IV SA/Wa 1175/07

PostanowienieWSA w Warszawie2007-11-20

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś - Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika, może zostać uwzględniony bez wykazania przez wnioskodawcę trudnej sytuacji materialnej, a jedynie na podstawie faktu odmowy udzielenia pomocy przez kilku pełnomocników?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie pełnomocnika, może być przyznane osobie fizycznej tylko wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sam fakt odmowy udzielenia pomocy przez kilku pełnomocników nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania prawa pomocy, jeśli wnioskodawca nie wykaże swojej trudnej sytuacji materialnej. Sąd nie ma uprawnienia do imiennego wyznaczania pełnomocnika ani zobowiązywania go do podjęcia się sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się ustanowienia radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Wskazał, że kilku pełnomocników odmówiło mu pomocy, a sam nie wypełnił rubryk dotyczących stanu majątkowego, uznając je za niedotyczące go, gdyż wnosił o odpłatną pomoc prawną. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z powodu niewykazania przez skarżącego sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw, powtarzając argumenty o odmowie pomocy przez pełnomocników.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący: Asesor Agnieszka Łąpieś - Rosińska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi L. S. na niezgodne z prawem załatwienie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej skargi na działanie Krajowej Rady Sądownictwa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący L. S. złożył w dniu 27 września 2007 r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym , obejmującym ustanowienie radcy prawnego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2007r., którym to postanowieniem Sąd odrzucił skargę L. S. na niezgodne z prawem załatwienie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej skargi na działanie Krajowej Rady Sądownictwa. Z informacji podanych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, iż skarżący wnosi o ustanowienie pełnomocnika przez Sąd, albowiem nie może takiej pomocy uzyskać osobiście. Pełnomocnicy do których skarżący zwracał się odmówili udzielenia mu pomocy prawnej w sprawie. Jednocześnie skarżący nie wypełnił rubryk dotyczących stanu majątkowego wnioskodawcy, podnosząc iż wnosi o udzielenie odpłatnej pomocy prawnej. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1175/07 odmówiono przyznania skarżącemu L. S. prawa pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy była okoliczność, iż skarżący pomimo wezwania Sądu nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Pismem z dnia 29 października 2007r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego ponownie podkreślając, iż zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie zawodowego pełnomocnika, albowiem żaden z pełnomocników do których się zwracał, nie podjął się sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia. Dlatego też wnosi o ustanowienie radcy prawnego, który odpłatnie udzieliłby mu pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwnan dalej p.p.s.a.) - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań sąd przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą prawa pomocy zatem - czego zdaje się nie zauważać skarżący - jest zapewnienie osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwości obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, mimo braku środków finansowych potrzebnych na poniesienie należnych kosztów sądowych. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji). Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Powyższe okoliczności Sąd ocenia w oparciu o informacje wskazane przez wnioskodawcę w formularzu ewentualnie na podstawie dodatkowych dokumentów. W niniejszej sprawie skarżący wnosząc o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego nie wskazywał na trudną sytuację materialną, lecz na fakt odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocników do których się zwracał. Mimo, iż pismem z dnia 18 września 2007r. skarżący został pouczony o istocie i warunkach otrzymania prawa pomocy - w odpowiedzi, przesłał do Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym nie złożył oświadczenia o swoim stanie majątkowym oraz dochodach, stwierdzając, iż , "rubryka o stanie majątkowym nie dotyczy go, ponieważ wnosi o udzielenie odpłatnej pomocy prawnej". Skarżący L. S. nie podał zatem jakichkolwiek okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy kierował się chęcią skorzystania z drogi odwoławczej i jak sam przyznał, złożenie tego wniosku podyktowane było uprzednią odmową sporządzenia skargi kasacyjnej przez określonych pełnomocników. Ponadto jeszcze raz należy podkreślić, iż przepisy powołanej ustawy nie przewidują dla Sądu uprawnienia do imiennego wyznaczania radcy prawnego czy też adwokata i zobowiązania go do sporządzenia środka odwoławczego w imieniu skarżącego. Skarżący nie może oczekiwać od Sądu, że nakaże on określonemu pełnomocnikowi udzielenia mu pomocy prawnej. Oświadczenie skarżącego, iż wynagrodzenie pełnomocnika pokryje osobiście, nie ma w sprawie żadnego znaczenia. Pomocy w wyborze pełnomocnika (radcy prawnego) strona poszukiwać może natomiast we właściwej Izbie Radców Prawnych. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło