IV SA/Wa 1188/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Główny Geodeta Kraju decyzją z dnia [...] maja 2007r., wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. F., uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] lutego 2007r. odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r. w sprawie zmian w ewidencji gruntów i budynków miasta R. obrębu [...] dotyczących działki nr [...] i umorzył postępowanie wznowieniowe wszczęte postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006r. W uzasadnieniu decyzji podano, że w piśmie z dnia 3 lipca 2006r. skarżąca sprecyzowała żądanie, podając, iż domaga się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r, utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] października 1998r. wprowadzającą zmiany w ewidencji gruntów polegające na przywróceniu działki nr [...] o pow. 1021 m2 w miejsce powstałych w wyniku jej podziału działki nr [...] o pow. 876 m2 i działki nr [...] o pow. 145 m2. Jako przesłankę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 1 kpa, podnosząc, iż dowód na którym oparł się Prezydent Miasta R. wprowadzając zmiany w ewidencji jest nieprawdziwy, ponieważ w księdze wieczystej figuruje działka o nr [...] o pow. 998 m2, a nie działki o nr [...] i [...] o łącznej pow. 1.021 m2. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lutego 2007 roku, po uprzednim wydaniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2006 roku o wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r., stwierdzając, iż nie istnieje żaden dowód na sfałszowanie jakiegokolwiek dokumentu, przy czym orzeczenie stwierdzające sfałszowanie dowodu może wydać jedynie prokuratura lub sąd. Organ odwoławczy wskazał, iż decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa, gdyż w pierwszej kolejności należało przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania zbadać, czy wniosek skarżącej został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W przypadku niedotrzymania powyższego terminu przez stronę organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Organ drugiej instancji stwierdził, iż skarżąca o niezgodności treści księgi wieczystej z danymi w ewidencji wiedziała w dniu 11 grudnia 1998r., w którym za zwrotnym potwierdzeniem została odebrana decyzja Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r. Powyższa niezgodność była przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania, a zatem termin do skutecznego żądania wznowienia postępowania upłynął z dniem 12 stycznia 1999 roku. Pierwsze w tej sprawie pismo sporządzone w dniu 22 stycznia 1999 r. wniosła uprawniona strona E. F. w dniu 25 stycznia 1999 roku, a więc po upływie ustawowego terminu. Natomiast sprecyzowania żądania dokonała K. F., po wielokrotnych wezwaniach, dopiero w piśmie z dnia 3 lipca 2006 roku. W tej sytuacji należało uznać, iż wniosek o wznowienie postępowania wpłynął po ustawowym terminie. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, iż nie było podstaw do wznowienia postępowania i wydania decyzji z dnia [...] lutego 2007r. na podstawie art. 151 kpa, wobec tego decyzję tę należało uchylić, a wszczęte postępowanie wznowieniowe umorzyć. Skargę na powyższą decyzję wniosła K. F., podnosząc, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Geodety Kraju, iż uchybiła terminowi jaki przysługiwał od wydanych decyzji, jak również ze stwierdzeniem organu, iż w sposób nieodpowiedni nie ustosunkowała się do decyzji Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r. Skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i wprowadzenia przez Prezydenta Miasta R. zmiany w ewidencji gruntów zgodnie z zapisami w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Główny Geodeta Kraju wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał nadto, iż w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż postępowanie zostało umorzone, bowiem wskazane przez skarżącą okoliczności nie są przesłankami określonymi w art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ponadto stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia nie podniesione przez stronę w skardze, albowiem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed organem pierwszej instancji z inicjatywy skarżącej, przy czym złożone przez nią pismo z dnia 2 lipca 2002r. , było nieprecyzyjne co do zawartego w nim żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 sierpnia 2004r. sygn. akt 6 II SA 1955/03 wyraźnie wskazał, że w tej sytuacji rzeczą organu było z urzędu podjąć czynności w celu wyjaśnienia treści żądania strony. Innymi słowy obowiązkiem organu było sprawdzenie czy podanie strony odpowiada wymogom określonym w art. 63 § 1 i 2 kpa. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 65, 128 i 140 kpa, jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. Taka zaś sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ organ pierwszej instancji zamiast wyjaśnić jej przedmiot i zakres żądania, na co zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 5 sierpnia 2004r., uznał, że skarżąca domaga się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r., pomimo, iż skarżąca, jak zaznaczył Sąd, oświadczyła, iż nie składała wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto w uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał na obowiązek organu administracji publicznej, wynikający z art. 9 kpa, udzielania informacji stronie, obowiązek pouczenia strony w razie gdy w podaniu o wszczęcie postępowania w sprawie o wznowienie postępowania określiła żądanie nieprecyzyjnie, co utrudnia ustalenie, o wszczęcie którego z trybów nadzwyczajnych strona wnosi. Organ jest związany żądaniem strony zawartym w podaniu, nie może zmieniać z urzędu jego kwalifikacji. Jak wynika z akt sprawy, wprawdzie organ pierwszej instancji zgodnie z ze wskazaniami zawartymi w wyroku WSA z dnia 5 sierpnia 2004r., pismem z dnia 5 czerwca 2006r. zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie wniosku z dnia 2 lipca 2002 roku, to jednak wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 9 kpa nie udzielił stronie pełnej informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia - w tym celu, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek udzielania informacji obejmuje zarówno przepisy prawa materialnego jak i procesowego, przy czym organ nie może ograniczać się tylko do udzielania informacji prawnej poprzez wskazanie bądź zacytowanie przepisu, lecz musi podać niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody ( wyrok WSA z dnia 10 lutego 2005r., V SA/Wa 2045/04, Lex nr 164957, wyrok WSA z dnia 5 listopada 2004r., IV SA 4339/03, Lex nr 164511). Skoro, jak powiedziano powyżej, skarżąca oświadczyła, iż w piśmie z dnia 2 lipca 2002r. nie występowała z wnioskiem o wznowienie postępowania, to organ, zwracając się pismem z dnia 5 czerwca 2006r. o sprecyzowanie żądania, powinien udzielić jej pełnej informacji co do trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej przewidzianych w kpa, a więc o trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1) oraz o trybie stwierdzenia nieważności ( art. 156 § 1), wyjaśniając jakie przesłanki muszą być spełnione w ramach tych trybów, aby decyzja ostateczna mogła być skutecznie wzruszona. Tymczasem organ pierwszej instancji w piśmie tym, wbrew stanowisku skarżącej, wręcz zasugerował, że jej żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998 roku wymaga wskazania przez nią co najmniej jednej z przesłanek z art. 145 § 1 i art. 145a kpa, przy czym nie udzielił żadnych informacji, jakie warunki muszą być spełnione przy wskazaniu poszczególnych przesłanek wymienionych w pkt 1- 8 § 1 art. 145 kpa i w art. 145a kpa. Doprowadziło to do sytuacji, iż skarżąca precyzując żądanie w piśmie z dnia 3 lipca 2006r. jako podstawę wznowienia wskazała przesłankę z pkt 1 § 1 art. 145 kpa, nie wiedziała, iż w tym przypadku obowiązana jest wykazać się orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu stwierdzającym fałszerstwo dowodu. Stwierdzić należy, iż kwestią tą nie zajął się w ogóle organ drugiej instancji, bowiem nie podjął żadnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia żądania skarżącej zawartego we wniosku z dnia 2 lipca 2002r. Reasumując, stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w istocie nie ustaliły treści żądania, tym samym nie został określony przedmiot prowadzonego postępowania administracyjnego. Dlatego też należało z obrotu prawnego wyeliminować decyzje organów administracyjnych obu instancji. W tej sytuacji wprawdzie zbędne są rozważania na temat wznowienia postępowania, to jednak Sąd uznał za zasadnie odnieść się do zaskarżonej decyzji. Trafnie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania musi być poprzedzone zbadaniem, czy wniosek strony został złożony z zachowaniem ustawowego miesięcznego terminu, który stosownie do przepisów art. 148 § 1 i 2 kpa - biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślenia wymaga, że to strona musi udowodnić kiedy i w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę prawną wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Zachowanie tego terminu musi być udowodnione przez stronę. Organ swobodnie ocenia dowody w tej mierze, ale musi ocenić je i przedstawić stanowisko w tym zakresie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Skarżąca w piśmie z dnia 3 lipca 2006r. precyzującym żądanie zawarte w piśmie z dnia 2 lipca 2002r. nie wskazała terminu, w którym dowiedziała się o okoliczności z pkt 1 § 1 art. 145 kpa , mających stanowić podstawę wznowienia. Organ odwoławczy nie zwrócił się do strony o wskazanie kiedy dowiedziała się o tych okolicznościach, lecz sam poczynił ustalenia w tym zakresie. Rezultatem tych ustaleń było stwierdzenie, iż wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu z art. 148 § 1 kpa. W ocenie Sądy poczynione w tym zakresie ustalenia organu drugiej instancji w świetle materiału dowodowego sprawy okazały się błędne. Po pierwsze - organ nieprawidłowo przyjął, iż początek terminu należy liczyć od dnia 11 grudnia 1998r. -daty doręczenia decyzji Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r., skoro decyzja ta nie została doręczona skarżącej, ale W. i W. małż. F. - rodzicom skarżącej. W tej sytuacji określenie początku biegu terminu nie znajduje żadnego uzasadnienia. Po drugie - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, dlaczego przyjął, iż wszczęcie postępowania w tej sprawie nastąpiło pismem z dnia 25 stycznia 1999 roku E. F. - siostry skarżącej, skoro według wcześniejszych ustaleń organów obu instancji, przyjętych za prawidłowe przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 października 2004r. sygn. 6 II SA/Wa 1955/03, postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżącej z dnia 2 lipca 2002r. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w pierwszej kolejności organ pierwszej instancji zwróci się ponownie do skarżącej o sprecyzowanie żądania, udzielając jej przy tym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jak tego wymaga art. 9 kpa. Dopiero po sprecyzowaniu żądania co do trybu i przesłanek wzruszenia ostatecznej decyzji Wojewody R. z dnia [...] grudnia 1998r. organ wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącej z dnia 2 lipca 2002r. Mając na względzie, że organy administracyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego mogące mieć wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.