IV SA/Wa 1156/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-07
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Jarosław Łuczaj, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymiana przewodów i słupów w istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej, przy której nie zmieniają się parametry techniczne sieci, stanowi remont w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego, uzasadniający wydanie decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie wyjaśniły w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy. Kluczowe było ustalenie, czy planowane prace przy linii elektroenergetycznej stanowią remont, czy przebudowę. Wobec istnienia opinii rzeczoznawcy wskazującej na przebudowę, organ odwoławczy powinien był powołać niezależnego biegłego, zamiast opierać się wyłącznie na oświadczeniu inwestora. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Właściciele nieruchomości zostali zobowiązani decyzją Starosty, utrzymaną w mocy przez Wojewodę, do udostępnienia swojej nieruchomości w celu remontu istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej. Inwestor planował wymianę przewodów i słupów. Właściciele kwestionowali, czy planowane prace stanowią remont, wskazując na opinię rzeczoznawcy, która określała je jako przebudowę. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną kwalifikację prac jako remontu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2018 r. sprawy ze skargi I. S. i E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących I. S. i E. S. solidarnie kwotę 714 (słownie: siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lutego 2018 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. i I. S., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r. nr [...], zobowiązującą właścicieli nieruchomości do udostępnienia działek położonych w gminie [...] w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, w celu wykonania przez [...] S.A. z siedzibą w [...] Oddział w [...] remontu istniejącej sieci elektroenergetycznej 15 kV.
Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.
Wnioskiem z [...] lipca 2017r., uzupełnionym w dniu [...] lipca 2017 r., R. H. i B. P. z firmy [...] Spółka z o.o. działający, jako pełnomocnicy inwestora [...] S.A., wystąpili do Starosty [...] o wydanie decyzji zobowiązującej właścicieli I. i E. małż. S. nieruchomości oznaczonej, jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, położonych w obrębie [...], gm. [...], do ich udostępnienia w celu wykonania prac remontowych istniejącej linii napowietrznej sieci elektroenergetycznej 15 kV celem poprawy, jakości i niezawodności zasilania. We wniosku poinformowano, że istniejące przewody tej linii wykonane są "jako gołe", ich przekrój nie odpowiada potrzebom wynikającym z obecnego zapotrzebowania odbiorców energii elektrycznej. Linia ta stanowi podstawowe zasilanie w energię elektryczną dla klientów instytucjonalnych oraz dla lokalnej społeczności, znajdujących się na terenie wielu miejscowości w gminie [...]. Z uwagi na fakt pojawiania się w przeszłości częstych awarii na przedmiotowej linii i trudnych do przewidzenia konsekwencji związanych z brakiem zasilania innych lokalnych odbiorców, podjęto decyzję o konieczności dokonania remontu sieci napowietrznej miejscowości [...]. W następstwie Wnioskodawca określił, że w ramach tego remontu konieczny będzie: demontaż istniejących przewodów gołych, demontaż istniejących słupów sieci napowietrznej 15 kV (3szt.), montaż nowych przewodów elektroenergetycznej linii napowietrznej, montaż nowych słupów typu E (3 szt.) w miejscu dotychczasowej lokalizacji istniejących słupów, uporządkowanie terenu. Obszar zajęcia dla pasa technologicznego niezbędnego do realizacji zadania, przedstawiony na załączniku graficznym dla działek nr [...], nr [...], określono jako [...] m².
Decyzją z [...] grudnia 2017 r. Starosta [...] zobowiązał I. i E. małż. S. – właścicieli działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gm. [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta nr [...] do udostępnienia przedmiotowej nieruchomości na rzecz [...] S.A., w celu wykonania czynności polegających na remoncie istniejącej sieci elektroenergetycznej 15 kV – odcinek linii SN 15 kV relacji [...] nr [...], z zakresie wymiany przewodów, w sposób następujący:
a) podmiot na rzecz, którego następuje ograniczenie korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na realizację inwestycji - remontu - inwestor: [...] S.A. Oddział w [...],
b) rodzaj zamierzonej inwestycji: remont na działkach nr [...], nr [...], w ramach, które przeprowadzone zostaną prace polegające na: demontażu istniejących przewodów gołych, demontażu istniejących słupów sieci napowietrznej 15 kV (3 szt.), montaż nowych przewodów elektroenergetycznej linii napowietrznej, montaż nowych słupów typu E (3 szt.) w miejscu dotychczasowej lokalizacji istniejących słupów, uporządkowanie terenu,
c) wskazanie obszaru zajętości – powierzchnia zajęcia (łącznie z dojazdem z drogi) działki nr [...] wynosi [...] m², nr [...] wynosi [...] m². Szczegółową lokalizację tej inwestycji określił załącznik graficzny, który stanowi integralną część niniejszej decyzji.
d) dojazd do działek nr [...], nr [...] będzie zapewniony z działki nr [...] będącej drogą publiczną, której właścicielem jest Gmina [...].
e) okres ograniczenia korzystania z nieruchomości – 6 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z korespondencji wysyłanej przez [...] Sp. z o.o. do I. i E. małż. S. oraz z protokołu z rokowań podpisanego przez pełnomocnika Inwestora wynika, że Inwestor występował do właścicieli nieruchomości o wyrażenie zgody na wykonanie prac remontowych sieci uzbrojenia terenu w pismach z [...] października 2016r nr [...], z [...] grudnia 2016r nr [...], które zostały przekazane droga pocztową, pismami poleconymi. Starosta uznał te wystąpienia pełnomocników Inwestora za spełniające warunki podjęcia rokowań ze strony Inwestora w celu uzyskania zgody właściciela nieruchomości na remont sieci uzbrojenia terenu na tej nieruchomości. Pozostałą korespondencję pomiędzy stronami, tj. pismo Inwestora z [...] stycznia 2017 r. i odpowiedzi udzielone przez E. S. z [...] stycznia 2017 r. i [...] marca 2017 r. – za pomocą pocztą elektronicznej, Starosta [...] uznał za niespełniającą warunków prawidłowej elektronicznej formy czynności prawnej – w zakresie przekazywania oświadczeń woli przy pomocy środków komunikacji elektronicznej (mailowej) bez zastosowania podpisu kwalifikowanego, z uwagi na naruszenie art. 781 Kodeksu cywilnego. Starosta wskazał, że w tej sytuacji należało uznać, iż strony nie doszły do porozumienia, i na wniosek sformułowany na podstawie art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami, Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej musiał zobowiązać właściciela do udostępnienia nieruchomości, w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz obiektów łączności publicznej i sygnalizacji, a także podziemnych, naziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jak również zobowiązał do udostępnienia nieruchomości w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. W dniu [...] sierpnia 2017 r. Starosta [...] przeprowadził rozprawę administracyjną, w której uczestniczyli pełnomocnicy [...] S.A. oraz E. S. Właściciel nieruchomości oświadczył, że w jego ocenie przedmiotowa inwestycja nie dotyczy remontu w rozumieniu art. 124b u.g.n., plan zagospodarowania terenu nie obejmuje ograniczenia – w związku z dojazdem do działek oraz podważył uprawnienia właścicielskie Inwestora do słupów i stwierdził, że załączone do wniosku oświadczenie z [...] marca 2017 r. nie dokumentuje tego prawa i że nie została ustanowiona służebność przesyłu na rzecz zarządcy sieci elektroenergetycznej. W ocenie właściciela, przy realizacji inwestycji tej należałoby dokonać zmiany lokalizacji przedmiotowej sieci na mniej uciążliwą oraz zmiany typu sieci z linii napowietrznej na kablową podziemną, ponadto dotychczasowa lokalizacja sieci koliduje z planami zagospodarowania tej nieruchomości przez właścicieli, ponieważ złożyli wniosek do Wójta Gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla ich nieruchomości. Przedstawiciele inwestora podtrzymali wcześniejsze stanowisko, że zamierzenie inwestycyjne stanowi remont sieci, co nie pozwala na zmianę typu sieci z napowietrznej na podziemną, ani zmianę lokalizacji jej przebiegu. W ocenie pełnomocników, oświadczenie z [...] marca 2017 r. potwierdza prawa własności [...] S.A. Pełnomocnicy oświadczyli również, że na etapie korespondencji prowadzonej w formie elektronicznej, właściciel poinformował o zamiarze rozbudowy na przedmiotowych działkach, jednak nie poparł tego żadnymi dowodami. Strony zgodnie oświadczyły, że nie posługiwały się podpisem elektronicznym podczas prowadzenia korespondencji w formie elektronicznej. W dniu [...] września 2017 r. wpłynęło pismo Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] z treści, którego wynika, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. wpłynął wniosek E. S. o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla działek nr [...] i [...] w [...] gm. [...]. W dniu [...] września 2017r. wpłynął dokument [...] w [...] z [...] września 2017 r. pn. "Ocena charakteru planowanego przez [...] S.A. przedsięwzięcia polegającego na wymianie przewodów na przewody niepełnoizolowane w napowietrznej sieci elektroenergetycznej 15 kV w miejscowości [...], gmina [...]", opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego W. Z. Ocena ta zawiera stwierdzenia, że planowana inwestycja nie stanowi i nie ma charakteru remontu, ponieważ w wyniku jej realizacji w tej inwestycji następuje wymiana nowych w miejsce starych urządzeń: słupów i przewodów zmienią się parametry dostarczanej energii elektrycznej. W celu wyjaśnienia tych uwag Starosta [...] wystąpił do pełnomocników Inwestora w celu złożenia stosownych oświadczeń wraz z dowodami potwierdzającymi parametry sieci objętej wnioskiem. Z otrzymanej odpowiedź wynika, że w wyniku wykonania przedmiotowej inwestycji nie ulegają zmianie parametry techniczne sieci uzbrojenia terenu: moc, napięcie, prąd (związany z mocą elektryczną), częstotliwość oraz parametry fizyczne takie jak: przekrój przewodów, a w konsekwencji natężenie pola elektromagnetycznego również nie ulegnie zmianie.
W dniu [...] października 2017 r. wpłynęło pismo I. i E. małż. S., w którym wnieśli o zobowiązanie Inwestora do złożenia stosownych dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania przedmiotową siecią napowietrzną oraz stanowiskami słupowymi, ekspertyzy potwierdzającej zakłócenia eksploatacji sieci, koncepcji przedstawiającej założenia techniczne planowanej inwestycji z podaniem założeń projektowych, parametrów liczbowych, jakościowych oraz technicznych sieci elektroenergetycznej, planowanych do osiągnięcia w wyniku realizacji inwestycji. Inwestor przy piśmie z [...] października 2017 r. dołączył raport z [...] października 2017 r. wyłączeń awaryjnych linii [...] za okres [...] lipca 2017 r. do [...] października 2017 r. Dokument ten złożony został, jako wydruk nie zawierający podpisów ze strony inwestora ani podpisów potwierdzających weryfikacje podpisu elektronicznego przez pełnomocnika inwestora. Następnie [...] listopada 2017 r. wpłynęło pismo I. i E. małż. S., w którym przedstawiają własną ocenę ww. raportu oraz powtarzają swoją negatywne stanowisko w sprawie realizacji ww. remontu. W dniu [...] grudnia
2017 r. wpłynęło kolejne pismo E. S. z żądaniem wyjaśnienia zagadnień realizacji tego zamierzenia inwestycyjnego w stosunku do planowanej zmiany zagospodarowani przestrzennego.
W tym stanie rzeczy Starosta stwierdził, że: istniejąca napowietrzna linia elektroenergetyczna na działkach nr [...] i [...] została wybudowana w 1971 r., czyli pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1996 r. prawo budowalne, które dla prac remontowych wymagało wydania pozwolenia na budowę; nie prowadzi się publicznego rejestru, w którym ujawnia się prawa właścicielskie do sieci uzbrojenia terenu – tu w postaci słupów i kabli napowietrznej linii elektroenergetycznych; [...] SA występujący jednocześnie, jako zarządcą sieci uzbrojenia terenu oraz jako Inwestor ustala zakres zamierzenia inwestycyjnego i warunki techniczne jej realizacji; zmiana parametrów technicznych sieci uzbrojenia terenu musi wynikać z dokumentacji technicznej dla prac przewidzianych do wykonania dla danej sieci; dokumentacja ta, jako specjalistyczna, podlega ocenie w trybie przepisów prawa budowlanego w postępowaniu przed organem architektoniczno-budowlanym; "Ocena charakteru planowanego przez [...] S.A." z [...] września 2017 r. opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego W. Z. zawiera różne opisy nieruchomości objętej raportem, a zawarte w niej stanowisko świadczy o tym, że następuje zmiana parametrów dostarczanej energii elektrycznej, następuje zmiana parametrów technicznych i fizycznych poszczególnych elementów sieci uzbrojenia terenu, a tym samym zakres wniosku wykracza poza prace remontowe.
w niniejszym postępowaniu Organ uznał, że złożone przez Inwestora oświadczenie z dnia [...].03.2017 r. że napowietrzna linia energetyczna 15kV relacji [...] nr [...] na działkach nr [...] i [...] w obrębie [...] wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego [...] SA, stanowi wystarczający dokument potwierdzający prawa właścicielskie do przedmiotowej sieci uzbrojenia terenu na rzecz przedsiębiorstwa, odrębnie od prawa do gruntu. Właściciele nieruchomości nie złożyli oświadczenia ani dowodów wskazujących na to, że te urządzenia elektroenergetyczne stanowią ich własność. Starosta podkreślił również, że pełnomocnik Inwestora wystąpił do właścicieli nieruchomości w prawidłowy sposób, pismami z [...] października 2016 r. i [...] grudnia 2016 r. o wyrażenie zgody na remont urządzeń elektroenergetycznych i opisał zakres prac, jednakże zgody takiej nie uzyskał. Pozostałe negocjacje strony prowadziły z naruszeniem przepisów: w imieniu inwestora występował A. U., który nie posiadał odpowiedniego pełnomocnictwa, oraz strony korespondowały ze sobą przy pomocy środków komunikacji elektronicznej bez stosowania podpisu kwalifikowanego. W niniejszej sprawie uzyskano potwierdzenie Inwestora, że nie następuje zmiana parametrów technicznych sieci elektroenergetycznej pomimo zmiany technologicznej materiałów do wymiany słupów, przewodów; nie następuje zmiana lokalizacji słupów ani długości linii elektroenergetycznej. Z opinii rzeczoznawcy budowlanego W. Z. zawartej w "Ocena charakteru planowanego przez [...] S.A." z [...] września 2017 r. wynika, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne stanowi przebudowę. W ocenie Starosty, przedmiotowe prace mieszczą się w granicach pojęcia remont zgodnie z treścią art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Powyższy przepis definiuje remont, jako wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Odnosząc się do postępowania w sprawie warunków zabudowy, Starosta stwierdził, że nie stanowi ono zagadnienia wstępnego wymagającego uprzedniego rozstrzygnięcia. Dokumenty stwarzają możliwość nowego zagospodarowania nieruchomości po przeprowadzeniu procesu inwestycyjnego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stąd, jeżeli w wyniku wydania decyzji o warunkach zabudowy zostanie ustalona przebudowa sieci elektroenergetycznej, nastąpi to w przyszłości przy zachowaniu odpowiednich procedur realizacji inwestycji. W kwestii odszkodowania na podstawie art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa wyżej, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości określony w decyzji, starosta wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. W ocenie Starosty, tym samym zostały spełnione przesłanki, od których ustawodawca uzależnił możliwość udostępnienia nieruchomości przez starostę w drodze decyzji na rzecz podmiotu realizującego konkretne przedsięwzięcie inwestycyjne.
Decyzją z [...] lutego 2018 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania E. i I. S., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2017 r., podzielając w całości ustalenia poczynione przez Organ I. instancji.
Skargę na tę decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli I. i E. małż. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie prawa procesowego poprzez:
a) utrzymanie w mocy decyzji Organu I. instancji wydanej z naruszeniem art. 8 i 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, tj. uznanie w pełni tylko argumentacji prezentowanej przez Wnioskodawcę, przy jednoczesnym przeprowadzeniu postępowania z pominięciem stanowiska Skarżących w przedmiotowej sprawie;
b) utrzymanie w mocy decyzji Organu l instancji wydanej z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Starostę [...] do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,
c) utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania Organu I. instancji zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;
d) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji Organu I. instancji w całości i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;
II. naruszenie prawa materialnego:
a) art. 124b ust. 1 u.g.n., poprzez przyjęcie, że zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie przez Organ I. instancji decyzji w sprawie udostępnienia nieruchomości w celu wykonania remontu istniejącej sieci elektroenergetycznej, pomimo że planowanych czynności nie można zakwalifikować jako prace remontowe, wobec czego zachodzi brak podstaw do podjęcia zaskarżonego orzeczenia;
b) art. 3 pkt. 8 prawa budowlanego, gdyż Organ I. instancji wydając decyzję w sprawie udostępnienia nieruchomości w celu wykonania remontu istniejącej sieci elektroenergetycznej w sposób całkowicie nieuzasadniony uznał, że Wnioskodawca przeprowadzi remont istniejącego obiektu budowlanego, pomimo przewidzianego przez Wnioskodawcę zakresu robót charakteryzującego przebudowę;
c) art. 49 § 1 k.c., poprzez założenie przez Organ I. instancji w zaskarżonej decyzji, że mający zostać przebudowany obiekt budowlany wchodzi w skład przedsiębiorstwa, pomimo braku udokumentowania tego stanu przez [...] S.A. Oddział w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W tym postępowaniu administracyjnym nie wyjaśniono bowiem w dostateczny sposób okoliczności faktycznych sprawy, niezbędnych do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Na wstępie należy nadmienić, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niewątpliwie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – zwanej dalej u.g.n.). Zgodnie z nim, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji starosty, starosta wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania. Z uwagi na brak zgody właścicieli przedmiotowej nieruchomości na jej udostępnienie, [...] S.A. w [...] Oddział w [...] wystąpiła z wnioskiem do Starosty [...] o wydanie decyzji w trybie art. 124b u.g.n., zobowiązującej właścicieli nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...], położonej w obrębie ew. [...] w gminie [...] - do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z remontem istniejącej napowietrznej sieci elektroenergetycznej 15 kV. Remont ten miał polegać na zdemontowaniu przewodów i słupów (3 szt.), montażu nowych słupów i nowych przewodów. Określona została powierzchnia zajęcia działek, przy czym obszar zajęcia łącznie z dojazdem miał wynieść [...] m². Zasadnicza rozbieżność w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do ustalenia czy mamy jeszcze do czynienia z remontem tej sieci na wskazanym odcinku czy już z jej przebudową.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewodowa wskazał, że przy rozpoznawaniu wniosku Inwestora Starosta zbadał przesłankę do wydania tej decyzji wynikającą z przepisu art. 124b u.g.n., t.j. czy wystąpiła konieczność wykonania czynności związanych z remontem sieci. Starosta ustalił, że zakres przewidzianych do wykonania prac będzie obejmował wymianę słupów sieci napowietrznej 15 kV oraz przewodów (demontaż starych słupów i przewodów oraz montaż nowych słupów i przewodów) oraz że wymiana ta nie zmieni parametrów technicznych sieci elektroenegretycznej. Starosta ustalił zatem, że działania Inwestora będą stanowiły odtworzenie stanu pierwotnego, a więc faktycznie wykonany zostanie remont sieci, polegający na wymianie poszczególnych elementów linii elektroenergetycznej, przy czym dopuszczalne jest stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Organ II. instancji przyjął, że nie zostaną zmienione parametry urządzeń, pozostaje nadal linia o mocy 15 kV; określona została powierzchnia zajęcia działek (łącznie z dojazdem z drogi) [...] m² na działce nr [...] oraz [...] m² na działce nr [...]; szczegółową lokalizację prac remontowych określa zaś załącznik graficzny, który stanowi integralną część decyzji; planowany okres udostępnienia nieruchomości ustalono na czas 6 miesięcy licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji. Wobec tego, w ocenie Wojewody, Starosta prawidłowo uznał, że prace będą polegały na remoncie sieci elektroenergetycznej, ustalił obszar gruntu przewidzianego do zajęcia oraz termin na przeprowadzenie prac remontowych. Wojewoda potwierdził, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących naruszenia prawa procesowego, tj. art. 10, i art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 i 107 k.p.a., Wojewoda nie stwierdził takiego naruszenia, podobnie jak i nie stwierdził naruszeń prawa materialnego, a w szczególności art. 124b u.g.n.
W ocenie Wojewody, raport o włączeniach awaryjnych jest wystarczającym dowodem wskazującym na stan sieci elektroenergetycznej, nie ma więc większego znaczenia szeroki okres występowania awarii, wystarczy przykładowy pogląd przedstawiony przez Energę. Przedstawione przez operatora niezmienione parametry sieci były wystarczającym elementem (jednym z wielu) do wydania decyzji zobowiązującej właściciela nieruchomości do jej udostępnienia na czas remontu. Wojewoda wskazał również, że decyzja Starosty nie może naruszać przepisów prawa budowlanego, ponieważ nie jest wydawana na ich podstawie, a jedynie pomocniczo elementy określenia remontu zawarte w tej ustawie posłużyły do wyjaśnienia pojęć używanych w uzasadnieniu decyzji koniecznych do wyjaśnienia pojęcia remontu. Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego, bowiem decyzja niniejsza nie orzeka o prawie własności naniesień na gruncie, regulowanego przez ten Kodeks.
W ocenie, Sądu ustalenia te poczynione przez Organ odwoławczy należało uznać za przedwczesne. W myśl art. 15 k.p.a. na organie II. instancji spoczywa obowiązek ponownego wnikliwego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Ocena taka nie może się sprowadzać do cytowania stanowiska Inwestora, w sposób oczywisty zainteresowanego realizacją danej inwestycji w określony sposób i powtarzania stanowiska I. instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że art. 124b u.g.n. znajdowałby zastosowanie w niniejszej sprawie i pozwalał na realizację tej inwestycji tylko wówczas, gdy zamierzone prace stanowiłyby "remont" w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane. Skoro strony (w szczególności Inwestor) nie podnosiły, by akurat na tym odcinku doszło lub dochodziło do awarii przewodów, to ta podstawa nie była brana pod uwagę, na co jednoznacznie wskazuje zapis decyzji I. instancji mówiący o remoncie sieci elektroenergetycznej.
Wobec tego w sytuacji, gdy przed I. instancją właściciele przedmiotowej nieruchomości na początku września 2017 r. złożyli dokument [...] w [...] z [...] września 2017 r. pn. "Ocena charakteru planowanego przez [...] S.A. przedsięwzięcia polegającego na wymianie przewodów na przewody niepełnoizolowane w napowietrznej sieci elektroenergetycznej 15 kV w miejscowości [...], gmina [...]", opracowany przez rzeczoznawcę budowlanego W. Z. A ocena ta zawiera stwierdzenia, że planowana inwestycja nie stanowi i nie ma charakteru remontu, ponieważ w wyniku jej realizacji nastąpi wymiana starych urządzeń na nowe, co dotyczy słupów i przewodów, a w konsekwencji zmienią się parametry dostarczanej energii elektrycznej. W tej sytuacji nie wystarczyło odebranie oświadczenia od Inwestora, mające wyjaśnić czy rzeczywiście takie będą skutki zamierzonej inwestycji. Jest oczywiste, że Inwestor pozostaje stroną tego postępowania i zainteresowany jest w określonym jej rozstrzygnięciu. Zatem wręcz przeciwnie, dążąc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą prawdy materialnej, Wojewoda zobowiązany był do powołania niezależnego biegłego i zasięgnięcia jego opinii w tej sprawie. Spoczywał na nim obowiązek zbadania "wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (por. W. Dawidiwcz, Ogólne postępowanie administracyjne, Zarys systemu, Warszawa 1962 r., s.108). Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być kontynuowane aż do momentu wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, celem uzyskania podstawy do dokonania aktu subsumcji. Obowiązek wyznaczenia granic postępowania wyjaśniającego w sprawie, a następnie przeprowadzenia wnikliwego postepowania dowodowego spoczywa bowiem każdorazowo na organie prowadzącym to postępowanie. Jeśli obowiązkowi temu uchybił Organ I. instancji – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – obowiązek ten winien w trybie art. 136 k.p.a. zrealizować Wojewoda. Nie mogło wszak umknąć uwadze II. instancji, że Skarżący wciąż kwestionowali ustalenia Starosty w tym zakresie i powołując się na złożoną ocenę z 7 września 2017 r., żądali uznania zamierzonego przedsięwzięcia za przebudowę, co pozwoliłoby na rozważenie przesunięcia tej linii oraz na zmianę jej technologii z napowietrznej na podziemną, wobec zamierzonego przez nich dalszego zainwestowania działek. Nie można więc uznać, aby postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie przed Organem II. instancji zostało prawidłowo przeprowadzone, z zachowaniem wymogów wynikających z art. 7, 75, 77 § 1, 80 oraz 11 k.p.a. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że cytowane przez Skarżących orzecznictwo wskazujące, że remont nie może polegać na nie może polegać na całkowitej lub częściowej rozbiórce obiektu, ż następnie na jego wznoszeniu od nowa nie znajduje zastosowania do napowietrznych linii elektroenergetycznych. Wobec tego uchybienie wskazanym przepisom postępowania mogło zaś mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, co musiało prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie można było natomiast uznać za trafne zarzuty skargi co do braku wykazania przez Inwestora, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna wchodzi w skład przedsiębiorstwa, do którego Inwestorowi przysługują prawa właścicielskie, co miałoby naruszać art. 49 § 1 k.c. Tę okoliczność w sposób dostateczny Inwestor wykazał.
Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O zwrocie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Sąd orzekł w pkt. 2 sentencji, uwzględniając uiszczony wpis od skargi, koszty zastępstwa prawnego udzielonego przez profesjonalnego pełnomocnika oraz opłaty skarbowe uiszczone od udzielonych pełnomocnictw.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, należy zastosować się do wskazań i oceny prawnej w nim zawartych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło