IV SA/Wa 1158/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I. uchyla zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] października 2012 roku nr [...] w zakresie pkt I ppkt 10; II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. IV SA/Wa 1158/13 UZASADNIENIE Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2012r. r., Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W., utrzymał w mocy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w stosunku do J. P., przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu [...] października 2012r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji podał, że J. P. (dalej Skarżąca), nie cierpi na schorzenia, które uzasadniają, w myśl § 5 pkt 1 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. przyznanie jej oddzielnego pokoju. Nie porusza się na wózku inwalidzkim ale przy pomocy kul łokciowych, nie ma znacznego ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i w innych czynnościach fizjologicznych i w związku z tym nie przysługuje jej prawo do oddzielnego pokoju. Powyższe rozstrzygnięcie było poprzedzone wydaniem przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu [...] października 2012r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w którym organ zakwalifikował Skarżącą jako osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, od 5 września 2012 r. uznając konieczność zaopatrzenia Jej w przedmioty ortopedyczne wg wskazań lekarza, wymagającą kompleksowego systemu usług opiekuńczych, stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W pkt 9 orzeczenia stwierdzono, że nie dotyczy Skarżącej prawo do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z uzasadnienia wynika, że powyższe ustalono na podstawie oceny stanu zdrowia lekarzy orzeczników. Zgodnie z zawartym w decyzji organu II instancji pouczeniem Skarżąca odwołała się do Sądu Rejonowego dla [...], który postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie uznając, że sprawa przyznania odrębnego lokalu jest sprawą administracyjną. W odwołaniu (skardze) Skarżąca zakwestionowała ustalenia organu o nie spełnianiu przez nią przesłanek do przyznania jej prawa do oddzielnego pokoju. Wskazała, że w aktach organu znajdują się dokumenty, z których wynika, że stwierdzono u niej proces otępienny, dwa udary mózgu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia równowagi, ślepotę prawego oka, upośledzenie sprawności ruchowej, niewydolność żylną, spowolnienie psychoruchowe i chorobę Alzhaimera. Poza tym ma kłopoty urologiczne (nosi pieluchy), co jest bardzo krępujące nie tylko dla niej ale i otoczenia. Schorzenia te świadczą o tym, że jest osobą wymagającą stałej opieki. Podała, że w lokalu mieszka z córką i wnukiem. Poza tym orzeczono w stosunku do nich eksmisję a Gmina wskazuje do zamieszkania lokal o pow 12. M. kw na 8 piętrze. W związku z tym wniosła o przyznanie jej prawa do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wobec przekazania tej sprawy przez Sąd powszechny według właściwości do WSA w Warszawie i związania sądu administracyjnego tym przekazaniem, zgodnie z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.), WSA w Warszawie uznał, że zobowiązany jest do rozpoznania niniejszej skargi. Sąd nie może odrzucić skargi, w sytuacji gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Zgodnie zaś z art. 134 P.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721 ze zm., zwaną dalej ustawą o rehabilitacji) powołuje się zespoły orzekające o niepełnosprawności: 1/ powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako pierwsza instancja, 2/ wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako druga instancja (art. 6 ustawy). W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: 1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby; 2) szkolenia, w tym specjalistycznego; 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej; 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej; 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby; 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.), przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności spełnienie tych przesłanek może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem 05-R (upośledzenie narządu ruchu) lub 10-N (choroba neurologiczna) (art. 6 ust. 3 ustawy). Użycie przez ustawodawcę sformułowania "w szczególności" oznacza, że wyliczenie to jest przykładowe. Przepisy innych ustaw mogą zawierać postanowienia, które będą wchodziły w skład orzeczenia powiatowego zespołu do spraw niepełnosprawności. Przykładem takim jest art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, który brzmi: "Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju". O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie o rehabilitacji. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że częścią orzeczenia powiatowego zespołu do spraw niepełnosprawności jest rozstrzyganie o uprawnieniach do dodatkowej powierzchni mieszkaniowej. Potwierdza to § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, zwanego dalej rozporządzeniem wykonawczym), który wskazuje co powinno zawierać orzeczenie o niepełnosprawności jak i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W obu tych orzeczeniach należy zawrzeć informację o wskazaniach, o których mowa w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji, określonych przez skład orzekający. Zgodnie z cytowanym rozporządzeniem wykonawczym Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, przy orzekaniu o prawie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju bierze się pod uwagę rodzaj niepełnosprawności, w szczególności, czy osoba porusza się na wózku inwalidzkim, jest leżąca, ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i innych czynnościach fizjologicznych. (§ 5 ust. 1 pkt 4). Użycie określenia "w szczególności" oznacza, że ustawodawca jedynie przykładowo wskazuje okoliczności, które należy brać pod uwagę. W tym kontekście Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że oba orzeczenia a w szczególności ich uzasadnienia są powierzchowne a tym samym nie wystarczające. Organ zarówno I jak i II instancji nie wyjaśnił wyraźnie, dlaczego uznał, że stan zdrowia skarżącej nie uzasadnia przyznania jej dodatkowego uprawnienia w postaci zamieszkania w oddzielnym pokoju, przy jednoczesnym stwierdzeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymogu pomocy osób trzecich. W świetle art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych należało ustalić, czy skarżąca jest osobą niepełnosprawną poruszającą się całkowicie samodzielnie, a nade wszystko czy cechuje ją taki rodzaj niepełnosprawności, który wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W tym zakresie organ powinien ustalić na jakie schorzenia cierpi skarżąca i czy ich charakter uzasadnia przyznanie jej dodatkowej powierzchni mieszkaniowej. Jak wynika ze skargi już w czasie badania przez lekarzy orzeczników stwierdzono u Skarżącej problemy urologiczne, które uzasadniają noszenie przez Nią pieluch, co w powiązaniu ze stwierdzoną koniecznością opieki ze strony osób trzecich powinno skłonić organ do ustalenia i oceny czy tego rodzaju problemy mogą być powodem do przyznania skarżącej dodatkowej powierzchni mieszkalnej, tym bardziej, że porusza się o kulach i jak twierdzi większość czasu spędza w łóżku. Nie wynika z uzasadnienia organu I instancji z jakiej przyczyny uznano, że kwestia dodatkowej powierzchni mieszkalnej skarżącej nie dotyczy. Brak zatem prawidłowego ustalenia i oceny stanu faktycznego organu I instancji, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. Także organ odwoławczy, po zapoznaniu się z odwołaniem powinien wobec podniesienia zgodnie z art. 136 K.p.a. w zw. z art. 15 K.p.a. ponowienie ocenić zebrane dowody a następnie swe wywody co do słuszności racji organu przestawić w uzasadnieniu – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie powinno w sposób wyczerpujący i zrozumiały dla strony uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Lakoniczne i zdawkowe uzasadnienie tej kwestii przez organ I instancji, wymagało by Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W., w trybie art. 136 K.p.a, odniósł się w sposób wyczerpujący do przesłanek uzasadniających bądź nie, przyznanie dodatkowej powierzchni lokalowej ale i do zarzutów odwołania. Jego rozstrzygnięcie natomiast, w kontekście zarzutów odwołania sprowadzających się jedynie do powtórzenia katalogu przesłanek do przyznania prawa do dodatkowej powierzchni nie odpowiada wymogom dobrej administracji i nie wypełnia zasady przekonywania o jakiej mowa w art. 11 k.p.a. Wobec tego konieczne stało się uchylenie zaskarżonego orzeczenia organu II instancji w całości. Utrzymało bowiem w mocy w całości orzeczenie I instancji, mimo że zaskarżone zostało jedynie w części rozstrzygającej o prawie do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W tym stanie stało się konieczne również uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie pkt 9 tj. co do prawa do przyznania dodatkowej powierzchni mieszkaniowej, gdyż w pozostałym zakresie orzeczenie organu I instancji nie było przedmiotem odwołania. Ponadto konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, i prawo strony do rozpoznania sprawy przez dwa niezależne organy uzasadniał wyeliminowanie orzeczenia w wyżej wskazanym zakresie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do wyrażonych w uzasadnieniu ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania. W tym celu zapozna się przede wszystkim ze zgromadzoną w aktach dokumentacją medyczną i ustali czy w świetle tej dokumentacji oraz poprzedniego badania skarżącej uzasadnione są jej twierdzenia o potrzebie uzyskania prawa do dodatkowej powierzchni mieszkaniowej. Sąd nie wyklucza także, choć pozostawia to decyzji organu, zasadność ponownego badania Skarżącej ponieważ od poprzedniego badania upłynęło prawie 1,5 roku a skarżąca złożyła nową dokumentację medyczną. Organ ustali jakie warunki bytowe ma skarżąca, w jakim lokalu zamieszkuje i z kim i czy warunki te w powiązaniu z jej stanem zdrowia i znacznie ograniczonymi możliwościami samodzielnego funkcjonowania uzasadniają przyznanie prawa do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Po podjęciu decyzji organ sporządzi uzasadnienie, które będzie odpowiadało wymogom art. 107 § 3 K.p.a. a więc z którego będzie wynikało na jakich dowodach organ się oparł, czy dał im wiarę a jeżeli nie to dlaczego i z jakich powodów wydał takie a nie inne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 P.p.s.a.