IV SA/Wa 1124/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. W. od postanowienia referendarza sądowego z 8 lutego 2018 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy S. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2017 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W dniu 21 maja 2017 r. uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 września 2017 r. oddalił skargę S. W. Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia powołanego orzeczenia, uiszczając opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem. Jednocześnie wnioskiem z 10 stycznia 2018 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na urzędowym formularzu, wnioskodawca podał, że uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 1.569,49 zł miesięcznie. Wskazał, że jest współwłaścicielem drewnianego domu jednorodzinnego o powierzchni około 70 m2 i działki o powierzchni około 0,5 ha, a ponadto właścicielem mieszkania o powierzchni 24 m2, w którym mieszka. Oświadczył, że wzmiankowany dom został zdewastowany i podpalony, w związku z czym nie nadaje się do zamieszkania, ani prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Ponadto S. W. podał, że posiada zasoby pieniężne w kwocie 6.689,49 zł, będące środkami wypłaconymi przez ubezpieczyciela w związku z podpaleniem domu. Stwierdził, że są one przeznaczone na remont domu i doprowadzenie jego wnętrza do użytku. Podniósł, że kwota nie jest wystarczająca, a ponadto mieszkanie, w którym mieszka, nie było remontowane od dziesięciu lat. Skarżący wykazał następujące wydatki: wyżywienie (około 800 zł), leki (150 zł), zioła (50 zł), rehabilitacja (100 zł), środki higieny osobistej (60 zł), czynsz (225,70 zł), energia elektryczna (50 zł), podatek (30 zł). Wnioskodawca nie wskazał innych osób, które pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Postanowieniem z 8 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu odmowy stwierdził, że zgodnie z własnym oświadczeniem skarżący posiada środki finansowe, pozwalające na zapłatę wynagrodzenia za sporządzenie skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Ponadto zaznaczył, że skarżący osiąga stały dochód w postaci emerytury, która wedle przedstawionych wydatków pozwala mu na pokrycie kosztów utrzymania. Referendarz w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zgodnie z ogólnymi zasadami każda ze stron jest zobowiązana do ponoszenia wydatków związanych z postępowaniem sądowym, w szczególności skarżący, jako inicjujący postępowanie, powinien liczyć się z kosztami ponoszonymi w związku z jego prowadzeniem. Sam skarżący zresztą uiszczał do tej pory należne kwoty wpisów i opłat kancelaryjnych. Jako że Skarżący posiada oszczędności oraz stały dochód, w ocenie referendarza nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Wnioskodawca złożył sprzeciw. W jego uzasadnieniu nie zgodził się, że jego dochody wystarczą do ponoszenia kosztów postępowania. Odnosząc się do kwestii remontu domu, wskazał, że koszt jego przeprowadzenia wynosi ok. 100 tys. zł., wobec czego posiadana przez niego kwota ponad 6000 jest niewystarczająca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Biorąc pod uwagę powyższe uwagi, Sąd stwierdza, że postanowienie referendarza jest słuszne. Należy przypomnieć, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Dlatego niezasadnym wydaje się zawarty w sprzeciwie zarzut pominięcia okoliczności, iż "budżet domowy wnioskodawcy nie przewiduje procesów". Skoro zdecydował się on na wniesienie skargi, powinien wziąć pod uwagę związane z postępowaniem koszty i być przygotowanym na ich opłacenie, co zresztą w toku postępowania czynił. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i, szczególnie w zakresie całkowitym, powinno mieć miejsce w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą być automatycznie uwzględniane wyłącznie na podstawie subiektywnego przekonania skarżącego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Jednocześnie Sąd zauważa, że przychód z emerytury, osiągany przez Skarżącego, jest wystarczający dla pokrycia wpisu od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosiłby 100 zł. Odnosząc się do kwestii posiadanych środków pieniężnych i ich ewentualnego przeznaczenia na wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika, ponownie należy zaznaczyć, że jest zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z własnym udziałem, włącznie z ewentualną reprezentacją przez pełnomocnika w postępowaniu. Okoliczność, iż skarżący, posiadając środki finansowe, ma zamiar przeznaczyć je na inny cel niż wszczęte przez siebie postępowanie przed sądem, nie może być podstawą dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle wszystkich powyższych okoliczności, Sąd podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.