IV SA/Wa 1181/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Małgorzata Miron (spr.), Sędziowie as. WSA Marta Laskowska, as. WSA Marian Wolanin, Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania Uchyla zaskarżoną decyzję IV SA/Wa 1181/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], którą odmówiono wymeldowania E. K. wraz z małoletnimi dziećmi tj. M. K. i E. K. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego we wsi B. nr [...], gm. O. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 2 kwietnia 2002 r. H. K. złożył wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego we wsi B. synowej E. K. wraz z małoletnimi dziećmi. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Wójt Gminy w O. odmówił wymeldowania E. K. wraz z małoletnimi dziećmi z przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, iż E. K. opuściła pobyt stały 2 października 2001 r. i zamieszkała wraz z dziećmi w O. przy ul. [...]. Właścicielem budynku jest wnioskodawca – H. K. - który zameldował synową wraz z dziećmi w swoim budynku 21 kwietnia 1998 r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono - biorąc pod uwagę zeznania świadków - iż E. K. często narzekała na złe stosunki panujące między nią a jej mężem oraz teściami. Była bita i wyzywana, wówczas wyprowadziła się z B. i mieszkała w K. Fakt ten potwierdziła również sąsiadka zamieszkała w K. Aby należycie wyjaśnić sprawę zwrócono się z prośbą do Komendy Powiatowej Policji w O. w celu zasięgnięcia informacji co do interwencji Policji, o których wspominała E. K. Komenda Powiatowa Policji w O. potwierdziła powyższe zeznania E. K. Wskazano, iż pijany B. K. wszczynał awantury domowe, groził podpaleniem zabudowań. Świadkowie wskazani przez E. K. nie chcieli się wypowiadać uznając, iż są to sprawy rodzinnie Państwa K. E. K. zeznała do protokołu w dniu [...] października 2003 r., że sąsiedzi odmówili zeznań bowiem jej teść jest groźny dla otoczenia i skłócony z bliskimi sąsiadami. B. K. był wzywany dwukrotnie celem złożenia zeznań w sprawie. Zgłosił się ale odmówił złożenia zeznań do protokołu. W dniu [...] września 2003 r. B. K., przy ponownym postępowaniu dowodowym, ponownie odmówił składania zeznań. IV SA/Wa 1181/07 Dalej Wójt podniósł, iż zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, ma obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż E. K. wraz z dziećmi nie wymeldowała się z pobytu stałego i bez dopełnienia obowiązku meldunkowego zamieszkała w O. przy ul. [...] m [...] ale, zdaniem organu, opuszczenie miejsca pobytu stałego przez E. K. nie było dobrowolne. Opuszczenie miejsca stałego pobytu jest bowiem jedną z niezbędnych przesłanek do wymeldowania, zgodnie z art. 15 powołanej ustawy, jednakże winno być ono dobrowolne. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, w opinii organu I instancji, iż E. K. tego dobrowolnie nie uczyniła a była do tego zmuszona. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Organ podniósł, iż takich oświadczeń i zachowań E. K. trudno w sprawie znaleźć, co uzasadniałoby jej wymeldowanie. Wobec niespełnienia przesłanek wynikających z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wójt uznał, iż nie zachodzą okoliczności faktyczne i prawne do wymeldowania E. K. z przedmiotowego lokalu. Od powyższej decyzji, odwołanie wniósł H. K. - właściciel budynku nr [...] położonego w miejscowości B. Uzasadniając odwołanie przedstawił argumentację na dowód tego, iż E. K. wyprowadziła się dobrowolnie ze spornego lokalu, a nadto wskazał świadków (sąsiadkę, sołtysa i swoje dzieci) mogących potwierdzić wskazane przez niego okoliczności. Decyzją [...] dnia [...] listopada 2003 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, iż z akt sprawy wynika, że w październiku 2001 r. E. K. wraz z małoletnimi dziećmi opuściła miejsce pobytu stałego i zamieszkała w O. przy ul. [...] m [...]. Powodem opuszczenia mieszkania były nieporozumienia rodzinne. Z zeznań E. K. wynika, iż ma ona zamiar powrócić do miejsca stałego pobytu. IV SA/Wa 1181/07 Wskazując treść art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewoda podniósł, iż opuszczenie miejsca stałego pobytu winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, nie budzący wątpliwości poprzez złożenie stosownego oświadczenia. W świetle art. 15 ust 2 powołanej ustawy oraz stanu faktycznego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. K. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż E. K. od ponad 2 lat nie mieszka w spornym lokalu a okoliczności jego opuszczenia wskazane przez nią nie są prawdziwe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa. Zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów kpa, a w szczególności jego art. 7, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek stania na straży IV SA/Wa 1181/07 praworządności i podejmowania wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy czym ma on obowiązek ocenić czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nadto art. 107 kpa wskazuje na elementy, jakie powinny znaleźć się w decyzji aby można było uznać ją za prawidłową. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zaskarżona a decyzja została wydana z naruszeniem w/w reguł postępowania. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), zgodnie z którym orzeczenie o wymeldowaniu w trybie administracyjnym wymaga ustalenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu musi mieć charakter trwały i dobrowolny (tak m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2005r. IVSA/Wa 1234/05 lex 217431, wyrok NSA z 17 marca 2003r. VSA 2323/02 lex 159183). W niniejszej sprawie organy administracji odmawiając wymeldowania .E. K. oraz jej małoletnich dzieci stanęły na stanowisku, że jej wyprowadzenie z miejsca pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego a było spowodowane sytuacją domową i ciągłymi awanturami wszczynanymi przez H. K. i B. K. (odpowiednio teścia i męża E. K.). Tymczasem uszło uwadze organu odwoławczego, że H. K. w odwołaniu wskazał okoliczności wyprowadzenia się E. K. z lokalu oraz złożył wniosek o przesłuchanie na te okoliczności świadków: C. W., M. W., E. F., S. Z. i K. K. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażona w art. 15 i 138 kpa nakłada na organy administracji obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy (w razie skutecznego wniesienia odwołania). W wyroku z dnia 22 marca 1996r. (SA/Wr 1996/95 ONSA 1997/1/35) NSA podkreślił, że istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy a nie ocenie zasadności rozstrzygnięcia organu I instancji. IV SA/Wa 1181/07 Odnosząc tę zasadę do okoliczności niniejszej sprawy podkreślić należy, że obowiązkiem organu odwoławczego było ustosunkowanie się do wniosków dowodowych złożonych przez B. K. Organ odwoławczy powinien zatem uzupełnić postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 136kpa albo też uchylić decyzję kierując sprawę do ponownego rozpoznania jeżeli uznałby, że przeprowadzenia wskazanych dowodów stanowi "przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części" (art. 138§2kpa). Organ odwoławczy w niniejszej sprawie w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii. Nie uzupełnił postępowania wyjaśniającego o zeznania wskazanych wyżej świadków a z uzasadnienia rozstrzygnięcia nie wynika aby wioski te oddalił, co byłoby możliwe jedynie w sytuacji gdy miałyby być przeprowadzone na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (taka sytuacja - w ocenie Sądu nie zachodzi w niniejszej sprawie). W konsekwencji zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego; art.7, 77§1, 107§3,80,15 i 138 kpa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a zatem należy ją wyeliminować z obrotu prawnego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia Sądu pozostaje okoliczność, że decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. E. , E. i M. K. zostali wymeldowani z przedmiotowego budynku w miejscowości B. Natomiast okoliczność ta będzie musiała być wzięta pod uwagę przez organ odwoławczy rozpoznający ponownie odwołanie H. K. od decyzji z dnia [...] października 2003r (pod warunkiem, że odwołanie to zostanie poparte przez jego następczynię prawną R. K.). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie arl. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.