IV SA/Wa 1171/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. J. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 17 lipca 2012 r. B. J. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od koszów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu). We wniosku PPF, załączonym do tego pisma, skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 25–letnim niepełnosprawnym synem, który wymaga stałej rehabilitacji i leczenia. Jako źródła utrzymania dwuosobowej rodziny wskazała: świadczenie emerytalne w wysokości 950 zł. netto miesięcznie oraz świadczenia otrzymywane przez syna ("zasiłek socjalny i opiekuńczy") w kwocie 580 zł. miesięcznie. Skarżąca podała także, że nie posiada żadnych oszczędności, jest właścicielem zabytkowego domu w S. przy ul. A., oraz zabytkowych parków w K. i K.. Wyjaśniła jednakże, że parki przekazała nieodpłatnie fundacji, która zajmuje się ochroną zabytków i środowiska. B. J. podkreśliła, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej wynikającej z faktu opuszczenia domu przy ul. [...] w S. w wyniku zniszczeń spowodowanych zalewaniem domu zanieczyszczonymi wodami z obszaru samowoli budowlanej (m.in. niebezpieczne dla zdrowia zapleśnienie i zagrzybienie ścian domu) i zagrożenia katastrofą. Zabytkowa nieruchomość rolna skarżącej została zaś zniszczona przez przemysłową samowolę budowlaną. Emisje zanieczyszczeń z wytwórni asfaltu i składowiska odpadów przyczyniły się do zniszczenia zdrowia skarżącej. Ponieważ zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącej na temat sytuacji majątkowej wzbudziło wątpliwości referendarza rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, pismem z dnia 26 lipca 2012 r., w wykonaniu zarządzenia z dnia 24 lipca 2012 r. wezwano B. J., w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej P.p.s.a., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wyjaśnienie: 1) czy mieszkanie w którym skarżąca mieszka, położone przy ul. [...] w S., jest jej własnością (adres wskazany w skardze i we wniosku PPF), 2) czy jest właścicielem (ewentualnie współwłaścicielem) domu położonego w S. (przy ul. [...]), a także wyjaśnienia jak jest zagospodarowane, 3) jakimi dysponuje, poza emeryturą, źródłami dochodu oraz 4) czy którykolwiek z członków rodziny otrzymuje świadczenia pieniężne lub niepieniężne od instytucji publicznych (np. gminnego ośrodka pomocy społecznej). Jednocześnie zobowiązano skarżącą do nadesłania do Sądu dokumentu wskazującego jaka jest wysokość otrzymywanej przez nią emerytury (np. odcinka wypłaty emerytury), wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Powyższe wezwanie odebrała skarżąca w dniu 7 sierpnia 2012 r. (dowód – k. 38 akt sprawy). W dniu 16 sierpnia 2012 r. skarżąca wysłała pocztą elektroniczną (na adres Wydziału Informacji tut. Sądu) pismo z dnia 14 sierpnia 2012 r. w którym stwierdziła, że: 1) mieszkanie położone przy ul. [...] w S. jest własnością jej córki, 2) skarżąca jest współwłaścicielką mieszkania w domu przy ul. [...] w S., ale nie uzyskuje z tego tytułu żądnych korzyści, albowiem nieruchomość, z uwagi na stan w jakim się znajduje (zagrożenie zdrowia życia i ludzi), nie jest eksploatowana. Strona oświadczyła ponownie, że nie osiąga dochodów z innych źródeł niż emerytura (nie nadesłała jednak, mimo wezwania, żadnego dokumentu wskazującego jej wysokość). Wyjaśniła także, że syn otrzymuje rentę socjalną (w wysokości 580 zł. miesięcznie) oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 150 zł. miesięcznie. Skarżąca podała, że stan jej konta wynosi (na dzień 14 sierpnia 2012 r.) "-88,51 zł.". W piśmie tym skarżąca podała także, że zaświadczenie o wysokości otrzymywanej emerytury oraz zaświadczenie "dotyczące stanu konta" prześle do dnia 25 sierpnia 2012 r. i wnosi o "przesunięcie terminu" wykonania wezwania do tego dnia. Powyższe pismo nie zostało przez stronę podpisane. Pismem z dnia 21 sierpnia 2012 r., w wykonaniu zarządzenia referendarza, Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego pisma z dnia 14 sierpnia 2012 r. przez jego podpisanie – w terminie siedmiu dni, pod rygorem pominięcia zawartych w piśmie informacji. Jednocześnie Sąd wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów potwierdzających fakt otrzymywania oraz wysokość świadczeń przyznanych synowi oraz zaświadczenia o jej sytuacji rodzinnej wydanej przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Z akt sprawy wynika, ze korespondencja z Sądu, zawierająca ww wezwanie, nie została przez skarżącą odebrana (przesyłka została awizowana w dniu 27 sierpnia 2012 r. i 4 września 2012 r.), a wezwanie nie zostało wykonane. W dniu 21 sierpnia 2012 r. skarżąca nadesłała do Sądu: zaświadczenia z dnia [...] czerwca 2012 o wysokości emerytury (1547,92 brutto, 909,63 zł. netto miesięcznie) oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres 24 lipca 2012 r. – 7 sierpnia 2012 r. Stwierdzono, co następuje: Stwierdzono, co następuje: Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów tego postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenia złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, gdyż z jednej strony rodzaj i ilość posiadanych nieruchomości nie pozwala zakwalifikować skarżącej jako osoby, która nie posiada zdolności do ponoszenia kosztów postępowania we własnym zakresie, z drugiej zaś strony - wysokość środków uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu emerytury nie pozwala, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wykluczyć skarżącej z grona beneficjentów instytucji prawa pomocy. W tych warunkach wezwanie skierowane do skarżącej w trybie art. 255 P.p.s.a. miało jej pomóc wykazać w sposób trudny do podważenia, że złożony wniosek o prawo pomocy zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowe oświadczenia strony miały na celu wyjaśnić przede wszystkim to, czy poza wskazanymi przez stronę dochodami z emerytury wysokości 909, 63 zł. netto miesięcznie oraz deklarowanymi dochodami syna skarżącej (730 zł. netto miesięcznie) skarżąca nie posiada innych źródeł dochodów oraz oszczędności, które umożliwiłyby jej samodzielne poniesienie kosztów postępowania sądowego. Wątpliwości te wyłoniły się w związku z ustaleniem, że deklarowana przez skarżącą trudna sytuacja materialna, wynikająca z konieczności utrzymania ze środków budżetu domowego zasilanego wpływami jedynie z emerytury oraz ze świadczeń socjalnych uzyskiwanych przez niepełnosprawnego syna, nie stała na przeszkodzie do rozdysponowania posiadanym przez skarżącą znacznym majątkiem nieruchomym w sposób nieprzyczyniający się do polepszenia jej kondycji finansowej. Zauważyć należy, że okoliczności znane referendarzowi sądowemu z urzędu, a wynikające z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 115/12, wydanego w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy Fundacji [...] w S., wskazują, iż wnioskodawczyni jest założycielem i prezesem tej Fundacji. Majątek Fundacji stanowi fundusz założycielski w kwocie 10.000 zł, zaś składniki majątkowe, to dokumentalne archiwum autorskich zbiorów filmowych na nośnikach telewizyjnych, obejmujące 820 pozycji o przybliżonej wartości 1.200.000 zł oraz sprzęt telewizyjny o wartości 10.000 zł. Bieżąca działalność Fundacji jest natomiast realizowana ze środków prywatnych (darowizn) jej prezesa, który z tego samego źródła finansuje wszelkie koszty działania Fundacji. Ponadto należy wskazać, że B. J. uiszczała już opłaty sądowe w sprawach wszczętych jej skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dla przykładu można wymienić opłaty uiszczone w sprawach: IV SA/Wa 477/11 (200 zł + 104 zł), V SA/Wa 1989/11 (200 zł + 100 zł + 6 zł) i VII SAB/Wa 19/12 (100 zł). Opłaty te uiszczono w 2011 i w pierwszym kwartale bieżącego roku, a z uzasadnienia przedmiotowego wniosku nie wynika, aby w międzyczasie możliwości płatnicze skarżącej uległy pogorszeniu. W świetle powyżej przedstawionych okoliczności oświadczenie skarżącej, jakoby jedynymi źródłami utrzymania jej i syna były wymienione wyżej świadczenia, budzi wątpliwości. Wątpliwości tych strona nie wyjaśniła w sposób rzetelny. Pomimo jasno sformułowanego żądania nadesłania wyciągów z wszelkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, skarżąca złożyła do akt sprawy zestawienie operacji na rachunku jedynie za okres od 18 lipca 2012 r. do 16 sierpnia 2012 r. Tymczasem dokument ten w sposób najpełniejszy zobrazowałby strukturę wydatków i stan oszczędności strony. Niemniej jednak zauważyć trzeba, że saldo na rachunku bankowym skarżącej na dzień 16 sierpnia 2012 r. wyniosło -20.000,00 zł. Już tylko ten fakt podaje w wątpliwość oświadczenie skarżącej co do wielkości środków finansowych, jakimi dysponuje. Umożliwienie przez bank dokonywania na rachunku bankowym operacji nie mających pokrycia w posiadanych środkach do kwoty -20.000,00 zł, wymagało z pewnością wykazania przez skarżącą odpowiednio wysokich wpływów na rachunek. Ponadto, poza przelewami świadczenia emerytalnego, na rachunku bankowym strony odnotowano wpłaty w łącznej kwocie 500 zł, co w relacji do deklarowanego przez stronę, miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny, jest znacząca kwotą. Co więcej, jak wynika z nadesłanego zestawienia, w dniu 30 lipca 2012 r. skarżąca dokonała spłaty karty kredytowej kwotą 400 zł. Przyznanie jej kredytu w tej formie również wymagało wykazania wymaganych przez bank dochodów, a ponadto dysponowanie kartą kredytową, także - poza limitem kredytowym w rachunku bankowym - umożliwia skarżącej ponoszenie wydatków nie znajdujących pokrycia w posiadanych przez nią środkach. Ocenie rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni służyło również wezwanie do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej. Również w tym zakresie B. J. nie uczyniła zadość wezwaniu z dnia 21 sierpnia 2012 r. Zachowanie skarżącej, która swą rolę w procesie dotyczącym ustalenia zasadności udzielenia jej wsparcia finansowego ze środków publicznych pragnie ograniczyć do złożenia fragmentarycznych wyjaśnień, wspartych wybiórczo prezentowanymi materiałami źródłowymi (zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wysokości pobieranej emerytury, wyciągu z posiadanego rachunku bankowego jedynie z okresu jednego miesiąca) nie może zostać ocenione jako przyczyniające się do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do prawidłowego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wobec wskazanych powyżej zaistniałych wątpliwości w sprawie, niekwestionowany fakt otrzymywania przez stronę emerytury w wysokości 909 zł,. netto miesięcznie nie daje wystarczającej podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i z tego względu powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Uchylenie się przez wnioskodawcę od złożenia pełnych wyjaśnień i dokumentów mających istotne znaczenie w sprawie dotyczącej ustalenia jej możliwości płatniczych skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy. Skoro zatem wnioskodawczyni nie złożyła adekwatnych do treści wezwania sądowego wyjaśnień co do swojej sytuacji finansowej, to w konsekwencji uniemożliwiła ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W takich warunkach deklarowana przez wnioskodawczynię kondycja finansowa nie może być uznana za rzeczywiście przez nią posiadaną oraz uprawniającą do uwzględnienia wniosku o prawo pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.