IV SA/Wa 1191/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-22
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego, wydana na podstawie art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest prawidłowa, gdy skarżąca zarzuca rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym art. 130 Prawa wodnego, oraz niewykonalność decyzji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej nie narusza prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie. Sąd stwierdził, że pozwolenie wodnoprawne nie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 130 Prawa wodnego, ponieważ mimo objęcia odprowadzaniem wód terenu innego podmiotu, było to pozwolenie zwykłe, a nie łączne, wydane na wniosek jednego podmiotu. Ponadto, obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania potoku, uregulowany w art. 128 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego, nie stanowił rażącego naruszenia prawa ani nie czynił pozwolenia niewykonalnym, a jedynie wskazywał na potrzebę uregulowania tej kwestii w drodze umowy cywilnoprawnej.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności części pozwolenia wodnoprawnego udzielonego jej przez Starostę, kwestionując m.in. objęcie pozwolenia odprowadzaniem wód z terenu innego podmiotu oraz nałożenie obowiązku partycypacji w kosztach konserwacji potoku. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając wadliwe uznanie braku kwalifikowanych wad prawnych decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. Sp. j. z siedzibą w J. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
IV SA/Wa 1191/12
U Z A S A D N I E N I E
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej (dalej "Prezes Zarządu"), po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Przetwórstwa Mięsnego L. Spółka jawna z/s w J. (dalej "skarżącej") od decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. (dalej "Dyrektora Zarządu") z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenie nieważności części decyzji Starosty R. z dnia [...] września 2007 r. nr [...], udzielającej skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód (dalej "pozwolenie wodnoprawne", "pozwolenie" albo "decyzja Starosty"), utrzymał decyzję Dyrektora Zarządu w mocy.
II. Zaskarżona decyzja Prezesa Zarządu zapadła w następującym stanie faktycznym:
1. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Starosta udzielił skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, polegające na odprowadzaniu podczyszczonych wód opadowych i roztopowych do wód płynących w kanale zwanym potokiem L. (dalej odpowiednio "odprowadzanie wód", "potok").
2. Pismem datowanym na 30 grudnia 2011 r. skarżąca wniosła do Dyrektora Zarządu o stwierdzenie nieważności pozwolenia w części dotyczącej: pkt I.2, V.4, V.5 i V.17, kwestionując tym samym:
- ustalenie pozwolenia, że obejmuje ono, obok odprowadzania wód z terenu zajmowanego przez skarżącą, również odprowadzenie wód z terenu zajmowanego przez inny podmiot, tj. Zakład Produkcyjny O. Sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej odpowiednio "teren należący do innego podmiotu", "inny podmiot" albo "spółka O."),
- nałożenie na skarżącą szczegółowych obowiązków technicznych, związanych z odprowadzaniem przez skarżącą wód z terenu należącego do innego podmiotu (obowiązki związane z eksploatacją studzienek S6 i S4),
- nałożenie na skarżącą obowiązku partycypowania w kosztach konserwacji potoku na odcinku od wylotu w stronę ujścia na podstawie odrębnej umowy z administratorem, tj. Rejonowym Związkiem Spółek Wodnych w C. (dalej "administrator potoku").
W ocenie skarżącej kwestionowane ustalenia pozwolenia są obarczone kwalifikowanymi wadami prawnymi, tj. :
1) w odniesieniu do punktów I.2, V.4, V.5 decyzji - rażącym naruszeniem prawa (wada, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.), polegającym na:
- rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego (art.7 i 77 § 1 k.p.a.),
- rażącym naruszeniu przepisów prawa materialnego (art.127 ust.1, art.128 ust.2 pkt 4 i art.130 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz.2019 z późn. zm.)
2) w odniesieniu do pkt V.17 - niewykonalnością decyzji.
Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca wskazała w szczególności, co następuje:
Orzekając o obowiązku ustalenia przez skarżącą oraz administratora potoku zasad partycypowania przez skarżącą w kosztach eksploatacji potoku Starosta, z rażącym naruszeniem art.127 ust.1 Prawa wodnego przeniósł własną kompetencję w zakresie pokrycia kosztów eksploatacji potoku na skarżącą i administratora potoku.
Ponadto, kwestionowanie wyżej ustalenie decyzji nie odpowiada zakresowi umocowania starosty, wynikającemu z art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego. Orzekając w sprawie, Starosta nie rozważył zatem – z rażącym naruszeniem art.7 i 77 § 1 k.p.a. - istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.
Wydając pozwolenie, obejmujące odprowadzanie wody przez dwa podmioty, organ zastosował art.130 Prawa wodnego w sytuacji, w której podmiotem wnioskującym o wydanie pozwolenia była wyłącznie skarżąca. Zastosowanie art.130 Prawa wodnego, dopuszczającego wspólne korzystanie z wód przez kilka zakładów, jest natomiast uzależnione do złożenia stosownego wniosku przez wszystkie zainteresowane zakłady. W sprawie doszło zatem do rażącego naruszenia art.130 Prawa wodnego.
Zastrzeżenie w decyzji konieczności uregulowania przez skarżącą oraz administratora potoku, w formie umowy cywilnoprawnej, kwestii partycypowania przez skarżącą w kosztach konserwacji potoku, jest w istocie zastrzeżeniem w tej decyzji warunku. Przepisy prawa wodnego nie przewidują jednakże wydawania pozwoleń wodnoprawnych pod warunkiem. W tej sytuacji pozwolenie wodnoprawne obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art.156 § 1 pkt 5 k.p.a.
3. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Dyrektor Zarządu odmówił stwierdzenia nieważności pozwolenia wodnoprawnego.
4. Skarżąca wniosła do Prezesa Zarządu odwołanie od decyzji Dyrektora Zarządu.
III. Rozpatrzywszy wniesione przez skarżącą odwołanie od decyzji Dyrektora Zarządu, Prezes Zarządu utrzymał decyzję Dyrektora Zarządu w mocy.
Uzasadniając brak przesłanek do stwierdzenia nieważności kwestionowanego przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego, Prezes Zarządu wskazał w szczególności, co następuje:
1. Przywołany przez skarżącą art.127 ust.1 Prawa wodnego (wg skarżącej pozwolenie wodnoprawne wydano z rażącym naruszeniem tego przepisu) stanowi, że pozwolenie wodnoprawne wydaje się, w drodze decyzji, na czas określony. Wskazane wyżej warunki kwestionowane w sprawie pozwolenie wodnoprawne spełnia. Przywołany przepis nie pozostaje w żadnym związku z powołanym przez skarżąca V.17 pozwolenia
2. Niezasadny jest zarzut naruszenia przy orzekaniu o udzieleniu pozwolenia art.130 Prawa wodnego. Kwestionowane pozwolenie nie zostało wydane na podstawie tego przepisu, a – co wynika z części decyzji wskazującej podstawę prawną orzekania – na podstawie art.37 pkt 2 i art.122 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego, na wyłączny wniosek skarżącej. Pozwolenie obejmuje wprawdzie odprowadzanie wody nie tylko z terenu skarżącej, ale również z terenu innego podmiotu, niemniej o ustalenie takiego przedmiotu pozwolenia wnioskowała sama skarżąca. Powyższy zapis nie powoduje, że inny podmiot stał się, obok skarżącej, adresatem pozwolenia.
3. Niezasadne są zarzuty dotyczące obowiązków sformułowanych w pkt V.4 i V.5 pozwolenia wodnoprawnego. Rozwiązania tam przyjęte, scharakteryzowane w operacie wodnoprawnym, do stosowania których skarżąca została zobowiązana, nie naruszają Prawa wodnego.
4. Niezasadny jest zarzut rażącego naruszenia przy orzekaniu o udzieleniu pozwolenia art.7 i 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do zawarcia w pozwoleniu wadliwego rozstrzygnięcia (V.17). Kwestionowany zapis pozwolenia winien być traktowany informacyjnie. Obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania odbiornika ścieków – poza drogą administracyjną, tj. ustaleniem w pozwoleniu wodnoprawnym (art.128 ust.2 pkt 3 lub 4 Prawa wodnego), bądź też w odrębnej decyzji wydanej na podstawie art.22 ust.2 lub art.64 ust.1a Prawa wodnego, może być uzgodniony przez zainteresowane strony również w drodze cywilnej.
5. Zapis V.17 decyzji nie oznacza, tak jak interpretuje to skarżąca, że zawarcie umowy z administratorem potoku stanowi warunek, pod którym pozwolenie zostało wydane.
6. W sprawie nie zachodzi wada niewykonalności pozwolenia wodnoprawnego (wada, o której mowa w art.156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Brak bowiem przesłanek do uznania, że pozwolenie nie może być realizowane.
7. Wykonując obowiązek całościowego skontrolowania decyzji będącej przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności (nie zaś tylko w zakresie zarzutów sformułowanych we wniosku o stwierdzenie nieważności), organ stwierdza brak przesłanek do stwierdzenia, że pozwolenie wodnoprawne wydano z którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych, będących podstawą do stwierdzenia jego nieważności.
IV. Skarżąca wniosła do Sądu skargę na decyzję Prezesa Zarządu.
Skarga zarzuca Prezesowi Zarządu wadliwe uznanie, że pozwolenie nie jest obciążone kwalifikowanymi wadami prawnymi, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a., w sytuacji, w której:
1) na skarżącą nałożono bez podstawy prawnej obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania potoku na podstawie odrębnej umowy z jego administratorem,
2) przy wydaniu pozwolenia naruszono rażąco art.7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego poprzez nałożenie obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania wód w sytuacji, w której zagadnienie wpływu realizacji inwestycji na koszt utrzymania wód nie było przedmiotem wyjaśnień organu,
3) pozwolenie wydano z rażącym naruszeniem art.130 Prawa wodnego, polegającym na wydaniu łącznego pozwolenia wodnoprawnego, obejmującego odprowadzanie wód od dwóch podmiotów w sytuacji, w której wniosek o wydanie tego pozwolenia złożył wyłącznie jeden podmiot (skarżąca).
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca podtrzymała oraz uzupełniła argumentację podnoszoną w toku postępowania administracyjnego.
Skarżąca wskazała zatem w szczególności, co następuje:
1. Zapis pozwolenia o partycypowaniu w kosztach utrzymania potoku nie ma charakteru informacyjnego, jak stwierdził Prezes Zarządu, a imperatywny. Żaden z przepisów prawa wodnego nie przewiduje obowiązku zawarcia umowy cywilnoprawnej, określającej udział w kosztach utrzymania wód. W sprawie doszło do nieprzewidzianego przepisami delegowania przez organ orzekający w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego kompetencji na rzecz podmiotu spoza administracji (administratora potoku). Wskazany wyżej organ miał obowiązek wyjaśnić, czy realizacja pozwolenia wodnoprawnego spowoduje wzrost kosztów utrzymania wód, a w następstwie ewentualnego ustalenia, że wzrost taki nastąpi, organ mógł określić skonkretyzowany sposób partycypacji w kosztach utrzymania potoku. Administrator potoku nie traktuje zapisu o partycypacji informacyjnie, albowiem żąda on od skarżącej zawarcia porozumienia w sprawie partycypacji pod sankcją wytoczenia przeciwko skarżącej powództwa cywilnego.
2. Pozwolenie wodnoprawne nie zostało skierowane, tak jak stwierdza Prezes Zarządu, wyłącznie do skarżącej. Fakt, że pozwolenie te obejmuje również odprowadzanie wód z terenu innego podmiotu, powoduje że adresatem decyzji stała się również spółka O. W tej sytuacji literalny brak wskazania w podstawie prawnej pozwolenia art.130 Prawa wodnego nie może stanowić przeszkody do uznania, że pozwolenie to wydano faktycznie na podstawie tego przepisu.
V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z przepisem art.134§1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja SKO nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził.
VII. Przedmiotem postępowania administracyjnego, prowadzonego przez Prezesa Zarządu w trybie uregulowanym w art.156 i nast. k.p.a., zakończonego zaskarżoną obecnie decyzją było zbadanie, czy kwestionowane przez skarżącą pozwolenie wodnoprawne jest obarczone którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art.156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a.
