IV SA/Wa 1159/10

WyrokWSA w Warszawie2010-10-07

Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Krystyna Napiórkowska, Anna Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji planowanej na terenie zabytkowego układu urbanistycznego, oceniając jej wpływ na historyczne rozplanowanie zabudowy, relacje przestrzenne i współzależność między zabudową a zielenią?
Ratio decidendi
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ planowana inwestycja, polegająca na budowie wielorodzinnego budynku mieszkalnego w głębi działki, naruszałaby historyczny układ urbanistyczny miasta G., zacierając jego funkcje i degradując przestrzeń. Ocena organu konserwatorskiego, oparta na przepisach ustawy o ochronie zabytków, jest kluczowa dla ochrony wartości historycznych i przestrzennych obszarów wpisanych do rejestru zabytków, a jej odmowa była uzasadniona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wielorodzinnego budynku mieszkalnego na terenie zabytkowego układu urbanistycznego G. Miejski Konserwator Zabytków pierwotnie uzgodnił projekt, jednak Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił to postanowienie, odmawiając uzgodnienia. Inwestor złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, konstytucyjnych oraz błędną interpretację przepisów o ochronie zabytków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi I. W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy - oddala skargę - Postanowieniem z [...] maja 2010 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił postanowienie Miejskiego Konserwatora Zabytków w G. z [...] grudnia 2009 r. wydane z upoważnienia Prezydenta Miasta G. uzgadniające projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie w środkowej części parceli wielorodzinnego budynku mieszkalnego o trzech kondygnacjach wraz z garażami w części parteru, a także nowego zagospodarowania terenu poprzez urządzenie parkingu, dróg wewnętrznych i wprowadzenie elementów małej architektury przy ul. [...] na terenie działki nr [...], arkusz [...] w G. Uchylając postanowienie organu I instancji w całości, Minister odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji. Uzasadniając swoje stanowisko Minister wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W postanowieniu z [...] grudnia 2009 r. Miejski Konserwator Zabytków w G. stwierdził, że prace, o których mowa w projekcie decyzji o warunkach zabudowy nie wpłyną negatywnie na zachowane historyczne wartości przestrzenno-architektoniczne oraz kulturowe zabytkowego otoczenia. Na działce nr [...] od strony ulicy [...] znajduje się już kamienica z początku XX wieku o cechach wczesnomodernistycznych, która wraz z analogicznymi kamienicami o numerach [...] i [...] (położonymi na działkach [...] i [...]) tworzy zabudowę zwartą, podobnie jak kamienice w sąsiedztwie oznaczone numerami [...] i [...] (działki [...] i [...]). Zwarte bryły wysokich (...) kamienic usytuowanych w części frontowych wyszczególnionych parceli w znacznym stopniu ograniczają percepcję od strony ulicy [...] wnętrz tych nieruchomości. Na powyższe postanowienie, zażalenie złożyła E. K., stwierdzając, że w jej opinii planowana inwestycja zakłóci istniejący ład przestrzenno-architektoniczny i wpłynie negatywnie na zachowanie historycznej wartości architektonicznej, jak i kulturowej zabytkowego otoczenia. Po analizie akt sprawy, organ drugiej instancji, podniósł, iż właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w tej sprawie wynika z faktu, że planowana inwestycja miałaby zostać zrealizowana na terenie zabytkowego układu urbanistycznego miasta G., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] stycznia 1956 r. Dla terenu planowanej inwestycji nie został opracowany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w związku z czym, zgodnie z przepisem art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm., dalej także jako: p.z.p.), określenie sposobu zagospodarowania i warunków terenu następuje w drodze decyzji ustalającej warunki zabudowy, którą zgodnie z przepisem art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską. Postanowienie zostało wydane przez Miejskiego Konserwatora Zabytków w G., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G. na mocy porozumienia z dnia [...] stycznia 2005 r. zawartego między Wojewodą [...] a Prezydentem Miasta G. w sprawie powierzenia Miastu G. spraw z zakresu właściwości [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zgodnie z § 2 pkt 1, niniejszego porozumienia, działający w imieniu Miasta G. Miejski Konserwator Zabytków, wydaje decyzje, postanowienia i zaświadczenia określone w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm., dalej także jako: ustawa o ochronie zabytków) oraz w przepisach odrębnych (w tym uzgodnień do projektu decyzji o warunkach zabudowy) z wyłączeniem konkretnych spraw określonych w § 3 ww. porozumienia. W toku postępowania zażaleniowego, w odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego, organ drugiej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie Miejskiego Konserwatora Zabytków wydane zostało z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące, w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi. W art. 3 pkt 12 ww. ustawy zdefiniowano historyczny układ urbanistyczny, jako przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 rozmieszone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zatem na obszarze układu urbanistycznego G. ochronie konserwatorskiej podlegają relacje przestrzenne pomiędzy obiektami zabudowy, układ ciągów komunikacyjnych i działek, współzależność między zabudową a zielenią i otwartą przestrzenią oraz wygląd zewnętrzny budynków. Organ ochrony zabytków musi oprzeć swoją analizę w przedmiotowej sprawy o właściwe jego kompetencjom przepisy - a nie wyłącznie cechy zabudowy i zagospodarowania terenu analizowane przez organ załatwiający sprawę główną, który działa na podstawie odrębnych przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Takie podejście wynika, w ocenie organu odwoławczego, z samej zasady uzgodnienia administracyjnego (art. 106 kpa). W przedmiotowej sprawie organ I instancji oparł, zdaniem Ministra, swoje stanowisko na ustaleniu, że widok nowej inwestycji od strony ulicy [...] będzie w znacznej mierze przesłonięty przez istniejącą tu zabudowę z początku XX wieku. Miejski Konserwator Zabytków w G. pominął natomiast wpływ planowanej inwestycji na historyczne rozplanowanie zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy poszczególnymi obiektami i współzależność między zabudową a zielenią i otwartą przestrzenią. W przekazanym do uzgodnienia projekcie decyzji o warunkach zabudowy przewidziano inwestycję polegającą na budowie trzykondygnacyjnego budynku mieszkalnego (o wysokości do 12 m) wraz z parkingiem w części parteru oraz lokalizację elementów małej architektury wraz z urządzeniem i usytuowaniem parkingu, dróg wewnętrznych i ścieżek - tworząc tym samym w głębi działki nr [...] drugą linię zabudowy mieszkalnej. Inwestycja ta stanowiłaby precedensowe odstępstwo od zasady kształtowania zabudowy w obrębie historycznego układu urbanistycznego tej części miasta. Na całym analizowanym obszarze, wszystkie, wielokondygnacyjne budynki mieszkalno-usługowe zlokalizowano w jednej linii, we frontowej części działek, z linią zabudowy usytuowaną w odległości 4 metrów od ulicy [...]. Same działki są podłużne, prostopadle względem ulicy. W przypadku działek położonych po południowej stronie ulicy [...] (działki nr [...], będąca przedmiotem postępowania działka [...], wreszcie [...]) widoczna jest również w ich głębi dość regularna linia drobnej, niskiej Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 zabudowy gospodarczej. Pozostałą przestrzeń stanowią rozległe tereny zielone, dominujące w układzie przestrzennym tego fragmentu miasta. Takie rozplanowanie decyduje o kameralno - ogrodowym charakterze tej części G. Łączenie przestrzeni mieszkalnej z rekreacyjno-ogrodową, w obrębie założenia wielkomiejskiego, jest charakterystycznym sposobem kształtowania zabudowy ekskluzywnych dzielnic mieszkalnych w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Zatem analizowana część układu urbanistycznego zabytkowego miasta G. stanowi ważne świadectwo historyczne minionej epoki, cenne ze względów naukowych i artystycznych w kształcie, jaki pierwotnie mu nadano. Przedmiotowa inwestycja wprowadza w obszar zdominowany przez zieleń ogrodową, nowy, wielorodzinny, trójkondygnacyjny budynek mieszkalny wraz z garażami, drogami wewnętrznymi i parkingami, nie mający odpowiednika na żadnej z okolicznych działek. Realizacja takiej inwestycji drastycznie zakłóciłaby obowiązującą na tym obszarze współzależność między zabudową, zielenią i otwartą przestrzenią. Przewidziany w projekcie uzgadnianej decyzji budynek tworzyłby nową, oderwaną do istniejących ciągów komunikacyjnych, linię zabudowy mieszkalnej. Wysoki na 12 metrów obiekt, położony prostopadle względem ulicy [...], w głębi działki - doprowadziłby do zatarcia historycznego układu funkcjonalnego tej części miasta, niszcząc pierwotną funkcję działki nr [...] i degradująco wpływając na takie funkcje działek sąsiednich. Uzgodnienie planowanej inwestycji byłoby sprzeczne, w opinii Ministra, z przepisem art. 4 ust 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Ze względu na powyższe, organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. z art. 144 kpa, uchylił postanowienie organu I instancji w całości i odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji. Z rozstrzygnięciem z dnia [...] maja 2010 r. nie zgodziła się I. W. (inwestor) i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca wskazała na: Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 1. naruszenie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do art. 7, art. 15, pkt 1 oraz art. 16 pkt 1 i 2 - poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu postanowienia i całkowite zignorowanie analiz, wniosków i opinii organów niższych instancji, zarzucając jednocześnie im, iż takowych opinii, analiz i wniosków nie było; 2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 85 § 1 kpa - poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie uwzględnienie interesu społecznego, nie rozpatrzenie dowodów zawartych w piśmie Miejskiego Konserwatora Zabytków, nie dokonanie oględzin miejsca jak również nie zapoznanie się nawet z mapą przedmiotowego terenu i najbliższych okolicy, a także z powodu rażących błędów proceduralnych; 3. nieracjonalne powołanie się na zapis art. 6 ust. 1 lit b, a także art. 6 ust. 1 lit g, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; 4. brak szczegółowej analizy tkanki historycznej miasta; opisy istniejącej i historycznej tkanki miejskiej G. świadczą, zdaniem skarżącej, o całkowitym braku orientacji w temacie; 5. nieuwzględnienie w postanowieniu aspektów ekonomicznych rewitalizacji miast, które w realiach gospodarki rynkowej są z odpowiedzialnego konserwatorskiego punktu widzenia niezwykle istotne; 6. nieuwzględnienie w analizie międzynarodowych uzgodnień dotyczących rozwoju miast historycznych; Dalej powołując się na treść art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków skarżąca podniosła, iż zieleń na zapleczu budynku nie jest ukształtowana w jakiejkolwiek formie, nie jest zielenią zaprojektowaną, stanowi dziko rosnące w dowolny sposób krzaki i kilka samosiewnych drzew i nie jest wpisana na listę zabytków. Nadto dla określenia układu urbanistycznego, jako przestrzennego założenia miejskiego nie można opierać się na jednej działce i działkach sąsiadujących, ponieważ nie daje to żadnego obrazu przestrzeni, która wygląda inaczej aniżeli przedstawił Minister w swym postanowieniu. Nie poddano analizie cały wymieniany w postanowieniu "arkusz 10", a chociażby kwadrat ulic [...]. Analiza tego kwadratu wskazuje, iż w tle budynków przy ul. [...], w tle budynków przy ulicy Wyszyńskiego [...] istnieją wybudowane po roku 1945 budynki, wobec tego nieprawdą jest co wykazywano w postanowieniu, że takiej zabudowy nie ma, a więc i absurdem jest, zdaniem skarżącej, oparte na tym stwierdzenie, że przedmiotowa Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 inwestycja zakłóci historyczny układ urbanistyczny. Istniejące budynki w drugiej linii zabudowy nie wpłynęły negatywnie na historyczne zaplanowaną zabudowę pierwszego rzędu i stanowią dobrą współzależność między zabudową a zielenią pozostałą i otwartą przestrzenią. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z [...] lipca 2010 r. skarżąca podtrzymała zarzuty przedstawione w skardze, a także przedstawiła okoliczności, które jej zdaniem świadczą o naruszeniu przez organ art. 77 § 1, 79 § 1 i 79 § 2 kpa. W piśmie procesowym E. K. wniosła o oddalenie skargi przedstawiając swoje stanowisko przemawiające za uznaniem zaskarżonego postanowienia za zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, nie będąc związany - stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. -dalej w skrócie: P.p.s.a.) - zarzutami i wnioskami skargi, uznał że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm. - dalej w skrócie: u.p.z.p.), decyzję o warunkach zabudowy wydaje właściwy organ po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 (w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.), w tym wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską (pkt 2). Uzgodnień dokonuje się w trybie art. 106 kpa (art. 60 ust. 5 p.z.p.). Dotyczą one oceny zgodności decyzji z przepisami prawa regulującymi konkretną sprawę, w związku z którą ustawodawca nakłada obowiązek uzgodnienia. Zatem organ uzgadniający działa opierając się na stosownych przepisach normujących przedmiotowy zakres uzgodnienia. Organem uzgadniającym jest organ właściwy w sprawach będących przedmiotem uzgodnienia, a zatem wyspecjalizowany, stąd też do jego właściwości przechodzi kontrola zgodności zamierzenia inwestycyjnego z daną regulacją materialnego prawa administracyjnego. Organ uzgadniający nie może wyjść poza ustawowo określony zakres uzgodnienia, a Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 oceny dokonuje z punktu widzenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego, regulującego daną kwestię (Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Zygmunt Niewiadomski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2004, str. 428). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy była inwestycja polegająca na budowie w środkowej części parceli wielorodzinnego budynku mieszkalnego o trzech kondygnacjach wraz z garażami w części parteru, a także nowego zagospodarowania terenu poprzez urządzenie parkingu, dróg wewnętrznych i wprowadzenie elementów małej architektury przy ul. [...] na terenie działki nr [...], arkusz [...] w G. Jej realizacja miałaby nastąpić na terenie zabytkowego układu urbanistycznego miasta G., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P. z dnia [...] stycznia 1956 r., zatem będącym pod ochroną konserwatorską. Z uwagi na wskazaną okoliczność wydanie decyzji o warunkach zabudowy zostało poprzedzone wydaniem uzgodnienia przez Prezydenta Miasta G. działającego na mocy Porozumienia z dnia [...] stycznia 2005 r. zawartego między Wojewodą [...] a Prezydentem Miasta G. w sprawie powierzenia Miastu G. spraw z zakresu właściwości [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Kompetencje organów ochrony zabytków określają co do przedmiotu, zakresu i formy ochrony zabytków przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm. - zwanej dalej: ustawą o ochronie zabytków). Zadaniem organu konserwatorskiego było ocenienie planowanej inwestycji z punktu widzenia konserwatorskiego, a zatem czy jej realizacja nie naruszy wartości historycznych chronionego obiektu, określonego mianem historycznego układu urbanistycznego, czyli przestrzennego założenia miejskiego, zawierającego zespoły budowlane (powiązane przestrzennie grupy budynków wyodrębnione ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi), pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg (art. 3 pkt 12 i 13 ustawy o ochronie zabytków). Przedmiotem bowiem ochrony konserwatorskiej - stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków - są zabytki nieruchome będące układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa. Ochrona zabytków - według normy art. 4 ustawy o ochronie zabytków - polega m. in. na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków, kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków. W wyniku tego działalność inwestorska w strefach podlegających przedmiotowej ochronie konserwatorskiej podporządkowana jest ścisłym wymogom konserwatorskim. Podstawowym zatem i jedynym celem konserwatora zabytków było dokonanie oceny czy przedmiotowa inwestycja w planowanym kształcie pod względem wymagań konserwatorskich może być zrealizowana na terenie wpisanym do rejestru zabytków. Ocena ta nie jest rezultatem związania konsekwencją prawną wynikającą wprost z określonego przepisu ustawy o ochronie zabytków, lecz ma charakter uznania administracyjnego w zakresie wyboru rozstrzygnięcia, jednak dokonywanego przy uwzględnieniu całokształtu obowiązujących w dziedzinie ochrony zabytków przepisów oraz wiedzy specjalistycznej osób obsadzających organy właściwe w sprawie. Określająca bowiem kompetencje organów ochrony zabytków ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie zabrania co do zasady prowadzenia inwestycji w rejonie objętym ochroną. Uznanie administracyjne jest uprawnieniem organów administracji do kształtowania skutków prawnych w ramach pewnej swobody, którą pozostawiają jej przepisy prawa materialnego oraz w ramach obowiązujących reguł proceduralnych. Organ działając w oparciu o uznanie ma obowiązek wyważyć interes publiczny oraz słuszny interes strony. Uznanie nie upoważnia do działania dowolnego. Na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego, a następnie wydania orzeczenia o treści przekonywującej pod względem faktycznym i prawnym (wyrok NSA z 16.11.1999r., sygn. akt III SA 7900/98, publ. Lex nr 47243). Wpisanie do rejestru zabytków historycznego układu urbanistycznego i zespołu budowlanego ma na celu zachowanie najcenniejszych elementów historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej założenia miejskiego tworzącego harmonijną całość. Oznacza to między innymi zachowanie w niezmienionym kształcie rozplanowania przestrzennego placów i ulic, ich przebiegu, szerokości i przekroju, zachowanie stylu, formy architektonicznej, gabarytów Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 zabudowy, w tym zasadniczych proporcji wysokościowych, kształtujących sylwetkę całego zespołu, a także układu i wystroju elewacji poszczególnych budynków tworzących ten układ. Ocena konserwatorska zamierzenia zależy przede wszystkim od zharmonizowania planowanego zamierzenia inwestycyjnego z sąsiednią zabudową historyczną oraz poszanowania istniejących wartości przestrzenno -architektonicznych. W świetle przytoczonej regulacji prawnej, poczynionych wywodów i przedstawionego stanu sprawy - w ocenie Sądu - nie można zarzucić organowi, że odmawiając uzgodnienia przedmiotowej inwestycji przekroczył granice uznania administracyjnego, dokonał w wydanym akcie arbitralnej czy dowolnej oceny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zawarto szczegółową, logiczną i przekonywującą argumentację, iż planowana inwestycja nie może być zrealizowana z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie zabytków na tym terenie G., objętym ochroną konserwatorką. Organ zobowiązany do samodzielnego poszukiwania kryteriów swojego rozstrzygnięcia w sposób wyraźny je określił i szczegółowo omówił przyczyny takiego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu. Organ słusznie wskazał, iż wpisany do rejestru zabytków obszar zabytkowego układu urbanistycznego miasta G., przedstawia charakterystyczny sposób kształtowania zabudowy ekskluzywnych dzielnic mieszkalnych w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. Zatem ta część układu urbanistycznego zabytkowego miasta G. stanowi ważne świadectwo historyczne minionej epoki, cenne ze względów naukowych i artystycznych w kształcie, jaki pierwotnie mu nadano. Z tych właśnie względów podlega ochronie, której celem jest zachowanie najcenniejszych elementów historycznego rozplanowania oraz jego kompozycji przestrzennej i objęcie ochroną elementów tworzących ten układ. W świetle tego organ ocenił, iż planowana inwestycja doprowadziłaby do zatarcia historycznego układu funkcjonalnego tej części miasta, niszcząc pierwotną funkcję działki nr [...] i degradująco wpływając na takie funkcje działek sąsiednich. Wniosek taki został, w ocenie Sądu, poparty szczegółowym uzasadnieniem spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa i mieszczącym się w granicach uznania administracyjnego. Odparcia wymaga zarzut skarżącej dotyczący nieuwzględnienia w postanowieniu aspektów ekonomicznych rewitalizacji miast, które w realiach gospodarki rynkowej są z odpowiedzialnego konserwatorskiego punktu widzenia Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 niezwykle istotne, a także - w tym zakresie - interesu społecznego oraz nieuwzględnienia w analizie międzynarodowych uzgodnień dotyczących rozwoju miast historycznych. Otóż Sąd stoi na stanowisku, iż w interesie społecznym nie leży realizacja przedmiotowej inwestycji, która doprowadziłaby do naruszenia struktury zabytkowej tej części G. W interesie publicznym leży ochrona układu o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia historycznego wyrazu architektonicznego G. Ochrona zabytków i dziedzictwa kulturowego ma priorytetowe znaczenie i do organów konserwatorskich, jako organów posiadających wiedzę wyspecjalizowaną, należy ocena zgodności zamierzenia inwestycyjnego z daną regulacją prawną - w przypadku niniejszej sprawy - ustawą o ochronie zabytków, która przecież nie zakazuje a priori jakiejkolwiek zabudowy na terenie objętym ochroną konserwatorską. Dalej wskazać należy, iż skarżąca naruszenia prawa upatruje w niezgodnej z rzeczywistością interpretacji art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków, a mianowicie wskazuje, iż na omawianym terenie nie istnieje zaprojektowana zieleń, a istniejąca stanowi dziko rosnące w dowolny sposób krzaki i kilka samosiewnych drzew. Taki zarzut nie może zostać uwzględniony, albowiem nawet gdyby rzeczywiście brak było na tym terenie zaprojektowanej zieleni (w taki sposób w jaki rozumie to skarżąca) to i tak nie wpływa to na fakt, iż inwestycja planowana jest na terenie objętym ochroną konserwatorską i każda nowa inwestycja musi zostać oceniona przez właściwy organ pod kątem ochrony wartości historycznych chronionego obiektu, w tym przypadku określonego mianem historycznego układu urbanistycznego. Bez znaczenia również pozostaje okoliczność, iż na przedmiotowym terenie po 1945 r. zostały już wybudowane - jak podaje skarżąca - budynki. Jak wskazano wyżej na obszarze objętym ochroną konserwatorską nie wyklucza się - co do zasady - nowej zabudowy, jednakże każda planowana, nowa inwestycja podlega ocenie z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie zabytków. W niniejszej sprawie ta konkretna inwestycja nie spotkała się z aprobatą organu orzekającego w sprawie uzgodnienia jej pod względem konserwatorskim. Nie można wywodzić - jak chce tego skarżąca - że skoro na tym terenie powstały już jakieś inwestycje, to i inwestycja planowana przez skarżącą winna uzyskać aprobatę organów. Takie rozumowanie niweczy bowiem cel postępowania uzgodnieniowego prowadzonego przecież dla każdej inwestycji. Sygn. akt IV SA/Wa 1159/10 Sąd nie dopatrzył się nadto naruszenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do art. 7, art. 15 pkt 1 oraz art. 16 pkt 1 i 2 - poprzez nieuwzględnienie i całkowite zignorowanie analiz, wniosków i opinii organów niższych instancji, a także naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 85 § 1 kpa. Stanowisko to jest zupełnie niezrozumiałe, albowiem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł w oparciu m. in. o art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a zatem wydał rozstrzygnięcie reformatoryjne. Innymi słowy - organ odwoławczy nie mógł wziąć pod uwagę stanowiska organu I instancji (który uzgodnił planowaną inwestycję), albowiem uznał, iż organ ten naruszył przepisy prawa materialnego tj. przepisy ustawy o ochronie zabytków. Z tych właśnie względów uchylił postanowienie organu i instancji i orzekł co do istoty sprawy - odmiennie od organu I instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa procesowego, w tym przepisów powołanych w skardze, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spraw, jak również wskazanych w skardze przepisów ustawy o ochronie zabytków w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i na mocy art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło