IV SA/Wa 1119/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2008 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia (...) lutego 2008 r. nr (...); 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia (...) kwietnia 2008 r. Wojewoda (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nrr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania L. B. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) lutego 2008r. orzekającej o wymeldowaniu L. B. z pobytu stałego z budynku nr (...) przy ul. (...) w S., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: z wnioskiem o wymeldowanie L. B. z przedmiotowej nieruchomości wystąpili I.B. i A. B. podnosząc, iż są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, a L. B. nie mieszka pod wskazanym adresem co najmniej 18 lat o czym mogą zaświadczyć mieszkańcy S. Wnioskodawcy wskazali, iż korespondencja urzędowa L.B. kierowana jest na adres faktycznego pobytu w K. gdzie mieszka on u swoich teściów. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy S. decyzją z dnia (...) lutego 2008r. nr (...) działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu L. B. z pobytu stałego z budynku nr (...) przy ul. (...) w S. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym z wyjaśnień wnioskodawców, zeznań świadków J.T. i A. S. oraz ustaleń Policji wynika, iż L. B. dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu ponad 17 lat temu i zamieszkał z rodziną w domu teściów w K. Pismem z dnia 10 marca 2008r. L. B. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego M. G. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż wniosek o wymeldowanie złożony został przez byłą bratową i jej syna, albowiem strony nie mogą porozumieć się co do podziału spadku. Jednocześnie odwołujący się wyjaśnił, iż jest zameldowany pod wskazanym adresem od urodzenia i mieszkał tam nawet po założeniu rodziny. Ponadto odwołujący się do wielu lat prowadzi pod wskazanym adresem działalność gospodarczą. Od 2005r. działalność gospodarczą prowadzi również w K. przy ul . (...). Z uwagi na trudne warunki mieszkaniowe jak i podjęcie przez małżonkę L. B. pracy w W. oraz konieczność opieki nad rodzicami małżonka przeniosła się do K., jednak L. B. nigdy nie opuścił miejsca stałego pobytu. Podniósł, że na terenie posesji przy ul. (...) znajdują się zarówno rzeczy osobiste L. B. jak i narzędzia niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem odwołującego się Policja nie mogła potwierdzić faktu opuszczenia przez niego miejsca stałego pobytu, gdyż w S. nie ma nawet swojej siedziby, a Komisariat znajduje się w innej miejscowości. Ponadto dla udowodnienia okoliczności przeciwnej odwołujący się załączył cztery podpisane oświadczenia bezpośrednich sąsiadów, potwierdzających fakt przebywania L. B. na przedmiotowej posesji. Zdaniem L. B. nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie go z miejsca stałego pobytu. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2008r. Wojewoda (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) lutego 2008r. orzekającej o wymeldowaniu L. B. z pobytu stałego z budynku nr (...) przy ul. (...) w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw do jej zmiany. Zdaniem organu odwoławczego przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło, iż L. B. opuścił sporną nieruchomość i nie dopełnił czynności meldunkowych, a zatem spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie Wojewody załączone do odwołania oświadczenia sąsiadów potwierdzają jedynie fakt widywania L. B. na przedmiotowej nieruchomości co nie jest równoznaczne z przyjęciem że on tam na stałe zamieszkuje. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje również okoliczność prowadzenia przez L. B. działalności gospodarczej w budynku nr (...) przy ul. (...) w S., albowiem nie przesądza że pobyt zainteresowanego na terenie posesji ma charakter pobytu stałego. Pismem z dnia 29 maja 2008r. L. B. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona podniosła zarzuty podobne jak w odwołaniu podkreślając, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy albowiem skarżący nigdy nie opuścił miejsca stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.). Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że skarga L.B. zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Podstawę materialno – prawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. L. B. w toku postępowania administracyjnego podkreślał, iż nigdy nie opuścił miejsca stałego zameldowania czego dowodem jest fakt, iż w miejscu stałego zameldowania prowadzi działalność gospodarczą, że znajdują się tam jego rzeczy osobiste. Ponadto fakt zamieszkiwania przez skarżącego w spornym budynku potwierdzili na piśmie bezpośredni sąsiedzi skarżącego. Odmienne ustalenia poczyniły jednak orzekające w sprawie organy, które uznały iż L. B. opuścił miejsce stałego pobytu przeszło 17 lat co wynika z wyjaśnień wnioskodawców, zeznań świadków J. T. i A. S. oraz ustaleń Policji. W ocenie Sądu jednak organy orzekające w niniejszej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły czy L. B. rzeczywiście opuścił przedmiotową nieruchomość. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania L. B. Jednocześnie organ prowadząc postępowanie administracyjne nie powinien ograniczać się do przesłuchania stron tego postępowania, czy wskazanych przez wnioskodawców świadków, ale zobowiązany był w świetle powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, podjąć działania z urzędu, dzięki którym możliwe będzie wyjaśnienie okoliczności sprawy i ustalenie stanu faktycznego. W ocenie Sądu organ powinien przede wszystkim przesłuchać bezpośrednich sąsiadów skarżącego których oświadczenia załączone zostały do odwołania i dopiero wówczas dokonać ich oceny. Ponadto organ powinien podjąć próby przesłuchania również innych osób w tym m. in. małżonki skarżącego. Istotnych informacji w sprawie mogłyby także dostarczyć ustalenia Policji w K. Należy mieć również na uwadze, iż zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną, zwłaszcza, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron. W doktrynie podkreśla się, że potrzeba uzgodnienia interesów stron zachodzi wówczas, jeżeli w sprawie biorą udział co najmniej dwie strony o sprzecznych interesach, które organ powinien uzgodnić. Wartość dowodowa oświadczeń obu stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. Zdaniem Sądu dopiero uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie jego ocena zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. pozwoli na ustalenie stanu faktycznego i podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. W orzecznictwie wskazuje się iż "organ administracji państwowej, dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami stron i świadków, nie może uchylić się od oceny wiarygodności tych dowodów, a tym samym i od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, art. 80 KPA). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń jedno jest prawdziwe, a drugie fałszywe, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną" (B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2004 , str.397 i cytowane tam orzecznictwo). Powyższa ocena musi znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 Sąd orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.