IV SA/Wa 1126/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2008 r., nr (...) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2008 r. L. F. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wyjaśniła, że nie stać ją na zapłacenie tak wysokiego wpisu od skargi, bowiem jej zarobki wynoszą 1200 zł brutto. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, który osiąga dochód ze stosunku pracy (2.200 zł brutto miesięcznie). Skarżąca posiada dom o powierzchni 100 m2, nie zgromadziła żadnych oszczędności. Na wezwanie referendarza sądowego strona przedstawiła kopie zeznań podatkowych męża za rok 2006 i 2007 (PIT-37), kopię decyzji o utracie z dniem 1 stycznia 2008 r. statusu osoby bezrobotnej, umowę o pracę z dnia 2 stycznia 2008 r., kopie wyciągów z rachunku bankowego męża z czerwca i lipca 2008 r., oraz faktury VAT: za paliwo gazowe (za okres styczeń-sierpień 2008r. na łączną kwotę 2.302,21 zł), energię elektryczną na kwotę 619,63, wywóz nieczystości oraz telefon. Wyjaśniła, że nie posiada konta bankowego oraz ponosi wydatki związane z utrzymaniem się w wysokości 1500 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu przyznaje się prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie na koszty postępowania składa się wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w kwocie 500 zł oraz koszty wpisu od ewentualnych środków odwoławczych czy opłat kancelaryjnych. Z regulacji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie wnioskodawcy leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Od obowiązku pełnego, rzetelnego przestawienia swojej sytuacji materialnej nie zwalnia wnioskodawcy przewidziana w art. 255 p.p.s.a. możliwość wezwania przez sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Zadaniem referendarza sądowego lub Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem ocena oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę i ich weryfikacja, nie należy natomiast do ich zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 10 maja 2004 r., sygn. FZ 18/04). Weryfikacji oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy należy zaś dokonywać w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, a także wniosków wyprowadzonych z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Jeżeli oświadczenia strony o niemożliwości ponoszenia przez nią kosztów postępowania pozostają w sprzeczności z wnioskami wyprowadzonymi z uwzględnieniem powyżej wskazanych wytycznych, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Z oświadczeń złożonych w rozpoznawanym wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Małżonkowie czerpią dochód ze stosunku pracy – łącznie 3400 zł brutto. Analiza przedstawionych na wezwanie referendarza sądowego materiałów źródłowych pozwala jednak wyprowadzić wniosek, że sytuacja majątkowa skarżącej nie została przez nią przedstawiona w sposób rzetelny i pełny, zwłaszcza w zakresie dotyczącym źródeł i wysokości dochodów jej męża. Wniosek taki jest uprawniony w świetle następujących okoliczności. Po pierwsze, z przesłanych sądowi przy piśmie z dnia 2 września 2008 r. dokumentów (zaświadczenie z urzędu pracy) wynika, iż od dnia 6 czerwca 2003 r. do 30 grudnia 2007 r. skarżąca była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Należy zatem przyjąć, że pozostawała na utrzymaniu męża. Ze złożonych dokumentów (zeznania podatkowe męża skarżącej) wynika zaś, że w latach 2006 -2007 dochód męża skarżącej wynosił, odpowiednio: 336,24 i 339,30 zł. Nie można uznać, że takie dochody w jakkolwiek sposób wystarczą na utrzymanie dwuosobowej rodziny i pokrycie kosztów eksploatacji domu o powierzchni 100 m2 . Dla porównania należy wskazać, iż w pierwszym półroczu 2008 r. na sam zakup paliwa gazowego skarżąca wydała prawie 2.000,00 zł (1998,26 zł - faktury PGNiG nr (...), (...) i (...)). Brak jest podstaw do przyjęcia, że w roku 2007 r. koszty te kształtowały się na dużo niższym poziomie. Po drugie, oceniając aktualną sytuację finansową strony należało stwierdzić, że od 2 stycznia 2008 r. skarżąca postaje w stosunku pracy za wynagrodzeniem 1200 zł brutto. Mąż skarżącej, według jej oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem odpowiedzialności karnej, osiąga dochód z umowy o pracę w wysokości 2200 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania się rodziny skarżącej wynoszą zaś 1500 zł. Przedstawione wyciągi z rachunku bakowego męża skarżącej nie odzwierciedlają jednak wpływów z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy, ponadto dokonany w dniu 5 czerwca 2008r. przelew zewnętrzny do Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych tytułem składki na ubezpieczenie zdrowotne wskazuje, że wyjaśnienia skarżącej odnoszące się do źródeł dochodów jej męża budzą uzasadnione wątpliwości. Brakuje wyjaśnienia, z jakiego tytułu osoba pozostająca w stosunku pracy, a nie, np. prowadząca działalność gospodarczą, samodzielnie opłaca składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo należy zauważyć, iż z akt sprawy wynika, że na wniosek skarżącej Prezydent W. w decyzji z dnia (...) października 2007 r. ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego podpiwniczonego oraz szamba szczelnego na działce o powierzchni 791 m2, stanowiącej własność skarżącej. O tym, że skarżąca zamierza zrealizować swoje plany inwestycyjne, które ujawnia treść wyżej wymienionej decyzji, świadczy zaś treść skargi wniesionej przez nią do sądu administracyjnego. Skarżąca potwierdza bowiem w skardze, że zamierza wybudować "mały domek". Niezależnie od stwierdzenia, że w sytuacji, kiedy strona ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, wydatki związane z budową budynku mieszkalnego nie mogą być zaliczone do kosztów niezbędnych do utrzymania się, należy podnieść, iż fakt, że strona planuje budowę domu świadczy o tym, że albo skarżąca już posiada środki potrzebne do realizacji inwestycji, albo czuje się osobą zdolną do zgromadzenia takich środków. To zaś dowodzi, że skarżąca jest osobą zdolną również do zgromadzenia środków finansowych, które mogłyby być przeznaczone na koszty postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy, wobec oznaczonej wysokości kosztów tego postępowania, jednorazowego charakteru tych kosztów, posiadania przez skarżącą majątku oraz stałego źródła dochodu, przy niewyjaśnionych wątpliwościach co do wysokości i źródeł dochodów męża, należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż ponoszenie kosztów postępowania sądowego wiąże się dla niej z uszczerbkiem, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.