IV SA/Wa 1157/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Z. O., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r. o wymeldowaniu Z. O. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, co następuje. Pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. Z. O. zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o udzielenie pomocy w sprawie wymeldowania go z miejsca pobytu stałego. Zarzucił Wójtowi Gminy M., że wydając decyzję o wymeldowaniu dopuścił się rażącego naruszenia prawa w szczególności poprzez ukrywanie dokumentów oraz przyjmowanie korzyści majątkowych od D. T. Jako że pismo wnioskodawcy z dnia 12 stycznia 2011 r. budziło wątpliwości Wojewody w zakresie zawartego w nim żądania, Z. O. został zobowiązany do wskazania czy i w jakim trybie domaga się wzruszenia decyzji organu pierwszej instancji. Odpowiedź Z. O. na wezwanie Wojewody udzielona w dniu 31 stycznia 2011 r. była zdaniem organu w dalszym ciągu niejasna, wnioskodawca po raz kolejny został zobowiązany do precyzyjnego wyrażenia swojej woli w zakresie wzruszenia decyzji Wójta Gminy M. pod rygorem potraktowania pisma jako wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. W piśmie z dnia 14 lutego 2011 roku Z. O. wskazał, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy M. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 roku. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca opuścił miejsce pobytu stałego w dniu 5 maja 2003 r. Opuszczenie lokalu nastąpiło w związku z zakończeniem przerwy w odbyciu kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze 25 lat. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy w B. nakazał Z. O. opuszczenie i opróżnienie lokalu nr [...] przy ul. [...], pozbawiając go przy tym prawa do lokalu socjalnego. Wojewoda [...] w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazał na przesłanki oraz istotę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do zarzutów stawianych przez wnioskodawcę wyjaśnił, że okoliczności podnoszone przez Z. O. nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu, ponieważ nie można ich zakwalifikować do żadnej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.". Przedstawione zarzuty w ocenie Wojewody powinny być podnoszone w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 k. p. a.). Z. O. wniósł odwołanie od decyzji Wojewody [...]. Minister w swej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. wskazał, że w złożonym wniosku Z. O. podniósł, że wymeldowanie go z miejsca pobytu stałego nastąpiło na skutek rażącego naruszenia prawa, w wyniku szeregu uchybień, których dopuścił się Wójt Gminy M. Uchybienia te w szczególności polegać miały na ukrywaniu przez Wójta Gminy M. dokumentów w celu wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla wnioskodawcy, przyjmowaniu przez Wójta korzyści majątkowych od osoby wnioskującej o wymeldowanie Z. O., a także współpracy o charakterze korupcyjnym Wójta Gminy M. z D. T., wnioskującą o wymeldowanie Z. O. Zdaniem Z. O. okoliczności te uzasadniają postawienie Wójtowi Gminy M. zarzutu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego, co wyczerpuje przesłanki określone w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a. Organ nadzorczy podkreślił, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą oraz poglądami doktryny rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji wynikającą z naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażonej stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy. O tym więc, czy naruszenie prawa jest rażące, decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności w państwie prawa. Minister wskazał, iż organ meldunkowy pierwszej instancji po analizie zebranego materiału dowodowego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wyczerpane zostały uzasadniające podjęcie decyzji o wymeldowaniu przesłanki zawarte w art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W toku postępowania w przedmiocie wymeldowania zostało przesłuchanych szereg świadków, których zeznania wskazywały opuszczenie przez wnioskodawcę miejsca pobytu stałego. Okoliczność ta potwierdzona została również przez policję po przeprowadzeniu wywiadu. Ponadto Z. O. odmówił złożenia wyjaśnień, a także odmówił odebrania korespondencji zawierającej zawiadomienie o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z aktami postępowania oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów, pozbawiając się w ten sposób możliwości ustosunkowania się oraz zgłoszenia uwag do prowadzonego postępowania. Minister w pełni podzielił argumentację Wojewody [...] dotyczącą okoliczności związanej z trwałością i dobrowolnością opuszczenia lokalu. Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła winna być badana i oceniana w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Ocena, czy dobrowolność ta wystąpiła pozbawiona jest racji bytu, jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych podmiotów, lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest konsekwencją aresztowania wywołanego przez działania tej osoby. Nie bez znaczenia pozostaje w niniejszej sprawie fakt nakazania przez Sąd Z. O. opuszczenia zajmowanego przez niego lokalu. W konsekwencji utrzymywanie, poprzez odmowę wymeldowania, przez kilkanaście lat fikcji pobytu wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu byłoby sprzeczne z nałożonym przez Sąd Okręgowy nakazem. Minister uznał, że nie może badać zarzutów wnioskodawcy o korupcyjnym charakterze działania Wójta Gminy M., albowiem organem powołanym do ścigania przestępstw jest prokurator właściwy ze względu na miejsce popełnienia przestępstwa. W związku z powyższym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że decyzja o wymeldowaniu Z. O. z przedmiotowego lokalu nie spełnia przesłanek wyszczególnionych w art. 156 § 1 k. p. a. W skardze do Sądu na decyzję Ministra z dnia [...] czerwca 2011 r. Z. O. wyraził swoje niezadowolenie z tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, stąd skarga podlega oddaleniu. Zaskarżona decyzja Ministra z dnia [...] czerwca 2011 r. została wydana w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uregulowanym w art. 156 i następnych k. p. a. Przedmiotem tego postępowania nie jest ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki wymeldowania Z. O., lecz jest jedynie zbadanie, czy kwestionowana decyzja, w tym przypadku decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r., jest obarczona określoną w art. 156 § 1 k. p. a. kwalifikowaną wadą prawną. Zgodnie z art. 156 § 1 k. p. a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zdaniem Sądu Minister prawidłowo stwierdził, że decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r. o wymeldowaniu Z. O. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w M. nie spełnia żadnej z wyżej wskazanych przesłanek. Szczególną uwagę organ poświęcił na analizę przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a., tj. zbadanie, czy nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Zachodzi ono wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Brak jest podstaw, aby stwierdzić, że wadą tą dotknięta była decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r. o wymeldowaniu Z. O. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w M. Wydana ona została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Pojęcie pobytu stałego definiuje art. 6 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W świetle utrwalonych poglądów orzecznictwa zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Miejscem pobytu stałego danej osoby będzie zatem miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję. Zasadnie podniósł Minister, że z materiału dowodowego wynika, że skarżący trwale (w maju 2003 r.) i dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal, na co wskazują zeznania świadków A. P., Z. T., G. T., wyjaśnienia D. T. oraz informacja uzyskana z Policji po przeprowadzeniu kontroli meldunkowej. Przesłuchany w zakładzie karnym skarżący odmówił złożenia zeznań na okoliczność opuszczenia lokalu. Na marginesie wskazać należy na pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r., w którym nakazano skarżącemu opuszczenie i opróżnienie przedmiotowego lokalu i wydanie go D. T. Na uwagę zasługuje, że w pismach skarżącego w postępowaniu administracyjnym, jak i w skardze przewija się argument, że decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r. o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu została wydana w wyniku działań o charakterze korupcyjnym, co mogłoby wskazywać, iż skarżący powołuje się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 k. p. a. (wydanie decyzji w wyniku przestępstwa). Niemniej jednak z woli skarżącego postępowanie toczyło się w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyborem tego trybu postępowania organ jest związany, zaś w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie może brać pod uwagę innych niż określone w art. 156 § 1 k. p. a. przesłanek, w tym przesłanek wznowienia postępowania (np. tej z art. 145 § 1 pkt 2 k. p. a.). Zbadanie przesłanek wznowienia postępowania byłoby możliwe jedynie wtedy, gdyby skarżący w terminie wskazanym w k. p. a. zwrócił się ze stosownym wnioskiem do właściwego organu. Wobec tego uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra z dnia [...] czerwca 2011 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] marca 2008 r. o wymeldowaniu Z. O. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w M., są zgodne z prawem. W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).