IV SA/Wa 1113/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B. S. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dokonania zniszczenia drzewa oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej również jako "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], o umorzeniu postępowania prowadzonego w sprawie dokonania zniszczenia drzewa (jesionu) rosnącego na działce nr [...] w miejscowości C., gm. D. Zaskarżona decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zawiadomieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. wszczęto postępowanie w sprawie zniszczenia drzewa jesion rosnącego na działce o nr ew. [...] w miejscowości C., stanowiącej własność D.S. Decyzją z [...] października 2014 r. Wójt Gminy D., na podstawie art. 105 §1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne uznając, że drzewo nosi cechy żywotności, ma zielone liście a w koronie pojedyncze usychające konary. Okoliczności te wynikały z przeprowadzonych oględzin. Nie dało się ustalić kto może być sprawcą takiego stanu rzeczy. Jednakże wobec treści art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2013, poz. 627), z którego wynika, że odpowiedzialność administracyjną za usunięcie lub zniszczenie drzewa może ponosić wyłącznie właściciel lub posiadacz nieruchomości na której posadowione jest drzewo, organ uznał, że brak jest podstaw do kontynuowania wszczętego postępowania. W wyniku odwołania złożonego przez B. i D.S., SKO w S., decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Oceniając ponownie zebrane przez organ I instancji dowody SKO zaaprobowało pogląd dotyczący odpowiedzialności za usunięcie lub zniszczenie drzewa przez osobę trzecią, która nie jest odpowiedzialnością administracyjną ale cywilną za delikt lub karną za wykroczenie lub występek. Organ dokonał wykładni art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody i przychylił się tym samym do poglądów o możliwości jej wymierzenia wyłącznie posiadaczowi nieruchomości na której posadowione jest drzewo. Wskazał, że wynika to stąd, że to na właścicielu lub posiadaczu nieruchomości ciążą obowiązki podjęcia działań w celu zachowania żywotności drzew lub krzewów (art. 88 ust. 3) oraz odtworzenia zniszczonego terenu zieleni (ust. 6), które to działania mogą prowadzić do umorzenia wymierzonej kary administracyjnej. W związku z tym brak jest podstaw do wymierzenia tej kary innym podmiotom. Z akt sprawy wynika, że drzewo rośnie na działce skarżącego D.S. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. i B.S. w związku ze zniszczeniem tego drzewa przez sąsiadkę A.C. tj. przez osobę trzecią, która nie może ponosić odpowiedzialności za delikt administracyjny. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że odnoszą się one do kwestii merytorycznych a wobec bezprzedmiotowości postępowania kwestie te nie mogą być przedmiotem rozważań organu. Skargę wywiedli B. i D.S. wnosząc o uchylenie obu decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: -art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, -art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że przepis ten ma zastosowanie do niniejszej sprawy a przedmiotowe postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe; -art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego wadliwą wykładnię i wadliwe przyjęcie, że odpowiedzialność za usunięcie lub zniszczenie drzewa może ponosić wyłącznie posiadacz nieruchomości oraz nie wzięcie pod uwagę faktu, że za usuwanie lub niszczenie drzewa odpowiedzialność w ramach deliktu administracyjnego może ponosić osoba trzecia; -art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wzięcie pod uwagę faktu, że organ I instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy w tym nie przeprowadził wszystkich koniecznych dowodów mimo złożenia przez skarżących stosownych wniosków dowodowych; - art. 75 K.p.a. poprzez niedopuszczenie wszystkich dowodów wskazanych przez skarżących w tym dowodu z przesłuchania świadków, które to dowody przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy; -art. 77 K.p.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę faktu, że organ I instancji wydał decyzję umarzającą postępowanie przy braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w tym poprzez brak uzasadnienia jakim dowodom i dlaczego odmówił wiarygodności , w tym dowodom z przesłuchania skarżących , które potwierdzają popełnienie deliktu administracyjnego przez A.C., nie rozpoznanie przez organ II instancji wszystkich zarzutów odwołania. W uzasadnieniu skargi skarżący polemizują z dokonaną przez organ wykładnią art. 88 ustawy o ochronie przyrody w zakresie możliwości ustalenia odpowiedzialności za delikt administracyjny osoby trzeciej wywodząc, że przepisy tej ustawy nie ograniczają możliwości wymierzenia kary administracyjnego wobec osoby która nie jest właścicielem ani posiadaczem nieruchomości na której rośnie drzewo. Powołując wyrok WSA w Warszawie z 3 marca 2005 r., sygn. akt IV SA/WA 1007/04 i wyrok WSA w Warszawie z 31 lipca 2007 r., sygn. akt wskazana przez pełnomocnika SA/WA 2281/06, wskazali na możliwość wymierzenia kary administracyjnej za zniszczenie drzewa każdemu kto dopuścił się takiego naruszenia. Odpowiedzialność karna czy cywilna sprawcy zniszczenia drzewa które nie rośnie na gruncie będącym w jego posiadaniu nie jest ich zdaniem wyłączona. Jeżeli podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej jest usuwanie a nie usunięcie drzewa to adresatem decyzji administracyjnej może być jedynie podmiot który usuwał drzewa a nie podmiot z którego działki nastąpiło usunięcie drzewa. Możliwe jest także prowadzenia postępowania administracyjnego "ad rem" czyli w celu ustalenia osoby winnej naruszenia prawa. Możliwość wymierzenia kary administracyjnej wyłącznie podmiotom ,które faktycznie mogłyby uzyskać zezwolenie jako posiadacze nieruchomości w rozumieniu art. 83 ust. 1 zd. 1 in fine ustawy o ochronie przyrody nie jest w ocenie skarżących trafne. Norma sankcyjna została wprost skierowana do każdego kto dokonał deliktu polegającego na usunięciu drzew bez wymaganego zezwolenia bez względu na to czy podmiot dysponuje prawem do gruntu czy też nie. Skarżący ponadto zarzucają wadliwe przeprowadzenie dowodu z oględzin, tj. z naruszeniem § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U.. Nr 219, poz. 222), dalej zwanego rozporządzeniem. Wskazują, że protokół oględzin nie zawiera stanowiska służbowego sporządzającego protokół, określenia gatunku zniszczonego drzewa, daty i przyczyny zniszczenia, danych osobowych posiadania nieruchomości oraz danych sprawcy. Organ nie przesłuchał skarżących ani zgłoszonych świadków, nie dopuścił dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu drzewa, co powinien uczynić ponieważ sam nie ma tego rodzaju wiadomości specjalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając w tym aspekcie zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, które to naruszenia mogłyby skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokonana przez organ wykładnia przepisów prawa materialnego jest wykładnią prawidłową a wysnuty z niej wniosek o braku podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku jest trafny. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się przede wszystkim do wykładni art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody i odpowiedzi na pytanie czy administracyjna kara pieniężna może być wymierzona wyłącznie posiadaczowi (właścicielowi) nieruchomości na której posadowione było drzewo które uległo zniszczenie. W niniejszej sprawie skarżący wywodzili, że zniszczenia dokonała sąsiadka A.C., która nie jest ani posiadaczką ani właścicielką nieruchomości na której rośnie przedmiotowe drzewo. W art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody mowa jest o możliwości wymierzenia kary administracyjnej za: - "zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności", "usuwaniem drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia" (pkt 2); -"zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów". Jednocześnie z art. 83 tej ustawy wynika, że usunięcie drzew następuje po uzyskaniu stosownego zezwolenia, na wniosek posiadacza nieruchomości a gdy posiadacz nie jest właścicielem konieczne jest dołączenie zgody takiej osoby. W związku z tym skoro z wnioskiem o usunięcie drzewa musi wystąpić właściciel nieruchomości lub posiadacz nieruchomości ze zgodą właściciela, to w konsekwencji tylko ta sama osoba (właściciel nieruchomości lub posiadacz) może być podmiotem ukarania administracyjną karą pieniężną. Sąd w pełni podziela zaprezentowaną przez organ wykładnię art. 88 ustawy o ochronie przyrody i wywody te przyjmuje jako własne. Prowadzi to do wniosku, że organ prawidłowo uznał brak przesłanek do dalszego postępowania administracyjnego, skoro z żadnych dowodów, w tym twierdzeń skarżących, nie wynikało aby do zniszczenia czy uszkodzenia drzewa doszło na skutek działania właściciela lub posiadacza nieruchomości na której posadowione jest drzewo. W takiej sytuacji brak było podstaw do merytorycznej oceny wniosku skarżących o ukaranie. W konsekwencji czyni to niezasadnymi zarzuty naruszenia przez organ II instancji art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Nie trafne są w związku z tym zarzuty naruszenia art. 7, 75, 77 K.p.a. ponieważ organ w niniejszym postępowaniu podjął wystarczające i niezbędne kroki w celu ustalenia stanu faktycznego, dokonał prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego a ustalone w sprawie okoliczności faktyczne znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Uchybienia formalne tyczące się treści protokołu z oględzin , w szczególności brak stanowiska służbowego osoby sporządzającej protokół, danych sprawcy nie mają żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Odmowa dalszego prowadzenia postępowania uzasadnia nie uwzględnienie wniosków dowodowych skarżących o przesłuchanie świadków czy dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Dowody te dotyczyły meritum sprawy a ta, mimo wszczęcia nie mogła być z powodu braku podstaw do stwierdzenia, że sprawcą wskazywanego zniszczenia drzewa był właściciel lub posiadacz nieruchomości, nie mogła być kontynuowana. Nawet zatem przyjęcie, jak żądają skarżący że to A.C. była sprawcą tego zniszczenia, nie spowodowałoby wydania decyzji nakładającej na nią karę administracyjną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ dokonał więc prawidłowych ustaleń faktycznych i właściwej wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.