IV SA/Wa 1193/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2007 roku sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję Wojewoda Mazowiecki zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2007r. uchylił decyzję Burmistrza Miasta P. z [...] lutego 2007r. o wymeldowaniu J. B. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. i odmówił wymeldowania J. B. z wyżej opisanego lokalu. W uzasadnieniu organ podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie J. B. ze spornego lokalu wystąpiła M. B. wskazując, iż jej były mąż od roku nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Ze zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wynika, iż J. B. ponosi koszty związane z opłatami za mieszkanie, a w mieszkaniu znajdują się jego meble i rzeczy osobiste. J. B. przyznał, iż jego pobyty w spornym lokalu są nieregularne, co wiąże się z podejmowaniem pracy dorywczej i pomaganiem siostrze w budowie domu. Faktu nieregularnych pobytów nie zakwestionowała również wnioskodawczyni stwierdzając, iż odwołujący się ma klucze do mieszkania i "czasami przyjeżdża na jeden dzień, czasami nocuje, albo odbiera korespondencję". Dalej organ odwoławczy wskazał, iż przesłuchani w sprawie świadkowie różnią się w zeznaniach. Jedni twierdzą, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu od dłuższego czasu, natomiast inni, że mieszka, ale przebywa w nim sporadycznie. Ostatecznie - zdaniem organu - zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza bezspornie, iż J. B. wykazał zamiar opuszczenia miejsca stałego zameldowania i zerwał wszelkie związki z lokalem przy ul. [...] w P. oraz założył w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów. Oznacza to w sposób jednoznaczny, że J. B. nie opuścił spornego lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. B. - w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2007r. - podała, iż J. B. nie mieszka z nią w spornym lokalu od rozwodu ([...] grudnia 2004r.), mieszka natomiast u swoich rodziców w "L." (koło W.). Opłaty za mieszkanie, tj. 1/3 czynszu wpłaca po interwencji skarżącej, zaś nie ponosi opłat za węgiel, gaz i elektryczność. Sam, w trakcie kontroli przeprowadzanej przez pracowników Urzędu Miasta, potwierdził fakt nieopłacenia gazu i energii, stwierdzając iż tych mediów nie używa, co już świadczy o niezamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu. Skarżąca wskazała, iż J. B. ma klucze od mieszkania i może wchodzić kiedy chce. Ostatnio nocował pół roku temu, albowiem chciał pokazać sąsiadom, na potrzeby kontroli organu, że przebywa w domu, a tak wpada tylko na pięć minut po korespondencję. Wojewoda Mazowiecki - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm administracyjnego prawa materialnego, obowiązującymi w dacie wydania aktu administracyjnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Wojewody Mazowieckiego z [...] kwietnia 2007r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o odmowie wymeldowania J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., nr 87, poz. 960, ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z 23.04.2001r., sygn. V SA 3169/00, pub!. LEX nr 50123; 21.03.2001r., sygn. V SA 2950/00, publ. LEX nr 80643; 23.09.1999r.09.23, sygn. V SA 252/99, publ. LEX nr 49952). Z kolei procesową podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., który m. in. stanowi, iż organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Szczególny nacisk na tą zasadę organ winien położyć wówczas, gdy dokonuje odmiennego rozstrzygnięcia od organu pierwszej instancji, czyli orzeka reformacyjno - merytorycznie, co miało miejsce w sprawie. W takiej sytuacji procesowej organ powinien był wskazać zarówno przyczyny uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej, jak również przedstawić pełną argumentację potwierdzającą zasadność jego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Obowiązkiem organu było więc zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, unormowaną w art. 7 K.p.a., której realizacji służy m.in. przepis art. 77 § 1 K.p.a., dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym dokonanie analizy wszystkich dowodów, mającej znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Zaś - stosownie do art. 80 K.p.a. (zasady swobodnej oceny dowodów) - ocenienie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a wynik tej oceny powinien znaleźć prawidłowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym m.in. organ winien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). W ocenie Sądu organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia przywołanych przepisów prawa procesowego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę w przedmiocie wymeldowania było nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania J. B. z wyżej opisanego lokalu, tj. jednoznacznego stwierdzenia, że osoba ta nie opuściła lub opuściła miejsce pobytu stałego z zamiarem koncentracji swojego życia w innym miejscu, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego w postaci wymeldowania się z miejsca pobytu stałego. Rozpatrując sprawę - w świetle wyżej wskazanych kryteriów - Sąd doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie tylko budzi wątpliwości, ale jest przedwczesne. Organ odwoławczy nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego, z którego można by jednoznacznie wywieść wniosek, iż są podstawy do odmowy wymeldowania J. B. ze spornego lokalu. Niedopuszczalnym jest orzeczenie co do istoty sprawy i poprzestanie na stwierdzeniu, że świadkowie różnią się w zeznaniach, tym samym materiał dowodowy bezspornie nie pozwala przyjąć, że J. B. nie mieszka w spornym lokalu. Podstawowym zadaniem organu było wyczerpujące zebranie dowodów i dokonanie ich oceny w granicach zasady unormowanej w art. 80 K.p.a. Tak więc skoro organ uznał, iż nie zachodzą przesłanki do wymeldowania J. B. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. obowiązany był wskazać konkretne fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się w tej materii oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym przeprowadzonym dowodom (z powołaniem się na nie) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Trudno też wywnioskować jakie źródło miało stwierdzenie organu, iż dowodowy zebrane w sprawie nie potwierdzają, że J. B. zerwał wszelkie związki ze spornym mieszkaniem i założył w nowym miejscu ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów, skoro organ w tym kierunku nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych. Mianowicie nie przesłuchał rodziców i siostry J. B., nie przeprowadził czynności sprawdzających na okoliczność ewentualnego ześrodkowania centrum życiowego poza dotychczasowym miejscem zamieszkania. Innymi słowy, organ nie sprawdził, czy istotnie w innym miejscu nie koncentruje się życie J. B. Pominął milczeniem niezwykle istotne okoliczności jak: miejsce świadczenia pracy dorywczej J. B., pranie jego rzeczy przez siostrę, niepartycypowanie w kosztach związanych z eksploatacją energii elektrycznej, gazu, opału, węgla i twierdzenie, że z mediów tych nie korzysta. Jedynie organ wskazał, iż J. B. ponosi koszty związane z opłatami za mieszkanie i oparł się w tej materii m. in. na informacji uzyskanej z Towarzystwa [...] w P., przy czym nie zwrócił uwagi na terminy (sposób) ich regulowania i nie zauważył, iż uiszczana opłata to tylko udział w tzw. opłacie mieszkaniowej, a nie opłaty związane z faktycznym korzystaniem z mieszkania. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ odwoławczy winien mieć na względzie ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone powyżej. W przypadku tożsamego rozstrzygnięcia z uzasadnienia decyzji powinno bezspornie wynikać, że codzienne życie J. B. koncentruje się w spornym lokalu, pobyt w tym lokalu ma charakter pobytu stałego. W razie sprzeczności w zebranym materiale dowodowym organ jest obowiązany wykazać, na zasadzie swobodnej oceny dowodów, dlaczego jednym dowodom daje wiarę, innym nie, i ocena ta ma znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie decyzji - według zasady przekonania wynikającej z art. 11 K.p.a. - winno być tak zredagowane, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możności zaakceptować zasadność przesłanek, faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. -orzeczono jak sentencji wyroku. Wobec braku wniosku skarżącej o zwrot kosztów postępowania nie postanowiono w tym przedmiocie.