] - wg protokołu z dnia 11 maja 1951 r. wraz z Wytwórnią B., które stanowiło własność " Spółki K. " w M.". Organ zwrócił się do wnioskodawczyni o wskazanie podstawy i trybu żądania ustalenia i przyznania odszkodowania, a następnie zobowiązał ją do usunięcia braków wniosku poprzez jednoznaczne wskazanie podstawy i trybu żądania ustalenia i przyznania odszkodowania. Organ poinformował wnioskodawczynię o treści art. 9 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37) oraz art. 417 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 ze zm.). I. P. wskazała, że wniosek obejmuje żądanie zwrotu wskazanej nieruchomości w częściach należnych spadkobiercom po J. O. i J. O. oraz żądanie zapłaty za niemożność użytkowania tej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Minister Infrastruktury zwrócił wniosek I. P. Organ wskazał, iż literalna wykładnia stanowiska strony przedstawionego we wniosku wskazuje, iż wniosek strony obejmuje żądanie zapłaty odszkodowania za pozbawienie stron możliwości korzystania z przedmiotu ich własności i czerpania z niego pożytków. Wskazane przez wnioskodawczynię roszczenie jest więc roszczeniem cywilnoprawnym, którego można dochodzić przed sądem powszechnym. Organ podniósł dodatkowo, że żądanie zwrotu nieruchomości lub jej części niewykorzystanej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, dotyczyć może jedynie nieruchomości, których prawo własności zostało odjęte na własność Państwa w drodze wywłaszczenia, nie zaś w drodze nacjonalizacji, co miało miejsce w rozpatrywanym przypadku. I. P. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że przedmiotowe przedsiębiorstwo nie podlegało nacjonalizacji oraz że nie przeszło na własność Skarbu Państwa, w związku z tym Skarb Państwa zobowiązany jest wypłacić odszkodowanie spadkobiercom zubożonym przez zawłaszczenie dorobku spadkodawców. W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2011 r., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Skargę do Sądu na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. wniosła I. P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu adw. J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie organu do przeprowadzenie postępowania nieważnościowego, dotyczącego decyzji z 1952 r. oraz z 1959 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), cytowanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez skarżącą stronę. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeśli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, niż naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten obejmuje wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów prawa, to najprawdopodobniej zapadłoby rozstrzygnięcie innej treści. Art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a." nakłada na organ obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W razie wszczęcia postępowania na wniosek strony obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści wniesionego żądania, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli jednak literalna treść żądania nie jest dostatecznie precyzyjna, niemniej intencja strony jest oczywista w świetle okoliczności sprawy, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie zgodnie z tą intencją. W rozpatrywanej sprawie organ nie dokonał niezbędnych ustaleń, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia treści wniosku skarżącej. Literalna wykładnia doprowadziła organ do wadliwego stwierdzenia, że ostateczną treścią żądania było wyłącznie przyznanie skarżącej odszkodowania. Zwracając się do skarżącej, organ powinien był poinformować ją, zgodnie z art. 9 k.p.a., o warunkach uzyskania odszkodowania za szkody spowodowane orzeczeniami administracyjnymi powołanymi we wniosku i w sposób jednoznaczny wezwać skarżącą do wskazania, czy żąda ona stwierdzenia nieważności tych orzeczeń. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy powyższe było oczywistym obowiązkiem organu, jednakże wypełnienia tego obowiązku organ zaniechał. Zaniechanie to doprowadziło do rozpoznania sprawy - co do jej rodzaju - niezgodnie z żądaniem skarżącej. Właściwy charakter żądania potwierdził ostatecznie pełnomocnik skarżącej na rozprawie przed Sądem w dniu 6 grudnia 2012 r., jasno wskazując, że przedmiotem żądanie było stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] kwietnia 1951 r. oraz orzeczenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] listopada 1959 r. Tym samym, postanowienia z dnia [...] listopada 2011 r. oraz [...] kwietnia 2012 r. naruszają przepis art. 66 § 3 k.p.a., na podstawie którego zostały wydane. Błędnie bowiem postanowił organ o zwrocie wniosku skarżącej, w sytuacji w której żądanie I. P., nie miało na celu wszczęcia w obecnym stanie sprawy postępowania odszkodowawczego na drodze cywilnoprawnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)