IV SA/Wa 1193/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Michał Sowiński, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę - IV SA/Wal 1193/09 UZASADNIENIE Po rozpatrzeniu wniosku Z. M. następczyni prawnej byłych właścicieli nieruchomości ziemskiej, decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości ziemskiej B. pod nazwą "K.". Po ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2006r. utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] lutego 2003r. W wyniku skargi Z. M. obie ww. decyzje organu naczelnego zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 854/06. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazano m.in., że w orzeczeniu Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953r., wydanym na podstawie art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa (Dz.U. Nr 57, poz. 321), postanowiono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej B. pod nazwą kolonia J. o obszarze 95,7568 ha, stanowiącej własność M. Z. i ks. J. K. Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 1 pkt 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, mogły być przejęte nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że organ nadzoru nie ocenił wszystkich okoliczności faktycznych, co miało znaczenie dla oceny legalności kwestionowanego przez skarżącą orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953r. Organ nadzoru nie ustalił, czy przy wydawaniu orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953r., organ orzekający zachował wszystkie wymogi wynikające z art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Rozpoznając sprawę ponownie, po wyroku WSA, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. w punkcie 1) sentencji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 1,3670 ha oraz gruntów leśnych o pow. 42,97 ha, w punkcie 2) sentencji działając na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. stwierdził, że wymienione orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. zostało wydane z naruszeniem prawa w części dotyczącej nieruchomości o pow. 3,5901 ha, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu B. jako działki nr [...], [...] i nr [...] - w tej części odmówiono stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia z powodu zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, w punkcie 3) sentencji decyzji orzeczono na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. w części dotyczącej gruntów o pow. 46,50 ha. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2009r. utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ naczelny podał, że przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zaś zgodnie z art. 1 pkt 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, mogły być przejęte nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945r. faktycznie rozparcelowane. Użytki rolne o pow. 46,50 ha należące do przedmiotowej nieruchomości zostały rozparcelowane na rzecz 15 nabywców tj. małorolnych gospodarzy, którzy weszli w ich posiadanie przed 1 sierpnia 1945r. Kolejny nabywca części nieruchomości o pow. 3,75 ha wszedł w jej posiadanie dopiero w dniu 24 października 1949r. Natomiast działka nr [...] o pow. 1,3670 stanowiąca siedlisko (obejmujące również drogi i rowy) nie uległa parcelacji. Siedlisko to było dzierżawione przez Z. B. (vel T.) od 1928r. Natomiast odnośnie części przedmiotowej nieruchomości o pow. 42,97 ha stwierdzono, że przeszła ona z mocy prawa na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa. Z. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009r. którą organ naczelny utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2009 r. Skarżąca podkreśliła, iż kwestionuje decyzję jedynie w części, którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. w zakresie punktu 1) sentencji gdzie stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953r. w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 1,3670 ha oraz gruntów leśnych o pow. 42,97 ha. Skarżąca zarzuciła kwestionowanej części decyzji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonej części decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009r. Skarżąca zarzuciła organowi niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie narusza prawa. Podkreślić należy, że w sprawie tej wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W wyroku z dnia 20 lipca 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 854/06 zawarte zostały wskazania jakich winien dopełnić organ naczelny ponownie rozpoznając sprawę po uchyleniu jego dotychczasowych rozstrzygnięć. Przepis art. 153 P.p.s.a. stanowi, że tak ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wiążą zarówno ten Sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wskazanemu przepisowi, w obecnie badanym postępowaniu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchybił. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie nadzwyczajnym tj. dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. Zgodnie z powszechnym w doktrynie i orzecznictwie poglądem rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisami prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zdaniem składu orzekającego taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do części przedmiotowej nieruchomości określonej w punkcie 1 sentencji decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009r. gdzie organ stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 1,3670 ha oraz gruntów leśnych o pow. 42,97 ha. Zgodnie z art. 1 pkt 4 powołanego dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa, na cele reformy rolnej oraz osadnictwa mogą być przejęte nieruchomości ziemskie niepodpadające pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, które w toku przeprowadzania reformy rolnej zostały w terminie do dnia 1 sierpnia 1945 r. faktycznie rozparcelowane. Z odpisu wykazu rozrachunkowego nabywców działek z rozparcelowanej nieruchomości ziemskiej B. (k 68-69 archiwalnych akt administracyjnych) wynika, że 15 nabywców weszło w posiadanie działek wydzielonych z omawianego majątku ziemskiego przed 1 sierpnia 1945r. w ogólnym areale 46,50 ha, natomiast kolejny nabywca wszedł w posiadanie części wydzielonej z majątku B. o pow. 3,75 ha dopiero w dniu 24 października 1949r. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] stycznia 1947r. wynika zaś, iż areał o pow. 42,97 ha, stanowiący grunty leśne i nieużytki, został przekazany protokolarnie Dyrekcji Lasów Państwowych w dniu 1 grudnia 1945r. (k 24 i 59 archiwalnych akt administracyjnych). Ponadto, areał o pow. 1,3670 ha ozn. działką nr [...], według odpisu z aktu notarialnego z dnia 20 marca 1939 r. N [...] oraz rejestru pomiarowego na wyciągu z planu scalenia gruntów wsi B. (k 29-30 i 109 archiwalnych akt administracyjnych), stanowiący siedlisko (obejmujące również drogi i rowy), nie uległ parcelacji, co podano w treści orzeczenia z dnia [...] czerwca 1953r. Z pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 11 sierpnia 1954r. skierowanego do Prezydium WRN w B. (k 88 archiwalnych akt administracyjnych) wynika, iż siedlisko było dzierżawione przez Z. B. (vel T.) od 1928 r. Oznacza to, iż z całej nieruchomości ziemskiej B. przed 1 sierpnia 1945r., uległo rozparcelowaniu jedynie 46,50 ha. Część o pow. 3,75 ha została rozparcelowana po dniu 1 sierpnia 1945 r. Część o pow. 1,3670 jako siedlisko, nie została poddana parcelacji. Również część o pow. 42,97 ha, jako przekazana Dyrekcji Lasów Państwowych, nie mogła być uznana za rozparcelowaną. Należy stwierdzić, że przekazanie części nieruchomości ziemskiej Dyrekcji Lasów Państwowych nie stanowiło jej parcelacji na cele określone w dekrecie z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, jak tego wymaga treść art. 1 pkt 4 dekretu o przejęciu niektórych nieruchomości ziemskich na cele reformy rolnej i osadnictwa. Na takie właśnie okoliczności faktyczne dotyczące podziału przedmiotowej nieruchomości wskazał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 854/06. Powyższy stan faktyczny stanowił dla organu naczelnego podstawę do zbadania w trybie nadzoru orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] czerwca 1953 r. Organ naczelny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i w wyniku tej oceny wydał w dniu [...] kwietnia 2009r. decyzję, której sentencja została podzielona na trzy punkty, z których każdy odnosi się do innej części przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem składu orzekającego rozstrzygnięcie przedstawione w punkcie 1 sentencji decyzji jak też w punktach 2 i 3 są zasadne i nie naruszają prawa. W tej sytuacji również zaskarżona decyzja z [...] maja 2009r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2009r. musi być uznana za prawidłową. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).