W związku z tak zdefiniowanym zakresem przedmiotowym kontrolowanego postępowania wskazać należy, co następuje:
(1). Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, ustanowionej w art.16§1 k.p.a. Z uwagi na doniosłość tej zasady zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać (wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r., I SA 8/98, publ. w LEX nr 47276).
(2). Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest możliwe tylko w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 k. p. a. Przepis ten wskazuje okoliczności, które wyłączają możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, mimo iż dotknięta jest ona jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k. p. a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje zatem tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie wykazane wystąpienie przyczyny nieważności wymienionej w art.156§1 k.p.a. a nie zachodzą przesłanki przewidziane w art.156 § 2 k.p.a.
(3). Zgodnie z art.156§1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
(4). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej bada się nie wszystkie uchybienia kwestionowanej decyzji, a tylko uchybienia o charakterze kwalifikowanym wymienione w art.156§1 k.p.a.
(5). Z uwagi na fakt, że skarżąca podniosła m.in. zarzut rażącego naruszenia przy wydaniu pozwolenia przepisów prawa procesowego i materialnego wskazać należy, że orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowało konsekwentne stanowisko odnośnie właściwego rozumienia terminu "rażące naruszenie prawa". Stosownie do powyższego rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt 2998/99, publ. w LEX nr 51249).
(6). O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r., III SA 1935/99, publ. LEX nr 47008).
(7). Wyraźnego podkreślenia wymaga również to, że organ orzekający w postępowaniu nieważnościowym bada wyłącznie tę okoliczność, czy kwestionowana decyzja administracyjna obarczona jest wadami prawnymi ściśle określonego rodzaju, wymienionymi w art.156 § 1 k.p.a. (wady kwalifikowane). Przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest zatem wystąpienie jakiegokolwiek uchybienia przy jej wydawaniu (nawet gdyby uchybienie to niosło by za sobą istotne konsekwencje), ale wyłącznie uchybienia o charakterze kwalifikowanym.
VIII. Odnosząc powyższe uwarunkowania do niniejszej sprawy należy wskazać, co następuje:
1. Skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności następujących czterech postanowień pozwolenia wodnoprawnego:
(-) Pkt I ust.2 pozwolenia, stanowiącego że pozwolenie dotyczy (oprócz odprowadzania wód z terenu skarżącej) również odprowadzania wód z terenu "powierzchni utwardzonych Zakładu Produkcyjnego O. Sp. z o.o. z siedzibą przy ulicy [...], [...] C., w ilości Qmax2 = 51,41/s.".
(-) Pkt V ust.4 pozwolenia stanowiącego, że "Oczyszczone wody opadowe z Zakładu "M.", w ilości 51,4 1/s wprowadzać do kanalizacji inwestora w studzience S6".
(-) Pkt V ust.5 pozwolenia stanowiącego, że "W studzience S4 łączyć nitkę kanalizacji prowadzącą oczyszczone w separatorze wody opadowe z powierzchni dróg i placów oraz oczyszczone wody opadowe z zakładu "M." i nitkę kanalizacji prowadzącą wody opadowe z połaci dachowych".
4) Pkt V ust.17 pozwolenia, stanowiącego: "Partycypować w kosztach konserwacji potoku L. na odcinku od wylotu w stronę ujścia na podstawie odrębnej umowy z administratorem, tj. Rejonowym Związkiem Spółek Wodnych w C."
2. Skarżąca wywodzi, że postanowienia zawarte w pkt I ust.2, pkt V ust.4 i pkt V ust.5 (dalej łącznie "postanowienia dotyczące spółki O.") wydano z rażącym naruszeniem (art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.) art.130 Prawa wodnego poprzez orzeczenie na podstawie tego przepisu o wspólnym korzystaniu z wód przez dwa podmioty (skarżącą oraz spółkę O.) w sytuacji, w której nie został spełniony formalny warunek wnioskowania o wydanie takiej decyzji przez oba podmioty (wniosek złożyła wyłącznie skarżąca).
3. Skarżąca podnosi, że postanowienie pozwolenia, zawarte w pkt V ust.17 (dalej "obowiązek partycypacji"), obciążają następujące kwalifikowane wady prawne:
- rażące naruszenie art.7 i 77 § 1 k.p.a. w związku z art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego poprzez nałożenie obowiązku partycypacji w sytuacji, w której zagadnienie wpływu realizacji inwestycji na koszt utrzymania wód nie było przedmiotem wyjaśnień organu,
- rażące naruszenie art.127 ust.1 Prawa wodnego poprzez przeniesienie własnej kompetencji do uregulowania kwestii uczestniczenia adresata pozwolenia wodnoprawnego w kosztach utrzymania wód na skarżącą i administratora potoku,
- niewykonalność postanowienia wodnoprawnego wynikająca stąd, że nałożenie na skarżącą obowiązku partycypacji na zasadach określonych w kwestionowanym postanowieniu oznacza de facto wydanie tego pozwolenia z zastrzeżeniem warunku (konstrukcja nie znajdująca oparcia w przepisach Prawa wodnego),
- obowiązek partycypowania przez skarżącą w kosztach utrzymania potoku na podstawie odrębnej umowy z administratorem potoku jest obowiązkiem nałożonym bez podstawy prawnej.
4. Odnosząc się do zarzutów odnoszących się do postanowień dotyczących spółki O. należy wskazać, co następuje:
Postanowienia te nie zostały wydane z rażącym naruszeniem art.130 Prawa wodnego.
Przepis art.130 ust.1 Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania pozwolenia stanowił, że na wspólne korzystanie z wód przez kilka zakładów może być wydane jedno pozwolenie wodnoprawne. Zgodnie z art.130 ust.2 Prawa wodnego zakłady, o których mowa w ust. 1, występują z wnioskiem o pozwolenie wodnoprawne, wskazując jeden z tych zakładów jako zakład główny.
Wbrew twierdzeniom skarżącej nie można uznać, że kwestionowane pozwolenie wodnoprawne wydano na podstawie art.130 Prawa wodnego, tj. że pozwolenie to jest pozwoleniem na wspólne korzystanie z wód przez więcej niż dwa zakłady. Kwestionowane pozwolenie jest zatem pozwoleniem zwykłym, zezwalającym skarżącej na wyłączne korzystanie z wód, a jedynie obejmującym terytorialnie (w znaczeniu terenu, z którego woda ma być odprowadzana), oprócz terenu skarżącej, również teren spółki O.
Obu wskazanych wyżej sytuacji nie należy mylić, albowiem w przypadku pozwolenia łącznego występuje kilku adresatów decyzji, którzy łącznie są obciążeni różnego rodzaju prawami i obowiązkami wynikającymi z pozwolenia oraz przepisów Prawa wodnego. Wszystkie te podmioty te we własnym imieniu i na własny rachunek realizują wskazane wyżej prawa i wykonują obowiązki. Całkowicie inaczej przedstawia się sytuacja w wariancie drugim (pozwolenie dla jednego podmiotu, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie). Podmiotem wszelkich praw i obowiązków wynikających z pozwolenia, o które chodzi w niniejszej sprawie, jest wyłącznie skarżąca, która zgodnie ze swoją wolą wyrażoną we wniosku o wydanie pozwolenia odprowadza wodę również z terenu należącego do spółki O. Uznać należy, że o konieczności zastosowania art.130 Prawa wodnego przesądza nie aspekt przedmiotowy (teren, którego ma dotyczyć pozwolenie wodnoprawne), a podmiotowy (ilość podmiotów, które wyrażają wolę nabycia uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego).
Podkreślenia wymaga, że kwestionowane pozwolenie wodnoprawne wydane zostało na wniosek zawarty w piśmie z dnia 29 czerwca 2007 r., złożony wyłącznie przez skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika.
W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że kwestionowane pozwolenie, aczkolwiek odnosi się w swoich postanowieniach do terenu spółki O., nie przyznaje bezpośrednio spółce O. żadnych uprawnień. Spółka O. nie jest zatem adresatem pozwolenia (pomimo faktu, że podmiotowi temu doręczono pozwolenie).
5. Odnośnie obowiązku partycypacji w kosztach należy stwierdzić, co następuje:
(a) Zgodnie z art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego postanowienia w razie potrzeby w pozwoleniu wodnoprawnym dodatkowo ustala się obowiązek wykonania robót lub uczestniczenia w kosztach utrzymania wód, stosownie do wzrostu tych kosztów w wyniku realizacji tego pozwolenia.
(b) Skarżąca podnosi, że prawidłowe zastosowanie przez Starostę cytowanego przepisu wymagało:
(-) ustalenia, czy realizacja pozwolenia pociągnie za sobą wzrost kosztów utrzymania potoku,
(-) oszacowania tego wzrostu,
(-) orzeczenia w przedmiocie zobowiązania skarżącej do pokrywania tych kosztów.
Odstąpienie przez Starostę od takiego trybu procedowania i w efekcie przekazanie kwestii uczestniczenia przez skarżącą w kosztach utrzymania potoku do rozstrzygnięcia na drodze umownej pomiędzy skarżącą a administratorem potoku, jest w ocenie skarżącej wadliwe. Wadliwość tę skarżąca definiuje na kilka sposobów (wydanie rozstrzygnięcia bez postawy prawnej, rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i materialnego, niewykonalność całego pozwolenia wodnoprawnego). Stanowiska tego podzielić nie można.
(c) Po pierwsze, wskazać należy, że redakcja przepisu art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego ma w ocenie Sądu charakter dosyć ogólny. Nie można uznać, że chodzi tu o regulację ścisłą, wyczerpującą i rygorystyczną.
Powyższe ma zasadnicze przy ocenie, czy w sprawie niniejszej mogło dojść do rażącego naruszenia art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego, w sytuacji w której do zaistnienia kwalifikowanej wady prawnej, polegającej na rażącym naruszeniu przepisu prawa procesowego lub materialnego, wymagane jest stwierdzenie naruszenia przepisu o oczywistej, nie budzącej uzasadnionych wątpliwości treści, a przy tym waga tego naruszenia, z punktu widzenia standardów państwa prawa, powoduje niemożność jego zaakceptowania. Spełnienia tych warunków nie można się dopatrzeć w niniejszej sprawie w sytuacji, we której przywołany przepis operuje pojęciem "w razie potrzeby" i nie nakłada na organ wprost obowiązków, których istnienie skarżąca wywodzi. Nie ulega kwestii, że rozwiązanie zaproponowane w skardze byłoby z punktu widzenia potrzeb klarowności, konsekwencji i spójności w stosowaniu prawa bardzo pożądane, co jednak nie oznacza automatycznie, że brak zachowania takich standardów można zakwalifikować na gruncie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jako rażące naruszenie art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego. W ocenie Sądu kwestionowany przez skarżącą zapis pozwolenia taką wadą nie jest obciążony.
(d) Nie można również uznać, że chodzi o rozstrzygnięcie wydane bez podstawy prawnej, albowiem art.128 ust.2 pkt 4 Prawa wodnego podstawę taką co do zasady zawiera (podstawę do uregulowania kwestii uczestniczenia przez adresata pozwolenia wodnoprawnego w kosztach utrzymania wód).
(d) Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że kwestionowany zapis nie przekazuje administratorowi wody jakichkolwiek uprawnień o charakterze publicznoprawnym w stosunku do skarżącej. Zastrzeżenie w pozwoleniu wodnoprawnym, że kwestia partycypacji w kosztach ma zostać uregulowana w drodze umowy pomiędzy skarżącą a administratorem potoku nie jest bowiem w żadnym wypadku równoznaczna z poddaniem rozstrzygnięcia tej kwestii arbitralnej decyzji administratora wody. Warunkiem poczynienia stosownych ustaleń jest bowiem dojście przez strony do porozumienia w formie umowy cywilnoprawnej. Nie jest to zatem sytuacja, w której prawa skarżącej byłyby naruszone.
(e) Brak ponadto podstaw do wywodzenia, że kwestionowany zapis wywołuje niewykonalność całego pozwolenia z tej przyczyny, że od wykonania przez skarżącą nałożonego tym zapisem obowiązku uzależniona jest możliwość realizowania pozwolenia. Wywodzenie takiej zależności byłoby uprawnione wyłącznie w sytuacji, w której warunek takiej treści został wprost w pozwoleniu zapisany. Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.
W świetle wskazanych wyżej okoliczności uznać należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło