IV SA/Wa 112/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi A G. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. oddala skargę; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokat (...) z Kancelarii Adwokackiej przy ul. (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa, 80/100 złotych) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) listopada 2006 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia (...) maja 2006 r. odmawiającą przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych) A. G. W uzasadnieniu podano, że w toku postępowania o przyznanie wnioskodawcy płatności na rok 2005 stwierdzono, iż na działki rolne nr (...) zlokalizowane w (...), został złożony wniosek o przyznanie płatności także przez innego producenta rolnego. W toku postępowania wyjaśniającego A. G. złożył korektę do wniosku, w której zmniejszył powierzchnie zadeklarowanych spornych działek o połowę, a z płatności do działki nr (...) zrezygnowała w całości. Drugi producent rolny również złożył korektę do wniosku, w której zmniejszył powierzchnię zadeklarowanych spornych działek o połowę, z wyjątkiem działki nr (...) , której powierzchnię rolną wpisał w całości. Ponadto w dniu 30 marca 2006 r. A. G. oświadczył, iż sporne działki wpisał do wniosku błędnie, zaś ich użytkownikiem w roku 2005 r. był P. G.. P. G. z kolei oświadczył, iż był użytkownikiem spornych działek w 2005 r., przedstawiając na poparcie swoich racji oświadczenie sołtysa miejscowości P.. Z tego powodu powierzchnie spornych działek rolnych zostały z wniosku A. G. wykluczone, co znalazło wyraz w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy utrzymał w całości zaskarżoną decyzję w mocy uznając, iż jest ona zgodna z zaistniałym stanem faktycznym. W ocenie organu odwoławczego A. G. nie był posiadaczem spornych działek w roku 2005. Płatności bezpośrednie przyznawane są zaś zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) producentowi rolnemu na posiadane przez niego grunty rolne. Do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) została zatem naliczona powierzchnia 6,02 ha (z 13,74 zadeklarowanych), natomiast do Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) zaliczono powierzchnię 5,32 ha ( z 12,74 zadeklarowanych). W związku z różnicą między powierzchnią zadeklarowaną o powierzchnią stwierdzoną - dla JPO 128,24 % i dla UPO 139,47 % nałożono sankcje. Odmowa przyznania płatności JPO i nałożenia sankcji jest konsekwencją zapisu art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.U. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r. ze zm.), który stwierdza, iż w przypadku, gdy procentowa różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekroczy 30 % obszaru stwierdzonego za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy, zaś jeżeli różnica wyniesie ponad 50 %, producent rolny jest wykluczony z dopłat do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a obszarem stwierdzonym. Kwota ta jest odejmowana od kwoty płatności do której rolnik byłby uprawniony w ramach składanych przez niego wniosków w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych. Różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym wyniosła 7,72 ha, zatem wysokość sankcji w okresie 3 lat kalendarzowych wynosi 1737 zł (wartość 7,72 pomnożona przez kwotę 225 - wysokość płatności w zł od 1 ha użytków rolnych na rok 2005). Odmowa przyznania płatności UPO i nałożenie sankcji jest konsekwencją zapisu art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych dla schematów w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), który stwierdza, iż w przypadku gdy procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekroczy 30 % rolnik nie otrzyma płatności za dany rok kalendarzowy, zaś w przypadku gdy różnica przekroczy 50 %, rolnik będzie wyłączony z otrzymywania dopłat przez kolejne 3 lata kalendarzowe do wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wyniosła 7,42 ha, zatem wysokość sankcji w okresie 3 kolejnych lat kalendarzowych wynosi 2095,04 zł (wartość 7,42 ha pomnożona przez wartość 282,35 - kwotę płatności UPO w zł od 1 ha użytków rolnych kwalifikujących się do UPO). Ponadto odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego okoliczności związanych ze stanem fizycznym i psychicznym wnioskodawcy, organ stwierdził, iż nie mogą stanowić one o pozytywnym rozpatrzeniu odwołania bowiem wnioskodawca mógł ustanowić pełnomocnika. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. G., wnosząc o jej uchylenie jako naruszającej prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem prawa, ponadto jest rażącą krzywdzące. Organy administracji przy podejmowaniu decyzji w żaden sposób nie wzięły pod uwagę podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych, które miały wpływ na niewłaściwe podanie przez niego wszystkich danych dotyczących posiadanych gruntów rolnych. Udokumentowane poważne schorzenia oraz pobyt w szpitalu powodują zdaniem skarżącego znaczne obniżenie sprawności intelektualnej oraz możliwości percepcji, co w konsekwencji miało wpływ na niewłaściwe i mało precyzyjne podanie organowi wymaganych danych dotyczących nieruchomości rolnych. Również żona skarżącego ciężko choruje i dlatego nie mogła mu pomagać w prowadzeniu spraw urzędowych. Z uwagi na wskazane okoliczności skarżący nie wskazał również do dopłat innych dzierżawionych działek. Zdaniem skarżącego organy administracji winny oprócz dyrektyw UE działać także na podstawie kpa i dążyć do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, a dążąc do załatwienia każdej sprawy organ powinien mieć na uwadze nie tylko interes społeczny ale także słuszny interes obywateli, szczególnie w przypadku niezaradności strony i braku podstawowych zasad prawnych. Z informacji z urzędu gminy bezspornie wynika, że skarżący jest współwłaścicielem większości wskazanych w zaświadczeniu działek, jednakże ze względu na przedstawione okoliczności podał mało precyzyjne dane dotyczące nieruchomości rolnych. Zdaniem skarżącego organ miał obowiązek wyjaśnić wszelkie niejasności związane z wnioskiem skarżącego, zaś w przypadku dalszych wątpliwości we własnym zakresie dążyć do ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wyjaśnienia wymaga, iż z obowiązującego w dniu składania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) wynika, że osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Z powyższej regulacji wynika, iż płatności przysługują producentowi rolnemu, który faktycznie użytkuje grunt. Płatności obejmują jednolitą płatność obszarową i płatności uzupełniające do powierzchni uprawy. Jak wynika z wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych złożonego dnia (...) kwietnia 2005 r. skarżący zadeklarował do dopłat 10 działek rolnych o łącznym obszarze 13,74 ha. W toku postępowania administracyjnego, podczas kontroli administracyjnej wniosku, okazało się, iż działki rolne o nr (...) zlokalizowane w (...), zostały wskazane we wniosku o przyznanie płatności także przez innego producenta rolnego. W celu wyjaśnienia sprawy organ wezwał obu wnioskodawców do złożenie wyjaśnień. Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył korektę do pierwotnego wniosku zmniejszając o połowę powierzchnię spornych działek, a z działki (...) zrezygnował w całości. W ocenie Sądu zatem twierdzenia skarżącego co do niewyjaśnienia stanu faktycznego są bezzasadne. Ponadto pismem z dnia 30 marca 2006 r. skarżący oświadczył, iż wpisał sporne działki nieświadomie, a ich użytkownikiem w owym czasie w całości był P. G.. Tym samym skarżący przyznał, że to nie on użytkował rolniczo przedmiotowe działki rolne. Zdaniem Sądu wpisanie we wniosku działek, których się faktycznie nie użytkuje rolniczo nie można nazwać, jak próbuje dowieść skarżący, "mało precyzyjnymi danymi dotyczącymi nieruchomości rolnych". Należy bowiem przypomnieć, iż we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2005 r. należało w celu uzyskania Uzupełniającej Płatności Obszarowej wpisać konkretne nazwy roślin uprawnych. Również ta okoliczność powoduje, iż wpisanie działek, które nie pozostawały we faktycznym władaniu skarżącego nie można nazwać "podaniem mało precyzyjnych danych". W regulacjach prawnych przewidziano margines błędu dla wnioskodawców ustalając go na do 3% powierzchni zatwierdzonej (art. 51 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 - dla UPO i art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 - dla JPO). Jedynie taki margines błędu powoduje, iż wykryte rozbieżności pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a faktyczną pozostają bez sankcji. Każde większe przekroczenie deklarowanej powierzchni a powierzchni stwierdzonej powoduje naliczenie sankcji. Jak wcześniej wspomniano płatności obejmują Jednolitą Płatność Obszarową i Uzupełniającą Płatność Obszarową. Art. 52 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych dla schematów w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), stanowi, iż w przypadku gdy procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną przekroczy 30 % rolnik nie otrzyma płatności za dany rok kalendarzowy, zaś w przypadku gdy różnica przekroczy 50 %, rolnik będzie wyłączony z otrzymywania dopłat przez kolejne 3 lata kalendarzowe do wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem stwierdzonym. W niniejszej sprawie jak trafnie organy administracji wskazały przekroczono powierzchnię zadeklarowana a stwierdzoną o ponad 50 %, zatem zasadnie zastosowano sankcję trzyletnią wynikającą z powyższego przepisu (dla UPO). Z kolei art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowanie Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz.U. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r. ze zm.), wskazuje, iż w przypadku, gdy procentowa różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym przekroczy 30 % za przedmiotowy rok nie przyznaje się żadnej pomocy, zaś jeżeli różnica wyniesie ponad 50 % powierzchni stwierdzonej producent rolny jest wykluczony z dopłat do kwoty, która odpowiada różnicy pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a obszarem stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłat pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że również w stosunku do tej płatności przekroczenie wyniosło ponad 50 %. Zasadne zatem było w ocenie Sądu zastosowanie sankcji także w stosunku do tej płatności. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, co do niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego czy nieinformowania strony o okolicznościach faktycznych czy prawnych, należy podnieść, że są one niezasadne. Jak wcześniej wspomniano organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, ponadto wezwano do złożenia wyjaśnień także producenta rolnego, który podał te same działki rolne co skarżący. Ponadto skarżący, jak i P. G. złożyli na piśmie stosowne oświadczenia, z których jednoznacznie wynika, iż A. G. nie był użytkownikiem spornych działek zadeklarowanych we wniosku. Taki stan rzeczy dawał w ocenie Sądu jednoznaczne stanowisko do oceny kto faktycznie użytkował sporne grunty rolne zgłoszone we wnioskach i komu faktycznie należą się dopłaty do nich. Nałożone sankcje są konsekwencją regulacji prawa europejskiego, wiążącego wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej. Również podnoszony zarzut, iż w okresie składania i wypełniania wniosków zarówno skarżący jak i jego żona byli chorzy, cierpią na poważne schorzenia powodujące znaczne obniżenie sprawności intelektualnej i możliwości percepcji nie może prowadzić do uwzględnienia skargi. Nie jest to bowiem okoliczność, która uzasadniałaby twierdzenie skarżącego, że podał organowi "mało precyzyjne dane". Na marginesie, w odniesieniu do wniosku pełnomocnika z urzędu złożonego na rozprawie o odroczenie rozprawy z powodu na niemożność skontaktowania się ze skarżącym, Sąd uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie i wniosek oddalił. Należy przy tym zaznaczyć, iż pełnomocnik z urzędu został ustanowiony postanowieniem Sądu z dnia 22 lutego 2007 r., a wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką dnia 21 marca 2007 r. Skarżący udzielił pełnomocnictwa adwokatowi dnia 16 sierpnia 2007 r. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik przeglądał akta sprawy dwukrotnie - w dniach 26 września 2007 r. i 8 października 2007 r. ponadto zostały mu wydane z akt sprawy żądane kserokopie dokumentów. Oznacza to w ocenie Sądu, iż do dnia rozprawy - 17 października 2007r. pełnomocnik skarżącego dysponował wystarczającą wiedzą na temat okoliczności niniejszej sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. W punkcie II sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy.