IV SA/Wa 1151/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia 1) oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. We wniosku z dnia 1 grudnia 2008 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na opisane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, na potwierdzenie czego przestawił kopię zaświadczenia z Urzędu Pracy z dnia 12 września 2008 r. Skarżący wskazał ponadto, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz że nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Oświadczył także, że jest właścicielem domu o powierzchni ok. 100 m2 oraz nieruchomości rolnej (ok. 2 ha). Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). W rozważanym przypadku skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odnosząc się do zawartego we wniosku żądania zwolnienia strony od kosztów sądowych należy stwierdzić, iż w tym zakresie rozpoznawany wniosek nie może zostać uwzględniony. Skarżący został bowiem zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie wszczętej jego skargą na opisane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 września 2008 r. Konsekwencją wcześniejszego przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym jest to, że skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawie dotyczącej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak również - w przypadku wniesienia środka odwoławczego - przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie zaś z art. 243 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne (art. 243 § 2 p.p.s.a.). W tej sytuacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Rozpoznając zaś złożony wniosek w pozostałej części, tj. w zakresie zawartego w nim żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu, należało stwierdzić, że zasługuje on na uwzględnienie. Oceniając zdolność skarżącego do ponoszenia kosztów postępowania związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego we własnym zakresie należało przyjąć, że stosunkowo krótki upływ czasu od momentu zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 2 września 2008 r., uzasadnia dokonanie oceny sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy na podstawie dokumentów złożonych do akt sprawy w związku z postępowaniem, w trakcie którego rozpoznawano poprzedni wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Dokumenty te wyjaśniają wątpliwości związane ze potencjalnymi możliwościami czerpania przez skarżącego dochodu z posiadanych nieruchomości oraz wyjaśniają, skąd skarżący, bezrobotny bez prawa do zasiłku, prowadzący jednoosobowe gospodarstwo domowe, czerpie środki na bieżące utrzymanie się. Z oświadczenia wnioskodawcy zawartego w piśmie z dnia 1 sierpnia 2008 r. (którego oryginał strona złożyła do akt sprawy IV SA/Wa 1128/08) wynika bowiem, że wnioskodawca korzysta z pomocy rodziny. Z postanowienia Wójta Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. wynika zaś, że nieruchomość rolna, której skarżący jest właścicielem nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. Nr 136, poz. 969 ze zm.) w związku z czym nie jest możliwe urzędowe poświadczenie wysokości osiąganych z tego gospodarstwa dochodów. Wobec powyższego należało stwierdzić, że wielkość posiadanych gruntów (1,8179 ha) uzasadnia przyjęcie, że nie generują one dochodu w takiej wysokości, aby możliwe było poczynienie z niego oszczędności, które mogłyby następnie zostać przeznaczone na poczet ustanowienia pełnomocnika procesowego we własnym zakresie. Mając zaś na uwadze, że skarżący nie posiada przedmiotów wartościowych, ani żadnych oszczędności nie budzi wątpliwości, że szeroko rozumiana sytuacja materialna skarżącego jest trudna. Biorąc zatem pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy przedstawioną we wniosku z dnia 1 grudnia 2008 r., jak również okoliczności ustalone w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 2 września 2008 r., należało stwierdzić, że wnioskodawca wykazał, że nie może wygospodarować środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Z tych względów, wobec spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.