IV SA/Wa 1117/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Michał Majcher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. sprawy ze skargi T. z siedzibą w B. (...) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie wpisu do rejestru wprowadzających sprzęt elektryczny i elektroniczny 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia (...) lutego 2007 r. nr (...) 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz T. z siedzibą w B. (...) kwotę 440 (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IV SA/Wa 1117/07 Uzasadnienie W dniu [...] września 2006 r. wpłynął do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosek T. z siedzibą w B. [...] o wpis do rejestru wprowadzających sprzęt w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektronicznym i elektronicznym (Dz. U. nr 180, poz. 1495), zwanej dalej "u. z. s. e.". Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 104 k. p. a. w związku z art. 105 § 1 k. p. a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wpisu T. do prowadzonego przez ten organ na podstawie u. z. s. e. rejestru przedsiębiorców i organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, jako wprowadzającego sprzęt. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca nie może zostać wpisany do wyż. wym. rejestru, ponieważ jako podmiot zagraniczny nie ma zarejestrowanej działalności w Polsce na zasadach określonych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm), zwanej dalej "u. s. d. g.", a ponadto nie jest wpisany do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym ani do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 13 u. s. d. g. osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak przedsiębiorcy polscy, czyli mają obowiązek wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Podkreślono, iż stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 13 u. z. s. e. wprowadzającym sprzęt jest przedsiębiorca, który produkuje i sprzedaje pod własnym oznaczeniem sprzęt, sprzedaje pod własnym oznaczeniem sprzęt wyprodukowany przez innego przedsiębiorcę albo prowadzi działalność związaną z importem lub wewnątrzwspólnotowym nabyciem sprzętu. Z kolei zgodnie z art. 4 u. s. d. g. przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną -wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą i może on podjąć działalność gospodarczą - stosownie do art. 14 ust. 1 i 2 u. s. d. g. - po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo Ewidencji Działalności Gospodarczej. IV SAM/a 1117/07 W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumenty zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Skargę na wyż. wym. decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. wniósł T. Skarżący zarzucił naruszenie art. 105 § 1 k. p. a. przez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie, która powinna być rozstrzygnięta co do istoty. Zdaniem skarżącego w sprawie wpisu skarżącego do rejestru wprowadzających sprzęt brak jest bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k. p. a. Organ nie tylko nie przedstawił okoliczności, które wskazywałyby na taką bezprzedmiotowość, ale z uzasadnienia decyzji wynika, że w ocenie organu skarżący nie spełnił przesłanek do wpisu do wyż. wym. rejestru, przez co de facto dokonał rozstrzygnięcia sprawy w uzasadnieniu decyzji. Skutkuje to, zdaniem skarżącego, sprzecznością między sentencją a uzasadnieniem zarówno decyzji organu z dnia [...] lutego 2007 r., jak i zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nie ma również w uzasadnieniach wyżej wymienionych decyzji należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, pozwalającego na uznanie postępowania za bezprzedmiotowe. W ocenie skarżącego zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 i 3 k. p. a., ponieważ w jej uzasadnieniu organ odniósł się do zarzutów strony wybiórczo, uzasadniając zaskarżoną decyzję w analogiczny sposób do uzasadnienia decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. Zdaniem skarżącego rodzi to wątpliwości co do dokonania przez organ ponownego rozpatrzenia sprawy, co jest sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz wskazuje na brak wypełnienia obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k. p. a.). Skarżący nie zgodził się z poglądem organu, że bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wpisu skarżącego do rejestru wprowadzających sprzęt jest konsekwencją braku możliwości uznania skarżącego za przedsiębiorcę w rozumieniu u. z. s. e. Na gruncie u. z. s. e. nie można zakwestionować podmiotowości skarżącego jako przedsiębiorcy, ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorca", a stosowanie analogii w prawie administracyjnym jest IV SA/Wa 1117/07 nieuzasadnione. Nieuprawniona jest zatem, zdaniem skarżącego, wykładnia przepisów u. z. s. e. w oparciu o przepisy u. s. d. g., która reguluje obowiązki podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i określa pojęcie przedsiębiorcy wyłącznie na potrzeby u. s. d. g., co potwierdza art. 4 ust. 1 u. s. d. g. Skarżący podniósł, że nawet na gruncie u. s. d. g. dokonanie wpisu do rejestr przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie jest warunkiem uzyskania statusu przedsiębiorcy, albowiem o statusie tym decyduje spełnienie przesłanek ustawowych, zaś wpis do wyż. wym. rejestru stanowi jedynie potwierdzenie tego statusu i jest realizacją jednego z obowiązków przewidzianych prawem. Poza tym skarżący wskazał, iż spełnia przesłanki uznania go za przedsiębiorcę zagranicznego w świetle art. 5 pkt 3 u. s. d. g. Skarżący podniósł, że organ odmawia, w drodze decyzji, wpisu do rejestru wprowadzających sprzęt tylko w przypadkach enumeratywnie wyliczonych w art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u. z. s. e., tj., gdy wprowadzający sprzęt nie uiścił opłaty rejestrowej, o której mowa w art. 9 ust. 1 u. z. s. e. lub nie wniósł w wymaganej wysokości zabezpieczenia finansowego, o którym mowa w art. 18 ust. 1 u. z. s. e., jeżeli wprowadza sprzęt przeznaczony dla gospodarstw domowych. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła, stąd organ - umarzając postępowanie w sprawie wpisu do wyż. wym. rejestru - naruszył art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u. z. s. e., ponieważ nie zrealizował obowiązku wpisu do tego rejestru, doprowadzając do rezultatu identycznego z odmową wpisu. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 43 i art. 49 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2 ze zm.) poprzez ograniczenie swobody przedsiębiorczości i swobody przepływu usług w wyniku działań dyskryminujących przedsiębiorcę zagranicznego mającego siedzibę w innym państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej. Umorzenie postępowania jest w skutkach równoznaczne z odmową wpisu do rejestru wprowadzających sprzęt, co z uwagi na art. 7 ust. 1 u. z. s. e. oraz art. 21 u. z. s. e. uniemożliwia w praktyce skarżącemu prowadzenie działalności wprowadzającego sprzęt na terytorium Polski. Skarżący wskazał, że przepisy nie uzależniają prawa do wpisu do wyż. wym. rejestru od posiadania siedziby na terytorium Polski, a ograniczenia takie zostały nałożone wyż. wym. decyzjami organu uniemożliwiając mu zgodne z prawem prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski dyskryminując go w sposób trwały, co wynika z nieuzasadnionego zastosowania regulacji w zakresie wpisu do rejestru IV SA/Wa 1117/07 przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego i Ewidencji Działalności Gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Poza argumentami podniesionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w u. z. s. e. brak jest podstaw do przyjęcia, że do rejestru prowadzonego przez organ mogą wpisywać się podmioty posiadające siedzibę poza terytorium Polski, a w przedmiotowym rejestrze nie została wpisana żadna firma zagraniczna niespełniająca definicji "wprowadzającego sprzęt" w rozumieniu wyż. wym. ustawy. Organ nie mógł wydać decyzji na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 1 i 2 u. z. s. e., ponieważ przepisy te odnoszą się do wprowadzającego sprzęt w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 u. z. s. e., a skoro skarżący nim nie jest, to wyż. wym. przepisy się do niego nie odnoszą. Podniesiono także, iż umieszczenie w rejestrze prowadzonym przez organ wiąże się z szeregiem obowiązków spoczywających na wprowadzającym sprzęt, których realizacja związana jest z kontrolą nad tym podmiotem sprawowaną przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. W przypadku podmiotu, który nie posiada siedziby na terytorium Polski powstałaby sytuacja, w której podmiot miałby rozległe uprawnienia, a jednocześnie byłby poza kontrolą polskich władz. W związku z tym nie można mówić o naruszeniu zasady ograniczenia swobody przedsiębiorczości i swobody przepływu usług w wyniku działań dyskryminujących przedsiębiorcę zagranicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria, uznał zasadność skargi, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo. IV SA/Wa 1117/07 Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 104 k. p. a. w związku z art. 105 § 1 k. p. a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wpisu T. do prowadzonego przez ten organ rejestru przedsiębiorców i organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, jako wprowadzającego sprzęt. Następnie organ centralny decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. Należy zgodzić się z zarzutem skargi, że powyższe decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a. bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 k.p.a., bowiem postępowanie zostało wszczęte na żądanie określonego podmiotu, a rozstrzygnięcie tej sprawy co do jej istoty przez wydanie decyzji administracyjnej (pozytywnej bądź negatywnej) miało oparcie w materialnych przepisach prawa administracyjnego i leżało we właściwości organu Przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie może być traktowany rozszerzająco, a bezprzedmiotowość postępowania zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Bezzasadność żądania wnioskodawcy oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jego wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania musi być wykazana w decyzji załatwiającej IV SA/Wa 1117/07 sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. Jest to bowiem niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie organ administracji winien był merytorycznie rozpoznać wniosek T. dotyczący wpisu do rejestru wprowadzających sprzęt w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektronicznym i elektronicznym (Dz. U. nr 180, poz. 1495). Rozpoznając ten wniosek Główny Inspektor Ochrony Środowiska powinien ustalić, czy wnoszący podanie spełnia ustawowe przesłanki do dokonania wpisu czy też nie. Efektem ustaleń dokonanych w tym zakresie powinno być wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony bądź też negatywnego dla wnioskodawcy. W tym miejscu dodać należy, że uzasadnienia decyzji zaskarżonej jak też decyzji ją poprzedzającej są niespójne z treścią rozstrzygnięcia. W uzasadnieniach tych decyzji wskazano, że wnioskodawca nie może zostać wpisany do przedmiotowego rejestru, ponieważ jako podmiot zagraniczny nie ma zarejestrowanej działalności w Polsce na zasadach określonych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807 ze zm.), a ponadto nie jest wpisany do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym ani do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Uzasadnienia te w żadnej mierze nie wskazywały na to, iż spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Stwierdzić zatem należy, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska umarzając postępowanie wywołane wnioskiem T. o wpis do rejestru wprowadzających sprzęt w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektronicznym i elektronicznym naruszył przepisy postępowania administracyjnego a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie, po wyroku Sądu organ administracji powinien również wziąć pod uwagę obowiązujące na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej prawodawstwo Unii Europejskiej, a w szczególności przepisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2 ze zm.). W sytuacji bowiem, gdy wnioskującym jest podmiot zagraniczny mający swą siedzibę na terytorium jednego z państw Unii sprawa nie może być rozpatrywana w oderwaniu od przepisów prawa wspólnotowego. IV SA/Wa 1117/07 W postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji kwestia ta w ogóle nie była rozważana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.