IV SA/Wa 1154/11
PostanowienieWSA w Warszawie2011-09-30
Skład orzekający: Joanna Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata może zostać uwzględniony, gdy wnioskodawca nie przedłożył wszystkich wymaganych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową?Ratio decidendi
Prawo pomocy, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, przysługuje osobie fizycznej tylko pod warunkiem wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Wnioskodawca ma obowiązek udokumentować swoją trudną sytuację materialną. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów, które umożliwiłyby pełną ocenę stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
M. K. złożył wniosek do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wnioskodawca wskazał dochód miesięczny 2.200 zł brutto, jednak zaświadczenie o wynagrodzeniu wykazało kwotę 2.991,88 zł netto. Skarżący nie przedłożył wyciągów bankowych pomimo wezwań sądu, co uniemożliwiło pełną ocenę jego sytuacji finansowej.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.
M. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie dotyczącej skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r.
W nadesłanym formularzach wniosku skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnią córką. Wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o pow. 62 m2, poza tym nie posiada żadnego innego majątku ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 formularza wniosku skarżący jako źródło dochodów swojej rodziny wymienił uzyskiwane przez siebie wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2. 200 zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną, natomiast córka nie osiąga dochodów, ponieważ jest studentką studiującą w systemie dziennym.
Wobec tego, iż wniosek skarżącego nie zawierał wszystkich danych dotyczących jego sytuacji finansowej, pismem Sądu z dnia 11 sierpnia 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku o następujące dokumenty źródłowe:
a) wyciągi i wykazy z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
b) odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz jego małżonki za 2010 rok,
c) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości,
d) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów skarżącego z tytułu umowy o pracę, wskazanych w rubryce 10 formularza PPF,
e) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status L. K. - żony skarżącego, jako osoby bezrobotnej.
Uzupełniając przedmiotowy wniosek skarżący w piśmie z dnia 2 września 2011 r. określił wysokość ponoszonych przez jego rodzinę miesięcznych wydatków koniecznych szacując je na kwotę łącznie ok. 656 zł. Do pisma wnioskodawca dołączył ponadto zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości uzyskanego w miesiącu sierpniu br. wynagrodzenia w wysokości 2.991, 88 zł netto, zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez L. K. w roku podatkowym 2010 r. (dochód: 39.503,00 zł) oraz zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w C. potwierdzające status L. K. jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca nie wykonał natomiast wezwania Sądu w zakresie dotyczącym nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego oraz jego żonę kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, pomimo ponownego wezwania go w dniu 12 września 2011 r. do uzupełnienia wniosku o wskazane dokumenty.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu wchodzi w zakres całkowitego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.).
Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego,w tym kosztów zastępstwa procesowego, zawartej w art. 199 wymienionej ustawy. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Jak już wskazano powyżej, referendarz sądowy uznał zawarte w formularzu wniosku z dnia 7 sierpnia 2011 r. oświadczenia skarżącego za niewystarczające dla dokonania rzeczywistej oceny jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku jednoznacznej informacji dotyczącej wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz stanu środków posiadanych na rachunkach bankowych. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na pełną ocenę jego możliwości płatniczych, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący i jego rodzina się znajduje. Wyjaśnienie powyższych okoliczności okazało się tym bardziej uzasadnione, bowiem załączone do pisma z dnia 2 września 2011 r. zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskanego przez skarżącego z tytułu umowy o pracę wykazało, iż złożone przez wnioskodawcę w formularzu wniosku oświadczenie w tym zakresie jest sprzeczne. Z nadesłanego zaświadczenia wystawionego przez [...] Sp. z o.o. wynika bowiem, iż skarżący w miesiącu sierpniu br. uzyskał dochód w wysokości 2.991,88 zł netto, natomiast w formularzu wniosku z dnia 7 sierpnia 2011 r. wnioskodawca oświadczył, iż jego wynagrodzenie miesięczne wynosi 2.200 zł brutto. Skarżący wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wniosku uchylił się od obowiązku nadesłania wyciągów z kont bankowych, uniemożliwiając tym samym dokonanie jego rzeczywistych dochodów. Przedłożenie przez skarżącego dokumentów potwierdzających stan środków na rachunku bankowym oraz rodzaj i kwotę dokonywanych na nim operacji pozwoliłoby na pełną ocenę możliwości płatniczych skarżącego. W konsekwencji, wobec nieprzedłużenia przez wnioskodawcę wyciągów z kont bankowych oraz braku jakiegokolwiek oświadczenia w tym zakresie należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące aktualnej wysokości ewentualnych środków pozostających rodzinie skarżącego do dyspozycji.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
Dodatkowo trzeba podkreślić, że referendarz sądowy działający w imieniu Sądu nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. post. Sądu Apelacyjnego I Acz 17/03 z dnia 13 stycznia 2003 r., OSA 2003/9/38).
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło