IV SA/Wa 1148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2014 r. sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji i Stowarzyszenia [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji (dalej: "Stowarzyszenie") w toku postępowania w sprawie ze skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, zwróciło się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie liczy 15 członków, reprezentowane jest przez likwidatora R. K., członkowie nie płacą składek, ponieważ działają społecznie poświęcając nieodpłatnie swój czas na likwidację patologii w sądach i urzędach, "więc śmieszne byłoby żeby mieli jeszcze za to dodatkowo płacić opłacając i tak z prywatnych własnych środków np. koszty np. korespondencji, koszty biurowe, podróże itp." Stowarzyszenie ma stratę ok. 85 000, 00 zł, miesięczne koszty działalności to ok. 1000 zł (korespondencji, koszty biurowe). Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, otrzymuje darowizny od osób prywatnych i firm, jednak są one niższe niż aktualne zadłużenie, na spłatę którego muszą w pierwszej kolejności być przeznaczane. Podkreślono, że Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna nie dla zysku, tylko dla dobra społecznego. Wykazano straty: za 2006 r. – 1 085,71 zł, za 2007 r. – 10 178,47, za 2008 r., - 6 296,18 zł, za 2009 r. – 1 557,12 zł, za 2010 r. – 30 907,01 zł, za 2011 r. – 82 666,76 zł. Podniesiono także, że nieuregulowana pozostaje kwestia nieopłaconego zadłużenia z tytułu egzekucji komorniczych wyroków sądowych na kwotę 20 000 zł. Wszystkie środki przeznaczane są na spłatę zadłużenia oraz koszty np. korespondencji. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2014 r. odmówiono Stowarzyszeniu zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie w ustawowym terminie wniosło sprzeciw, ponownie składając wniosek na urzędowych formularzach PPPr. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (porównaj: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, str. 568, jak też postanowienia NSA z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 20/09, LEX nr 557480 czy z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 28/09, LEX nr 537851). Nadto podnieść należy, że obowiązkiem strony wynikającym z ogólnej zasady dotyczącej kosztów postępowania, jest ponoszenie kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zwolnienie z tego obowiązku może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie tych kosztów. Przerzucenie ciężaru funkcjonowania stowarzyszeń na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tego stowarzyszenia zostaje finansowana ze środków publicznych, co przeczy zasadzie, iż stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012r., sygn. akt I OZ 114/12, LEX nr 1120726). W niniejszej sprawie Stowarzyszenie uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazało na straty oraz egzekucję komorniczą. Jednocześnie wskazano, że miesięczne koszty działalności to. ok. 1000 zł – koszty korespondencji, koszty biurowe, koszty podróży. Ponadto Stowarzyszenie stwierdziło, że członkowie nie płacą składek, bowiem nieodpłatnie poświęcają swój czas na likwidację patologii w sądach i urzędach. Podniesiono także, stowarzyszenie otrzymuje darowizny od osób prywatnych i firm, jednak są one niższe niż aktualne zadłużenie. W ocenie Sądu aktualna sytuacja Stowarzyszenia i powołana wyżej argumentacja, nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. Z faktu, że Stowarzyszenie odstąpiło od pobierania składek nie można wywodzić, że należy uwzględnić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Również argumentacja dotycząca działania dla dobra ogółu nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem skoro wnioskodawca podaje, że działa dla dobra społeczeństwa, to nie powinien na społeczeństwo przerzucać ciężaru finansowego swojego działania. Z informacji podanych przez Stowarzyszenie wynika, ze mimo straty i egzekucji komorniczej, jest w stanie opłacić miesięcznie ok. 1000 zł wydatków. Brak jest podstaw do przyjęcia, że koszty korespondencji, koszty biurowe i koszty podróży, o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy, mają pierwszeństwo w zaspokajaniu, przed kosztami związanymi z postępowaniem sądowym. W tej sytuacji uznano, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania w rozpatrywanej sprawie. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.