IV SA/Wa 1133/13
WyrokWSA w Warszawie2013-09-13
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, które utrzymuje w mocy postanowienie odmawiające uzgodnienia ze stanowiska konserwatorskiego projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usług oświaty – przedszkola, jest zgodne z prawem, gdy projekt ten zakłada rozbiórkę istniejącego, przedwojennego budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków, znajdującego się na terenie zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, jest zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że istniejący budynek, choć nie wpisany indywidualnie do rejestru zabytków, jest cennym przykładem międzywojennego modernizmu i stanowi integralną część zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków. Rozbiórka takiego obiektu, nawet na terenie objętym ochroną konserwatorską, wymaga szczególnej ostrożności i może być sprzeczna z celami ochrony zabytków, co uzasadnia odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, który nie przewiduje zachowania budynku.Stan faktyczny
Skarżący A. M. i M. M. zaskarżyli postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie przedszkola. Projekt zakładał rozbiórkę istniejącego, przedwojennego budynku, który znajduje się na terenie zespołu urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków i jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Organy konserwatorskie uznały, że rozbiórka tego budynku jest sprzeczna z celami ochrony zabytków. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym Konstytucji RP, twierdząc, że inwestycja nie narusza układu urbanistycznego i że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2013 r. sprawy ze skargi A. M. i M. M. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy - oddala skargę -
IV SA/Wa 1133/13
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].03.2013 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie [...] Konserwatora Zabytków, działającego w imieniu Prezydenta W., z dnia [...].11.2012 r. odmawiające uzgodnienia ze stanowiska konserwatorskiego projektu decyzji Zarządu Dzielnicy [...]o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usług oświaty – przedszkola na działce o nr. ew. [...], obręb [...] przy ul. [...] w W.
Uprzednie postanowienia odmowne konserwatora zabytków w tym przedmiocie dwukrotnie ze względów formalnych uchylał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia I instancji. Kontrolując prawidłowość zaskarżonego postanowienia odmownego z dnia [...].11.2012 r., organ odwoławczy podzielił stanowisko I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość znajdująca się przy ul. [...] w W. położona jest na terenie zespołu urbanistycznego i budowlanego "[...]", wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...].12.1993 r. wraz z zielenią i nawierzchnią brukową pozostałą na ulicy [...], w granicach wskazanych na załączonym i stanowiącym integralną część tej decyzji załączniku graficznym.
Ponadto, budynek przy ul. [...], który powstał w roku 1935, został ujęty w gminnej ewidencji zabytków W. ogłoszonej w Zarządzeniu nr [...]/2012 r. Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta W.
Organ odwoławczy wyjaśnił, ze przedmiotem ochrony jest układ urbanistyczny "[...]" w tej jego części, do której przynależy działka nr [...]. Jest to teren na granicy obszaru chronionego, która to granica w sąsiedztwie działki nr [...]przebiega środkiem ulicy [...], od ulicy [...] po ulicę [...]. Chroniony poprzez wpis do rejestru zabytków układ urbanistyczny powstawał kilkuetapowo. Jego koncepcja całościowa ewoluowała od pierwszych projektów koncepcyjnych z początku lat 20-tych XX wieku, po późniejsze etapy realizacji mające miejsce już po II wojnie światowej, aż po czas współczesny. Mimo etapowego powstawania kolejnych zespołów zabudowy, niezależnie od czasu powstania była ona lokowana na zasadach ustanowionych już na wstępnym etapie koncepcyjno-reałizacyjnym z lat 20-tych i 30-tych XX wieku. Zakładał on powstanie spójnego koncepcyjnie, [...] miasta ogrodu, z własnym centrum (do którego wykształcenia się ostatecznie nie doszło), wpisanego malowniczo siatką ulic w istniejące determinanty przestrzenne jakimi były teren dawnego fortu nr [...] im. Gen. J. D. oraz rejon Jeziorka C. i potok łączący je z Jeziorkiem S. Na całym obszarze miasta - ogrodu dominuje zabudowa willowa lub wielorodzinna o charakterze willowym, o ustalonych parametrach w poszczególnych kwartałach tej zabudowy. Wyjątek stanowią główne ulice komunikujące "[...]" z centrum miasta. Ulicom tym, już na wstępnym etapie realizacji przypisano rolę niezrealizowanego, a pierwotnie planowanego w południowej części miasta-ogrodu, centrum tak ukształtowanej dzielnicy mieszkaniowej. Analogicznie jak zamierzano w rejonie niezrealizowanego centrum, dla ulic centrotwórczych przewidziano zabudowę miejską o wyraźnie wyższej i gęstszej zabudowie, w tym zabudowie pierzejowej. Te odmienne zasady kształtowania układu urbanistycznego obowiązywały początkowo w rejonie Placu [...] i ulicy [...] , na odcinku od tego placu do ulicy [...]. W późniejszym okresie centro-twórczą rolę przypisano ulicy [...], na odcinku od Fortu po zbieg z ul. [...], dalej ulicy [...], na odcinku od [...] do [...], i wreszcie ulicy [...]. Przed wojną koncepcję tę jedynie zaczęto realizować, jednak jej konsekwencją było lokalizowanie w latach powojenny zabudowy wysokiej (w tym kamienicznej, użytkowej i bloków mieszkalnych) wzdłuż tak wyznaczonych osi urbanistycznych (analogiczne reguły dla "miejskiej" otoczki miasta-ogrodu przyjęto potem dla ulicy granicznej "[...]" od południa, tj. ulicy [...]). Zatem, budynki o wyższych, charakterystycznych dla zabudowy miejskiej parametrach, zgodnie z historycznymi zasadami kształtowania układu urbanistycznego, były lokalizowane na "miejskiej" granicy chronionego założenia, przede wszystkim u zbiegu ulic [...] i [...], wzdłuż ulicy [...], [...] między [...] i [...] oraz wzdłuż ulicy [...] na odcinku od [...] do Placu [...]. Natomiast na pozostałym obszarze, w tym na granicy z zielonymi barierami otaczającymi osiedle od wschodu, historycznie uzasadnionym jest zachowywanie zabudowy w typie willowym, na działkach z wysokim udziałem powierzchni biologicznie czynnej, przeznaczonej pod zieleń ogrodową.
Organ odowławczy stwierdził przy tym, że budynek przy ul. [...] należy do grupy nielicznych, zachowanych obiektów z wczesnej, międzywojennej fazy kształtowania się zabudowy "[...]". Posiada formy typowe dla dojrzałej fazy międzywojennego modernizmu i stanowi cenny przykład funkcjonalistycznego etapu stylistycznego i rozwojowego architektury w ramach chronionego układu urbanistycznego. Jego wartość podnosi fakt, że wobec ogromnych zniszczeń wojennych, oryginalne budynki tego typu, zachowane do dnia dzisiejszego, stanowią rzadkość na obszarze "[...]".
Minister wskazał na przepis art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie zabytków, który stanowi między innymi, iż formą ochrony są ustalenia decyzji o warunkach zabudowy. Z tego wywiódł, że organy konserwatorskie posiadają kompetencję do wypowiadania się w sprawie dopuszczalności rozbiórki obiektu zabytkowego, nawet jeśli nie jest on indywidualnie wpisany do rejestru zabytków, szczególnie że przed wydaniem pozwolenia na budowę dopuszczalność takiej rozbiórki będzie wymagała akceptacji tych właśnie organów. Przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi bowiem, że prowadzenie robót budowlanych (a zatem również rozbiórka budynku) przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Inwestor zamierza zrealizować budynek usług oświaty - przedszkola o powierzchni zabudowy 251 m², podpiwniczonego, z trzema kondygnacjami nadziemnymi. W warunkach i szczegółowych zasadach zagospodarowania terenu wskazanych w przedłożonym do uzgodnienia projekcie decyzji określono nieprzekraczalną linię zabudowy jako przedłużenie regularnej linii zabudowy, którą tworzą budynki po wschodniej stronie ul. [...] od numeru [...] do numeru [...]; wskaźnik powierzchni zabudowy do powierzchni działki na poziomie do 0,30; szerokość elewacji frontowej do 17,30 m; wysokość górnej krawędzi elewacji frontowej, jej gzymsu lub attyki do 9 m; dach czterospadowy o kącie nachylenia połaci dachowych do 35° i wysokości w kalenicy do 11,50 m; powierzchnia biologicznie czynna min. 60%. Nowoprojektowany budynek powstałby w miejscu obecnie istniejącego obiektu przedwojennego.
Działka nr [...] oraz znajdujący się na niej budynek leżą w obrębie zespołu zabudowy zasadniczo o charakterze willowym, którą cechuje się ulica [...] w jej południowej części, należącej do historycznego układu urbanistycznego, na odcinku od ulicy [...] po [...], za wyjątkiem skrzyżowania [...] z [...]. Wprawdzie pewne szczegółowe przykłady wskazująna odstępstwa od tej generalnej zasady, jednak to ona wyznacza historyczne ramy chronionego układu urbanistycznego. Analizując parametry zabudowy po południowej stronie ul. [...] w sąsiedztwie planowanej inwestycji (działki o numer [...], [...], [...] oraz [...] z [...] - stanowiące planistyczną całość), średnia szerokość elewacji budynków tam zlokalizowanych wynosi 12,24 m (najszerszą elewację ma budynek zlokalizowany na działce nr 11, tj. 14 m), średnia wysokość elewacji wynosi 7,325 m (najwyższy budynek na działce nr [...] ma wysokość elewacji równą 9 m), a średnia wysokość do kalenicy 8 m (najwyższy budynek zlokalizowany na działce nr [...] ma wysokość do kalenicy równą 11 m). To zestawienie wskazuje, jak wskazał organ odowławczy, że w przypadku wszystkich parametrów decydujących o ogólnych dopuszczalnych gabarytach planowanej inwestycji, do realizacji projektowany jest budynek znacznie większy od obiektów typowych dla rejonu zabudowy o charakterze willowym, nawet jeśli wziąć pod uwagę jedynie obiekty w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], należące do strefy zabudowy o cechach architektury willowej.
Jednakże, argumentem decydującym dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawy wg Ministra był fakt, że ustalenia zawarte w uzgadnianym projekcie decyzji powiązane są z planowaną rozbiórką istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolnostojącej, o czym informuje pkt 1 podpunkt 2 Analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu sporządzonej dla potrzeb planowanej inwestycji. Ponieważ w treści uzgadnianego projektu nie zawarto warunku zachowania historycznego budynku, nie może on uzyskać akceptacji organu ochrony zabytków.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony, organ odowławczy wskazał, że zgodnie z orzecznictwem, zasada szybkości postępowania jest współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona To właśnie organy ochrony zabytków posiadają kompetencję i obowiązek wskazywania zabytków zasługujących na zachowanie, dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników i będąc w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy dany obiekt posiada walory zabytkowe. Minister dostrzegł przy tym, że zażalający się słusznie wskazali na pewne niedostatki stanowiska merytorycznego przyjętego przez organ pierwszej instancji (przede wszystkim brak należytego wskazania kolizji planowanej inwestycji z chronionym układem urbanistycznym), jednak uchybienie to zostało sanowane przez organ zażaleniowy zaskarżonym postanowieniem. Wobec zaistniałych w przeszłości przekształceń układu urbanistycznego "[...]", organy konserwatorskie pierwszej i drugiej instancji, mając na względzie słuszny interes strony, nie podważają prawa inwestorów do realizacji na działce nr [...] ich zamierzenia inwestycyjnego, w tym prawa do rozbudowy historycznego budynku przy ul. [...] w W.
We wniesionej skardze inwestorzy – A.M. i M. M. zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
• art. 53 ust. 4 pkt 2 oraz 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez podtrzymanie w mocy postanowienia [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2012 roku, w przedmiocie nie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, mimo iż inwestycja nie wpływa negatywnie i nie narusza w żaden sposób układu urbanistycznego,
• art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji kształtowanie różnych zasad i procedur w zakresie oceny wpływu inwestycji podejmowanych przez różne podmioty na obszarze tego samego układu urbanistycznego,
• art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dowolne określenie kierunków i zakresu ochrony układu urbanistycznego;
b) naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
• art, 7, 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.) oraz art. 107 w z w. z art. 144 K.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co uniemożliwiło właściwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia,
• art. 6, 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania organów Państwa,
i w konsekwencji naruszenie
• art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 144 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie a co za tym idzie niewłaściwe wydanie postanowienia utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zasadnym było uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie postanowienia w zakresie wyrażenia zgody na realizację inwestycji.
W uzasadnieniu skargi podkreślili, że fakt, iż dana nieruchomość wchodzi w skład urbanistycznego układu nie jest tożsame z uznaniem za zabytek każdej nieruchomości położonej na jego terenie oraz nie jest tożsame z objęciem każdej nieruchomości ochroną konserwatorską. Wyrazili przekonanie, że przesłanką owego wpisu jest wartość zabytkowa układu jako całości i fakt, że wartość ta uległaby zniszczeniu w wypadku wyizolowania z niego jedynie elementów najcenniejszych i najbardziej reprezentatywnych. Dlatego należy uznać, że materia i kształt pojedynczych budynków składających się na ów układ mogą ulegać zmianom byleby tylko planowany schemat i organizacja przestrzenna zostały zachowane.
Zdaniem skarżących oraz ich pełnomocnika, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego dokonał niewłaściwej interpretacji istoty ochrony układu urbanistycznego "[...]". Organ całkowicie pominął fakt, iż inwestorzy przedstawili projekt inwestycji, która idealnie wpasowuje się w całokształt przedmiotowego układu. Nadto polskie ustawodawstwo nie zawiera przepisu, który zabraniałby rozbiórki obiektu znajdującego się na terenie zabytkowego układu urbanistycznego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego badając niniejszą sprawę nie ustalił stanu faktycznego, tj. w jakim otoczeniu obecnie znajduje się budynek co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W najbliższym otoczeniu tego budynku praktycznie w ogóle nie ma willi czy zabudowy mieszkalnej, natomiast są budynki usługowe typu myjnia, restauracja, przedszkole, przychodnia, bank, sklep z alkoholem czy kwiaciarnia. Podkreślili nadto, że w tym rejonie znajduje się wiele reklam neonowych, które nie "pasują" do przedmiotowego układu urbanistycznego. W ocenie skarżących, to właśnie te inne elementy wpływają na dewastację układu, a nie planowana przez nich inwestycja, która w żaden sposób nie będzie oddziaływała na układ, a wręcz może poprawić walory tego układu. Teren na którym położona jest nieruchomość przy ul. [...] jest zdegradowany i przekształcony licznymi istniejącymi już inwestycjami, powodując trwały uszczerbek dla jego walorów zabytkowych. I tak zamieszczanie na elewacji budynku, tworzącego zabytkowy układ urbanistyczny, reklam czy tablic informacyjnych będących elementem obcym, niemających uzasadnienia historycznego, może być dokonane jedynie za zgodą organu konserwatorskiego. Ta sama sytuacja dotyczy wymiany okien, ocieplenia budynku, ingerującego w jego wygląd zewnętrzny, czy też zmiany koloru elewacji. W tym kontekście niezrozumiała jest użyta przez organ argumentacja w zakresie "zachowania czytelności historycznej", przy opisanym chaosie zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie skarżących, postępowanie organu stanowi rażące naruszenie zasady równości obywateli zagwarantowanej w artykule 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady praworządności stosowania prawa przez organy administracji publicznej, wyrażonej przepisem artykułu 6 K.p.a. Wskazane wymagania nie zostały spełnione, ponieważ organy opiniując projekt decyzji skoncentrowały się wyłącznie na ocenie wpływu rozbiórki budynku na jego wartość zabytkową, zapominając że przedmiotem wpisu do rejestru zabytku nie jest konkretny budynek jako dzieło architektury lub budownictwa lecz w tym przypadku zespół urbanistyczno- architektoniczny. Dlatego też należy uznać, że w niniejszej sprawie organ naruszył również wyrażoną w artykułu 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej.
Obowiązkiem organów była ocena potencjalnych skutków zabudowy dla ochrony całego zespołu urbanistyczno—architektonicznego, a nie ocena tylko i wyłącznie ograniczona do samego budynku, który nie jest wpisany do rejestru zabytków. Oczywistą rzeczą jest, że inny musi być zakres oceny ochrony historycznego zespołu budynków, a inny kiedy do rejestru wpisany jest sam budynek.
Takiej oceny w niniejszym postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienie, jak również w postanowieniu organu pierwszej instancji w ogóle nie ma. Brak oceny we wskazanym zakresie powoduje, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, a tym samym został naruszony zarówno art. 7 jak i artykuł 77 § 1 K.p.a., jak wywiodła skarga. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego pominął kwestię aktualnego w danej chwili stanu zachowania układu urbanistycznego, stopień dokonanych przekształceń oraz charakter tych przekształceń. Organ przy dokonywaniu oceny każdorazowo związany jest stanem rzeczywistym, będącym również konsekwencją jego działań (np. akceptacja inwestycji) oraz zaniechań (niepodjęcie decyzji zapobiegających degradacji). Mając na uwadze liczne przekształcenia zespołu urbanistycznego i budowlanego dawnego [...] należy stwierdzić, że organ II instancji nie udowodnił w sposób przekonujący kolizji zamierzonej inwestycji z chronionym przez organ konserwatorski interesem społecznym, wyrażającym się w trwałym zachowaniu wartości omawianego terenu. Organ drugiej instancji w swoim uzasadnieniu, w żadnym stopniu, w ocenie skarżących, nie wykazał, iż rozbiórka obiektu znajdującego się w przedmiotowym układzie urbanistycznym ingeruje w tenże układ. Według skarżących, konieczne jest wykazanie wpływu rozbiórki na całokształt zespołu, a nie lakoniczne wskazanie, że rozbiórka budynku jest niemożliwa, ponieważ należy on do grupy nielicznych obiektów z wczesnej międzywojennej fazy kształtowania się zabudowy "[...]". Uzasadnienie prawne postanowienia powinno wskazywać, jaki jest związek między oceną stanu faktycznego, a rozstrzygnięciem sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy powinno być logicznym wnioskiem, wyprowadzonym z ustalonych faktów i ich prawnej oceny według obowiązujących przepisów prawa. W niniejszej sprawie brak jest ustaleń faktycznych poczynionych przez organ. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie naruszyło przepisów obowiązującego prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż co do zasady uzgodnieniom podlegają projekty decyzji pozytywnych, a więc ustalających warunki zabudowy dla zamierzonego przedsięwzięcia lub lokalizację celu publicznego, tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie. Uzgodnienia mają bowiem gwarantować udział w postępowaniu organów wyspecjalizowanych, dokonujących oceny zgodności z prawem zamierzeń inwestycyjnych, z punktu widzenia niektórych ustaw szczególnych. W myśl art. 53 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dokonuje analizy: - warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych; - stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest więc możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia zgodności zamierzenia inwestycyjnego z obiektywnym porządkiem prawnym. Brak owej zgodności czyni zatem niemożliwym wydanie decyzji pozytywnej, a z punktu widzenia specjalistycznego organu współdzialającego uzgodnienia takiej inwestytcji. Wobec wskazanych okoliczności wpisanie zespołu urbanistycznego i budowlanego "[...]" wraz z zielenią i nawierzchnią brukową pozostałą na ulicy [...] do rejestru zabytków pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W. z dnia [...].12.1993 r., w granicach obejmujących przedmiotową działkę zabudowaną zabytkowym, powstałym w 1935 r. budynkiem oraz fakt, że budynek ten usytuowany przy ul. [...], został ponadto ujęty w gminnej ewidencji zabytków W. ogłoszonej w zarządzeniu nr [...]/2012 r. Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta W., jako obiekt wartościowy, którego zachowanie jest konieczne - przesądziły o tym, że organ konserwatorski był organem współdziałającym w tej sprawie, jak stanowi art. 53 ust. 4 pkt 2 cyt. ustawy. Jego stanowisko co do sprzeczności pozwolenia na rozbiórkę tego obiektu (założonego w uzasadnieniu projektu decyzji o warunkach oraz załączniku ust. 1 pkt 1) z celami ochrony zabutków zasługują na aprobatę. Trafnie bowiem wywiódł już organ I instancji, że "[...]" zostało wpisane do rejestru zabytków nie tylko jako zespół urbanistyczny, ale także i budowlany. Nie chodziło więc jedynie o kwestię aktualnego stanu zachowania tego układu urbanistycznego, stopnia dokonanych przekształceń oraz charakteru tych przekształceń. Wobec objęcia wskazaną ochroną także zachowanego zespołu budowlanego, jawiła się konieczność ochrony każdego zachowanego budynku, który układ ten tworzył i który stanowi unikatowy, autentyczny przykład budownictwa danego okresu. W tym kontekście nie ma przesądzającego znaczenia, czy dany chroniony układ jest spójny i konsekwentnie zachowywany, stąd prowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie było zbędne. Każda nieruchomość budowlana będąca przejawem tego zespołu budowlanego będzie podlegała ochronie, jak długo układ ten będzie wpisany do rejestru zabytków. W tym kontekście nawet liczne przekształcenia zespołu urbanistycznego i budowlanego dawnego “[...]" nie czynią zbędną ochrony przedmiotowego budynku. Jak wskazał organ uzgadniający - należy on bowiem do grupy nielicznych, zachowanych obiektów z wczesnej, międzywojennej fazy kształtowania się zabudowy "[...]". Posiada formy typowe dla dojrzałej fazy międzywojennego modernizmu i stanowi cenny przykład funkcjonalistycznego etapu stylistycznego i rozwojowego architektury w ramach chronionego układu urbanistycznego. Jego wartość podnosi fakt, że wobec ogromnych zniszczeń wojennych, oryginalne budynki tego typu, zachowane do dnia dzisiejszego, stanowią rzadkość na obszarze "[...]". Z tej też przyczyny, w celu jego ściślejszej ochrony, podczas prowadzonego postępowania administracyjnego został ujęty w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy, ogłoszonej w zarządzeniu nr [...]/2012 r. Prezydenta Miasta W. z dnia [...]lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta W.
Wobec tego nie można zarzucić organom uzgadniającym obu instancji, że ustalenia ich miały charakter dowolny i nie zostały poprzedzone wnikliwym wyjaśnieniem stanu zarówno faktycznego jak i prawnego sprawy. W efekcie nie doszło też do uchybienia artykułom 6, 8 K.p.a., co zarzucila skarga, poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania organów Państwa. Chybiony pozostaje bowiem zarzut skargi, że interes społeczny nie przemawia za trwałym zachowaniem wartości omawianego terenu, w tym w szczegolności przedmiotowego budynku. Organy obu instancji wykazały bowiem tę kolizję i pobszernie oraz wyczerpująco stanowiska swe uzasadniły. Nie ma więc przesądzającego znaczenia fakt, że w najbliższym otoczeniu tego budynku nie zachowały się wille czy zabudowa mieszkalna, a znajdują się budynki usługowe oraz wiele reklam neonowych. Nadto te ostatnie nie stanowią elememtów przestrzeni o charakterze trwałym. W myśl art. 7 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami formami ochrony zabytków są : wpis do rejestru zabytków, uznanie za pomnik historii, utworzenie parku kulturowego oraz ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz m. In. W decyzji o warunkach zabudowy. Obszar ten jest wpisany do rejestru zabytków o czym była już mowa, a więc jest objęty jedną z form ochrony zabytków, ustalenie jego ochrony z tego punktu widzenia winno więc nastąpić także w wydawanych decyzjach o warunkach zabudowy. Wobec tego dla objęcia ochroną konserwatorską przedmiotowego budynku nie jest konieczne, aby do rejestru zabytków dodatkowo odrębnie został wpisany przedmiotowy budynek. W celu jego ściślejszej ochrony umieszczony został dodatkowo w gminnej ewidencji zabytków, w której w myśl art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami umieszcza się zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz inne zabytki nieruchome wyznaczone przez m. in. prezydenta miasta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Gminna ewidencja zabytków stanowi nadto jedną z równorzędnych podstaw do objęcia zamieszczonego w niej obiektu ochroną konserwatorską m. in. w decyzji o warunkach zabudowy. Wobec tego nie są trafne zarzuty skargi, jakoby decyzja Ministra była dowolna i arbitralna. Wskazano bowiem jakie formy ochrony zabytków występują na przedmiotowym obszarze wykazując, iż objęły one ochroną konserwatorską budynek przeznaczony w projekcie decyzji o warunkach zabudowy do rozbiórki. Wywiedziono wyraźnie jakie formy ochrony zabytków ustanowione zostały dla obszaru, na którym przedmiotowy budynek się znajduje, jak i dla samego budynku (wpis do gminnej ewidencji zabytków). W kontekście tych ustaleń stwierdzono niedopuszczalność - z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej - wyrażenia zgody na całkowitą rozbiórkę istniejącego budynku, co przewidywał projekt decyzji przekazanej do uzgodnienia. Odnotować przy tym należy, że [...] Konserwator Zabytków dostrzegł możliwość przystosowania istniejącego obiektu do funkcji oświatowych. Stwierdził, że możliwa byłaby rozbudowa budynku w głąb ogrodu, aby zachować czytelność pierwotnej bryły od strony trzech elewacji widocznych z ulicy. Organ odwoławczy mając natomiast na względzie słuszny interes strony, nie podważył prawa inwestorów do realizacji na działce nr [...] ich zamierzenia inwestycyjnego, w tym prawa do rozbudowy historycznego budynku przy ul. [...] w W. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do wzruszenia rozstrzygnięć obu instancji. Organ konserwatorski zobowiązany był odnieść się do projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy. Artykuł 53 ust. 5a ustawy o plaonowaniu i zagspodarowaniu porzestrzennym mówi wyraźnie o uzgadnianiu decyzji, a dodany ust. 5c art. 53 wskazuje na uzgadnianie projektu decyzji. Organ współdziałający uzgadnia zatem przedłożony mu projekt decyzji. Nie prowadzi odrębnej sprawy administracyjnej. Zajęcie przez niego stanowiska następuje w granicach już prowadzonego postępowania w sprawie głównej. Postępowanie przed organem współdziałającym ma zatem charakter pomocniczego stadium postępowania, w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. Przytoczone rozważania pozwalają na konstatację, iż Minister po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego - zgodnie z wynikającą z art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – zasadnie stwierdził, iż organ konserwatorski miał podstawy do odmowy uzgodnienia przedmiotowej decyzji ustalającej warunki zabudowy. Skoro w treści uzgadnianego projektu decyzji nie zawarto warunku zachowania historycznego budynku, projekt ten nie mógł uzyskać akceptacji organu ochrony zabytków. Co się tyczy zarzuconego naruszenia konstytucyjnie chronionej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), to znajduje ona zastosowanie w zakresie równości własnie wobec prawa, a nie wobec jego naruszeń. Nie jest także trafne stawisko skarżących, że polskie ustawodawstwo nie zawiera przepisu, który zabraniałby rozbiórki obiektu znajdującego się na terenie zabytkowego układu urbanistycznego. Wprost przeciwnie zakazy takie wynikają pośrednio z art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a także pozostalych regulacji tej ustawy. W tym m. in. w myśl jej art. 4 pkt. 2 ochrona zabytków polega na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło