IV SA/Wa 114/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska - Karczewska Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 kwietnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2019 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z ] listopada 2019 r., Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] marca 2019 r. nr [...], orzekającej o zmianie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania z [...] września 2010 r. nr [...] dla przedsięwzięcia pn. "Budowa obwodnicy m. [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] [...]-[...]-[...]-[...]-[...]", w wariancie [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z 16 września 2019 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] marca 2019 r. nr [...]. We wniosku tym Stowarzyszenie wyjaśniło, że pierwotne odwołanie od powyższej decyzji nadesłane przy piśmie z 24 kwietnia 2019 r. zostało złożone w ustawowym terminie, a o fakcie wniesienia pisma po terminie strona dowiedziała się w związku z doręczeniem postanowienia GDOŚ z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w zaskarżonym do Sądu postanowieniu wskazał przyczyny dla których uznał, że odwołanie złożone 24 kwietnia 2019 r. zostało nadane z uchybieniem terminu a nadto wyjaśnił, że za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu należy przyjąć dzień 25 kwietnia 2019 r., a nie jak chce strona 3 września 2019 r. Zdaniem GDOŚ przemawia za tym zapis zawarty w piśmie Stowarzyszenia z 29 kwietnia 2019 r. Nr [...], w którym Stowarzyszenie wskazuje, że gdyby organ uznał że doszło do uchybienia terminu, to wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do powyższego pisma strona dołączyła wydruk zrzutu ekranu, z którego wynika, że 24 kwietnia 2019 r. o godz. 23:34 system Profil Zaufany miał przerwę serwisową. Przerwa ta miała się zakończyć 25 kwietnia 2019 r. o godz. 3:00. Stąd, za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w ocenie organu należy uznać dzień 25 kwietnia 2019 r. Ponieważ strona wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożyła 17 września 2019 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego), zatem nie został dochowany warunek konieczny dla przywrócenia terminu do złożenia odwołania, tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Nadto zdaniem GDOŚ strona nie przedstawiła ani nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosło do tutejszego Sądu Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], zarzucając mu naruszenie: 1) art. 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "kpa") – poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo że zaistniały przesłanki do tego, z uwagi na błędne pouczenie w zawiadomieniu RDOŚ w [...] z 27 marca 2019 r.; 2) art. 49 § 1 i § 2 kpa w związku z art. 57 § 1 kpa – poprzez nieprawidłową interpretację regulacji dotyczących zawiadamiania stron w formie publicznych obwieszczeń i publicznych ogłoszeń,; 3) art. 80 kpa – poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez wnikliwej i merytorycznej oceny sprawy oraz dowolną ocenę istotnych okoliczności; 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa – poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji; 5) art. 8 § 1 kpa w zw. z art. 11 kpa – poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, Stowarzyszenie przypomniało w jaki sposób liczyło termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] marca 2019 r. i z jakich przyczyn uznało, że wniesienie odwołania w dniu [...] kwietnia 2019 r. stanowiło w jego ocenie złożenia środka odwoławczego z zachowaniem terminu. Następnie skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że w związku z awarią systemu e-PUAP, nie miało pewności czy organowi została doręczona dnia 24 kwietnia 2019 r. pełna treść odwołania. Z ostrożności procesowej Skarżący przesłał odwołanie raz jeszcze, zabezpieczając się wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podstawą tego wniosku nie było zatem uchybienie terminu, ale niepełna treść odwołania. Skarżący wyjaśnił, że jak się później okazało, do organu wpłynęła pełna treść odwołania, zatem wniosek o przywrócenie terminu okazał się bezprzedmiotowy. Jednak postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stąd pismem z 16 września 2019 r., Stowarzyszenie wniosło o przywrócenie terminu. Wskazało, że w jego przekonaniu dopełniło wszelkich związanych z tym wymogów. Jego zdaniem bowiem składając odwołanie [...] kwietnia 2019 r., złożyło je w ustawowym terminie, a przekonanie to oparte było na treści zawiadomienia z 27 marca 2019 r. o wydanej decyzji, o sposobie jej doręczenia i złożenia od niej odwołania oraz na najnowszym orzecznictwie. Skarżący podkreślił, że błędne pouczenie nie może szkodzić stronie. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie ulega zatem wątpliwości, że aby w ogóle można było mówić o instytucji przywrócenia terminu, konieczne jest stwierdzenie że terminowi temu uchybiono. Niewątpliwie z takim stanem prawnym mieliśmy do czynienia w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Wówczas istotnie w obrocie prawnym pozostawało postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania. Jednak, w dniu orzekania w niniejszej sprawie przez sąd, w obrocie prawnym istniał wyrok WSA w Warszawie z 6 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2785/19, uchylający to postanowienie. Co więcej w wyroku tym Sąd stwierdził wprost, że odwołanie złożone przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] w dniu 24 kwietnia 2019 r. zostało złożone w ustawowym terminie. Sąd wyjaśnił bowiem, że przy ustalaniu daty doręczenia decyzji w trybie art. 49 kpa należy uwzględnić uregulowanie zawarte w art. 57 § 1 kpa, zgodnie z którym, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Sąd wyjaśnił, że publiczne obwieszczenie jest zdarzeniem, od którego należy obliczać wskazany termin czternastu dni. Skoro zaś dniem publicznego obwieszczenia o wydaniu decyzji w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie RDOŚ w [...] i na tablicy ogłoszeń w siedzibie tego organu, był dzień [...] marca 2019 r., to zgodnie z art. 57 § 1 kpa, termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 49 § 2 kpa, oblicza się dopiero od dnia następującego po tym dniu, czyli od dnia [...] marca 2019 r. Sąd uznał także, że w świetle powołanej normy prawnej dzień [...] marca 2019 r., jako dzień publicznego ogłoszenia decyzji, nie może być uwzględniony przy obliczaniu czternastodniowego terminu. Skoro tak, to skutek doręczenia stronom decyzji upublicznionej w okresie od [...] marca 2019 r. do 9 kwietnia 2019 r. nastąpił w dniu 10 a nie 9 kwietnia 2019 r., jak błędnie przyjął organ. Czternastodniowy termin przewidziany w art. 129 § 2 kpa na wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upłynął zaś dopiero w dniu 24 kwietnia 2019 r. W tym też dniu zostało ono przez skarżące Stowarzyszenie wniesione, a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Z powyższego wynika zatem, że w chwili obecnej brak jest podstaw do orzekania o przywróceniu terminu do złożenia odwołania, skoro stosownie do wyroku z 6 lutego 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2785/19, odwołanie zostało złożone z zachowaniem terminu ustawowego do jego wniesienia. Dodatkowo zaznaczyć należy, że wyrok ten jest prawomocny. Okoliczność opisana powyżej stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, a to stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia przez Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy z 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jedn. tekst Dz. U z 2019 r. , poz. 2325, dalej "ppsa"). Należy jednocześnie wyjaśnić, że organ zupełnie błędnie uznał, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, przewidziany w art. 58 § 2 kpa rozpoczął bieg 25 marca 2019 r. Przyczyny uchybienia terminu, która była w rozpoznanej sprawie stwierdzona, nie stanowiła awaria systemu e-PUAP, ale stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania przez GDOŚ postanowieniem z [...] września 2019 r. Stowarzyszenie składając odwołanie działało bowiem w przekonaniu, że składa je w ustawowym terminie, co zresztą okazało się przekonaniem prawidłowym – jak orzekł Sąd w przywołanym powyżej wyroku. Stąd o uchybieniu terminu strona dowiedziała się dopiero wraz z doręczeniem jej ww. postanowienia z [...] sierpnia 2019 r. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że z art. 58 § 2 kpa, w myśl którego prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, wynika że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, może być również dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi. Dotyczy to sytuacji, w których strona nie miała świadomości przekroczenia terminu i dokonując czynności działała w subiektywnym przeświadczeniu, że robi to w ustawowym terminie. Jeśli zatem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że datą tą, w przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jest data doręczenia postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do dokonania tej czynności (por. wyroki NSA z 24 marca 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 1664/98, z 10 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Lu 1524/98, z 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 373/08, dostępne w CBOSA, wyrok WSA w Gdańsku z 2 kwietnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 82/20, LEX nr 2942597). Sąd czyni te wyjaśnienia jedynie marginalnie bowiem z uwagi na stwierdzony powyżej brak podstawy prawnej do orzekania przez GDOŚ w przedmiocie przywrócenia terminu złożenia odwołania, Sąd nie ocenia merytorycznej poprawności zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze wyżej przedstawione rozważania, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i § 3 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Końcowo wyjaśnić należy, że w myśl art. 145 § 3 ppsa, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Zdaniem Sądu, skoro nie było podstaw do prowadzenia postępowania i orzekania w przedmiocie przywrócenia terminu, to stało się ono bezprzedmiotowe, a to generowało konieczność jego umorzenia. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, przy czym na sumę kosztów zasądzonych w punkcie 2. sentencji wyroku składa się kwota 100,-zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi i wysokość kosztów zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w kwocie 480,-zł, zgodnie z art. 205 § 2 wskazanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz kwota 17,-zł uiszczona tytułem opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika.