IV SA/Wa 1162/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. T. i S. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej postanawia odmówić A. T. i S. T. przyznania prawa pomocy . A. i S. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej. Po doręczeniu skarżącym wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł, A. i S. T. w terminie do dokonania opłaty zwrócili się do Sądu z prośbą o przyznanie prawa pomocy. W złożonym w dniu 4 sierpnia 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podali, iż wnoszą o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ("50%"). W uzasadnieniu wskazali, iż rodzina składa się z 4 osób. Wymienili następujące wydatki: 300 zł ogrzewanie, 120 zł energia elektryczna, 200 zł telefony, 100 zł woda, wywóz śmieci, opróżnianie szamba, 300 zł wydatki związane z wykształceniem dzieci (ksiązki, kserokopie), 300 zł dojazdy dzieci do szkół, 600 zł dojazdy wnioskodawców do pracy (w tym dojazdy do pracy za granicę S. T.), 130 zł spłata pożyczki, 150 zł leczenie, zbiegi, 400 zł czesne za studia syna, 500 zł utrzymanie samochodu i bieżące remonty domu. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. 180 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 5820 m2 a także samochód osobowy o wartości ok. 35000 zł. Według oświadczenia o dochodach, wnioskodawczyni uzyskuje dochód w wysokości 1980 zł, zaś wnioskodawca – 7500 zł z tytułu umowy o pracę. Syn wnioskodawców jest osobą bezrobotną, w czerwcu 2009 r. ukończył studia zaoczne, obrona pracy przewidziana jest na wrzesień 2009 r. Córka jest studentką III roku studiów na Politechnice [...]. W uzupełnieniu wniosku skarżący przysłali wyciągi z posiadanych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące oraz zaświadczenia z zakładów pracy o zarobkach, z których wynika, że wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2019,60 zł brutto, zaś wnioskodawca – 7916,88 zł brutto. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpatrując przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, ze zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby. Przyznanie prawa pomocy, ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronie, której brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym np. zwolnienie od kosztów sądowych, uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym sytuacja, w której poniesienie pełnych kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny nie uzasadnia zatem jeszcze pozytywnego rozpoznania wniosku. Warunkiem uwzględnienia zgłoszonego żądania jest bowiem wykazanie, że partycypowanie w kosztach postępowania nastąpi z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. A zatem nawet odczuwalny uszczerbek związany z poniesieniem koszów sądowych nie skutkuje przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym, jeżeli pozostałe po poniesieniu tych kosztów środki finansowe wystarczą na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny wnioskodawcy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się ponadto, że przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymagane jest skonfrontowanie wysokości osiąganych dochodów z koniecznymi kosztami utrzymania, przy czym koszty te należy odnieść do kosztów minimalnych w skali kraju, nie zaś kosztów, które ponosi dana rodzina (postanowienie NSA z 28 grudnia 2004 r., FZ 507/04). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., FZ 794/04). Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy uzasadnia odmowę przyznania stronie prawa pomocy. Sytuacja majątkowa i osobista wnioskodawców rozważana pod kątem obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z przedmiotową skargą, nie jest tego rodzaju, by uzasadnionym było twierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych w sprawie wiązać się będzie dla strony z niebezpieczeństwem o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zestawienie wysokości dochodu, którym skarżący miesięcznie dysponuje na zaspokojenie potrzeb życiowych czteroosobowej rodziny, z wysokością cen artykułów pierwszej potrzeby i wielkością przeciętnych potrzeb polskiego gospodarstwa domowego prowadzi bowiem do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych skarżący są w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść koszty opłat sądowych. Należy bowiem zauważyć, że skarżący uzyskują stałe, wysokie dochody z tytułu umowy o pracę w łącznej wysokości 9936,48 zł brutto miesięcznie. Wskazali, że na wydatki związane z utrzymaniem domu, samochodu, studiami dzieci itp. wydają łącznie ok. 3100 zł. Oceniając powyższe okoliczności należy stwierdzić, iż możliwe jest takie zaplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji