IV SA/Wa 1186/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] lutego 2013 r. znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego W. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy P.z dnia [...] lutego 2013 r. o odmowie wznowienia postępowania na wniosek W.L. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w następstwie rozpatrzenia zażalenia W.L. na ww postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy P.z dnia [...] maja 2012 r. nakazującej W.L. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...] położonej we miejscowości K. Postanowienie to wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: W piśmie z 31 stycznia 2013 r. W.L. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem powyższej decyzji Wójta Gminy P.wobec ujawnienia nowych, istotnych okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi, który wydał przedmiotową decyzję. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Wójt Gminy P. nie posiadał wiedzy o siedliskach roślin i zwierząt żyjących w stawie zlokalizowanym na działce wnioskodawcy. Zaznaczył, że staw jako naturalny zbiornik wodny w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne, stanowi ostoję flory i fauny i miejsce występowania rośliny ginącej objętej ochroną prawną zgodnie z ustawą o ochronie przyrody- kotewka orzech wodny (trapa natans L.) z rodziny krwawnicowatych. Podkreślił, że roślina ta objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Siedlisko tej rośliny jest ściśle związane z wodami stojącymi i podłożem gliniasto-ilastym stawu. Zdaniem wnioskodawcy trwałe obniżenie poziomu wody, będące konsekwencją nakazu wynikającego z decyzji nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, doprowadzi do wyginięcia tej chronionej rośliny. Ponadto wnioskodawca zauważył, iż nie można wykluczyć występowania w stawie innych gatunków roślin i zwierząt objętych prawną ochroną, dla których wykonanie decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] maja 2012r.nakazującej wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, może stanowić zagrożenie dla ich istnienia. W postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r. Wójt Gminy P., na mocy art. 149 § 3 w zw, z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania z wyżej omówionego wniosku. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż w ocenie organu brak jest podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją administracyjną z dnia [...] maja 2012 r., gdyż nie można uznać za nowe okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. występowania w stawie określonych gatunków roślin, które wskutek wykonania wymienionej decyzji mogą być zagrożone. Ponadto organ podniósł, że roślinność ta zapewne istniała w stawie w dacie wydania przedmiotowej decyzji i w tej sytuacji okoliczność istnienia w stawie roślinności była dla organu oczywista, ale nie miała ona żadnego wpływu na ustalenie, że W.L. naruszył stosunki wodne i w konsekwencji został na niego nałożony obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2012r. poz. 145 ze zm.). Na powyższe postanowienie W.L. złożył zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wnosząc zweryfikowanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podanych argumentów tożsamych z argumentami wskazanymi we wniosku o wznowienie postępowania, które zdaniem skarżącego przemawiają za ponownym rozpatrzeniem sprawy przez Wójta Gminy P. W zaskarżonym postanowieniu, wydanym w następstwie rozpoznania ww. zażalenia, Kolegium stwierdziło, że W.L. nie wskazał żadnych istotnych okoliczności faktycznych ani dowodów istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi, a mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie i utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie Kolegium nie można uznać za istotne fakty nieznane organowi w dniu wydawania decyzji istnienia w stawie objętym decyzją wydaną w trybie art. 29 ustawy Prawo wodne, siedlisk roślin i zwierząt. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja z dnia [...] maja2012 r. wymagała ustalenia przede wszystkim czy stosunki-wodne na gruncie zostały zmienione i czy zmiana tych stosunków ma niekorzystny wpływ na grunty sąsiednie. Natomiast stwierdzenie faktu istnienia roślinności lub zwierząt na terenie objętym decyzją Wójta Gminy P. pozostaje - zdaniem Kolegium - obojętne dla rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 29 Prawa wodnego. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że w związku ze stwierdzeniem, iż skarżący nie wskazał żadnych nowych istotnych faktów i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji Wójta Gminy P., a nie znanych organowi, na rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania nie ma wpływu brak ustalenia przez organ pierwszej instancji w jakim terminie W.L.dowiedział się o okolicznościach, które w jego opinii stanowiły istotne fakty nieznane organowi w dniu wydania decyzji Wójta Gminy z dnia [...] maja 2012 r. Na powyższe postanowienie skargę złożył W.L., zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 5 w zw. z art. 148 § 1. k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż po wydaniu decyzji Wójta Gminy P.z dnia [...] maja 2012r. nie ujawniły się żadne nowe okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że fakt wykazania istnienia roślinności prawnie chronionej jest okolicznością bezsporną. Jednocześnie skarżący zauważył, że nie można zgodzić się z tezą organu pierwszej instancji o posiadanej wiedzy na temat występowania w stawie chronionej roślinności, bowiem kwestia ta nie była w żaden sposób ujęta w decyzjach podejmowanych w toku prowadzonego postępowania. Okoliczność ta nie była znana również skarżącemu, który dowiedział się o istnieniu w wodach stawu chronionej roślinności dopiero po uprawomocnieniu się decyzji Wójta Gminy P.z dnia [...] maja2012 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację powołaną w treści uzasadnienia skarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w granicach sprawy, nie będąc związany - stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.) - zarzutami i wnioskami skargi, uznał że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zaskarżone postanowienie, jak również uchylone nim postanowienia organu pierwszej instancji wydane zostały bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej W.L. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy P.z dnia [...] maja2012 r. nakazującą wnioskodawcy wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]położonej we miejscowości K. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. odmówił wznowienia postępowania powołując się na brak nowych okoliczności w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ drugiej instancji po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez skarżącego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe. Na wstępie zaznaczyć należy, że wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb postępowania umożliwiający uchylenie decyzji ostatecznej, w przypadku gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a., bądź w art. 145b § 1 k.p.a Złożenie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie obliguje organ do zbadania, czy łącznie zachodzą formalne przesłanki do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) tj. ustalenia, czy: 1. decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania, jest ostateczna, 2. wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, 3. podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., 4. żądanie wznowienia postępowania oparte jest na powołaniu wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. przyczyn wznowienia. Wystąpienie łącznie wszystkich wymienionych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), natomiast ich brak obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega zatem na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot będący stroną postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 K.p.a. Tylko gdy z twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, że wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że nie zaistniały przesłanki wznowienia skutkuje albo, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Tylko w tym postępowaniu głównym możliwe jest bowiem, z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, jednoznacznie rozstrzygnięcie czy zaistniały przyczyny wznowienia przy zachowaniu gwarancji procesowych dla strony wnioskującej o wznowienie. Podkreślenia wymaga, że w rozpatrywanej sprawie podstawę wniosku o wznowienie postępowania stanowiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Podkreślić należy, iż ocena taka nie może być więc prowadzona poza postępowaniem, a taka sytuacja zachodziła w analizowanej sprawie. Jak wynika z motywów zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu pierwszej instancji organy dokonały merytorycznych ustaleń co do występowania w sprawie niniejszej podstaw wznowienia postępowania - poza postępowaniem rozpoznawczym (poza postępowaniem wznowieniowym). Tymczasem taka ocena powinna nastąpić na kolejnym etapie postępowania, po wznowieniu postępowania i wówczas, gdyby organ administracji doszedł do przekonania, iż nie występuje przesłanka do wznowienia postępowania przewidziana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to powinien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzja taka powinna zapaść dopiero po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego stosownie do treści art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Badanie co do przyczyn wznowienia nie postępowaniu rozpoznawczym lecz przed jego wznowieniem, narusza art. 149 § 3 k.p.a. Zdecydowanej krytyce należy poddać stanowisko organu odwoławczego, że w związku ze stwierdzeniem, iż skarżący nie wskazał żadnych nowych istotnych faktów i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji Wójta Gminy P., a nieznanych organowi, na rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania nie ma wpływu brak ustalenia przez organ pierwszej instancji w jakim terminie W.L. dowiedział się o okolicznościach, które w jego opinii stanowiły istotne fakty nieznane organowi w dniu wydania decyzji Wójta Gminy z dnia [...] maja 2012 r. Jak już zostało powyżej zaznaczone zbadanie zachowania terminu określonego art. 148 § 1 k.p.a. powinno nastąpić w pierwszej fazie postępowania, w której organ ma obowiązek ustalenia czy wniosek o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia art. 148 § 1, art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z podniesionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organu uwzględnia ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku.