IV SA/Wa 1196/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty sankcyjnej. oddala skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzję z [...] kwietnia 2009 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z [...] grudnia 2008 r., którą zobowiązano H. D. do uiszczenia na rachunek urzędu skarbowego (właściwego dla miejsca zamieszkania wymienionego) opłaty sankcyjnej w wysokości 9 000 złotych za dokonanie obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2007 r., Nr 41, poz. 271, ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, iż postępowanie zostało wszczęte z urzędu w związku z zawiadomieniem K. Sp. z o.o. w P. Kancelaria ta w piśmie z 5 września 2007 r. powiadomiła, że na terenie Oddziału [...] Centrali Nasiennej Sp. z o.o. w P. jej przedstawiciel handlowy – H. D. w dniach 28 i 29 sierpnia 2007 r. oferował do sprzedaży, a następnie sprzedał dwóm pracownikom Kancelarii Prokurent z przeznaczeniem do siewu 150 kg rzepaku ozimego pod nazwą [...],[...] i [...] za kwotę 3 000 złotych, bez wystawienia faktury. Po przeprowadzeniu szczegółowego postępowania administracyjnego, w trakcie którego przesłuchani zostali liczni świadkowie, organ doszedł do przekonania, że H. D. wprowadził do obrotu 150 kg materiału siewnego rzepaku ozimego niewiadomego pochodzenia. W takim stanie prawnym i faktycznym organ pierwszej instancji nałożył na wyżej wymienionego opłatę sankcyjną. Rozpoznając odwołanie H. D., organ odwoławczy podkreślił, iż bez wątpienia w postępowaniu wykazano, że odwołujący się sprzedał pracownikom spółki Prokurent trzy worki po 50 kg materiału siewnego rzepaku ozimego niewiadomego pochodzenia z przeznaczeniem do siewu o wartości 3 000 złotych z naruszeniem art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Niepodważalne dowody w tym względzie stanowią przesłuchania H. D., M. S. i K. S. - nabywców nasion, B. R. - magazyniera i R. O. - dyrektora Oddziału [...] Centrali Nasiennej w P. oraz B.G. - prezesa zarządu [...] Centrali Nasiennej. W ocenie organu drugiej instancji postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący i szczegółowy, a zebrany materiał dowodowy oceniony zgodnie Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 z zasadą określoną w art. 80 K.p.a. Ponadto z ustaleń poczynionych w trakcie prowadzącego postępowania wynika, że worki z materiałem siewnym rzepaku ozimego zostały wydane przez B. R. - magazyniera [...] Centrali Nasiennej Sp. z o.o. w S. Oddział w P. na podstawie pisemnej dyspozycji H. D. Dyspozycja H. D. zawierała trzy cyfry 8, 3, 1 z adnotacją "Rzepak D.". Dodatkowo H. D. na ulotce własnoręcznie zapisał, że cyfra 1 odpowiada odmianie rzepaku ozimego [...], 3 - odmianie [...], 8 - odmianie [...]. Biorąc pod uwagę powyższe twierdzenie strony, że nie znała zawartości ww worków nie znajduje uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Nie może budzić także wątpliwości, w ocenie organu, określenie ilości sprzedanego materiału siewnego. Wykazane przez organ okoliczności zostały również potwierdzone w postępowaniu karnym toczącym się przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie o sygnaturze [...]. W tej sytuacji zastosowanie znalazł art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Twierdzenia odwołującego się dotyczące naruszenia art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o nasiennictwie oraz art. 7 K.p.a. przez organ pierwszej instancji przez nieprzeprowadzenie postępowania dokładnie wyjaśniającego stan faktyczny, z którego wynikałoby co było w workach wydanych przez stronę oraz jakiego były ciężaru, w świetle cytowanego przepisu organ uznał za całkowicie pozbawione podstaw. Ostatecznie Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa przyjął, iż odwołujący się sprzedając na cele siewne sporne nasiona rzepaku ozimego, dokonał obrotu materiałem siewnym niewiadomego pochodzenia, czym naruszył art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Dla powstania obowiązku uiszczenia opłaty sankcyjnej nie ma znaczenia jakie nasiona wprowadzono do obrotu niezgodnie z wyżej przywołanym przepisem. Obowiązek ten rodzi sam fakt wprowadzenia do obrotu materiału siewnego niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Z kolei organ odwoławczy podzielił twierdzenie strony, że organ pierwszej instancji w sentencji zaskarżonej decyzji powinien stwierdzić "prowadzenie obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie", a nie orzec "wprowadzenie niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie". Jednak powyższe uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy. Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 H.D. w skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił naruszenie: 1) organom obu instancji art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie przez nałożenie na skarżącego opłaty sankcyjnej za sprzedaż nasion rzepaku ozimego nie będącego materiałem siewnym, podczas gdy powołany przepis sankcjonuje obrót materiałem siewnym, 2) organowi pierwszej instancji art. 7 w zw. z art. 67 ust. 2 ustawy o nasiennictwie przez nieprzeprowadzenie postępowania dokładnie wyjaśniającego stan faktyczny, z którego wynikałoby co było w workach wydanych przez skarżącego oraz jakiego były one ciężaru. Skarżący podniósł, iż nie sprzedawał materiału siewnego, a jedynie wprowadził w błąd swoich kontrahentów sprzedając im rzeczy jako materiał siewny, posługując się przy tym zastrzeżonymi nazwami towarowymi, które nie wypełniały definicji materiału siewnego. W ocenie strony zostało to jednoznacznie stwierdzone w przywołanym w decyzji wyroku Sądu Rejonowego w S. W swojej decyzji organ oparł się tylko na przyznaniu skarżącego złożonego pod wpływem stresu i emocji, nie pokusił się jednak o zbadanie co było w sprzedawanych workach, czy na pewno były tam jakiekolwiek nasiona i w jakiej ilości. Zarówno przesłuchani świadkowie, jak i sam organ, nigdy nie zajrzeli do worków ani ich nie zważyli. Jak zatem organ pierwszej instancji wypełnił dyspozycję wynikającą z art. 67 ust. 2 ustawy o nasiennictwie, która nakazuje mu stwierdzenie ilości sprzedanego materiału siewnego. Skoro organ nie przeprowadził dowodu z rzeczy będących przedmiotem transakcji, to nie mógł stwierdzić co było przedmiotem obrotu ani w jakiej ilości. Naruszone zostały więc zarówno zasady wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez organ, jak też wymogi ustawy o nasiennictwie. Następnie decyzja została utrzymana przez organ odwoławczy, który w swoim rozstrzygnięciu podał, iż faktycznie postępowanie nie wykazało ile kilogramów ważyły worki (podaje 120 - 150 kg), choć decyzja arbitralnie stwierdza, że było to 150 kg, co narusza dyspozycję art. 67 ust. 2 ustawy o nasiennictwie. Ponadto organ stwierdził, bez powołania się na dowód, że w workach był rzepak ozimy - materiał siewny. Aby stwierdzić, że coś jest albo nie jest materiałem siewnym oraz czy jest to odmiana ozima, należy przebadać to w laboratorium lub przynajmniej okazać biegłemu. Nic takiego nie miało miejsca w sprawie. Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 Organ w swojej decyzji powołuje się na art. 67 ustawy o nasiennictwie, która sankcjonuje obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1 a, 3 i 4, jednak nie zauważa, iż nie przeprowadzono postępowania dowodowego czy zawartość worków wypełnia czy też nie katalog określony w art. 57 ust. 1, 1 a, 3 i 4 ustawy o nasiennictwie. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa - w odpowiedzi na skargę -wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [...] kwietnia 2009 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z [...] grudnia 2008 r. nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Decyzja orzekająca o obowiązku uiszczenia przez skarżącego na rachunek urzędu skarbowego opłaty sanacyjnej w wysokości 9 000 zł została wydana m. in. na podstawie art. 67 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. Stosownie do art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o nasiennictwie, kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, 3, 4 oraz w art. 57 a ust. 6 pkt 3, jest obowiązany do wniesienia na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót, opłaty sankcyjnej stanowiącej 300 % kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny; stwierdzenie prowadzenia obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 3 i 4 oraz art. 57 a ust. 6 pkt 3, ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego oraz wysokość opłaty sankcyjnej, o której mowa w ust. 1, określa, w drodze decyzji wojewódzki inspektor właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót materiałem siewnym. Z kolei art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie określa m. in. jakie materiały siewne dopuszcza się do obrotu i w niniejszej sprawie organy stwierdziły naruszenie warunków określonych w tym przepisie. Przy czym ogólnie pojęcie "materiał siewny" - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o nasiennictwie - oznacza rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub innego sposobu rozmnażania roślin, w tym z zastosowaniem metod biotechnologii, zaś "obrót" - według art. 2 ust. 1 pkt 19 ustawy o nasiennictwie - oznacza oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, dostawę materiału siewnego lub inny sposób dysponowania tym materiałem [...]. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy skarżący w sierpniu 2007 r. oferował do sprzedaży, a następnie sprzedał dwóm pracownikom K. Sp. z o.o. materiał siewny w postaci rzepaku ozimego nieznanego pochodzenia jako rzepak odmian [...],[...] i [...] za kwotę 3 000 złotych, nie wystawiając faktury. W ocenie Sądu poczynione w sprawie ustalenia faktyczne zostały oparte na obszernie i rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności zeznaniach świadków, w tym i skarżącego oraz ustaleniach wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego. Skarżący do protokołu w dniu 27 marca 2008 r. podał, iż posiadał trzy worki (po ok. 50 kg każdy) rzepaku niewiadomego pochodzenia, które następnie sprzedał w ilości od 120 do 150 kg jako nasiona rzepaku o określonych odmianach, świadomie wprowadzając w błąd nabywców. Oznacza to, iż skarżący oferując przedmiotowy materiał siewny do sprzedaży dokładnie wiedział, że oferuje materiał niewiadomego pochodzenia, nie zaś prawdziwe odmiany rzepaku, takie jak "[...] ", "[...] " i "[...] ". Zeznania skarżącego korelują z zeznaniami innych świadków. Ponadto, jak już wyżej wspomniano, potwierdzenie tych ustaleń stanowi prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z [...] maja 2008 r. (sygn. akt [...]), powołany w zaskarżonej decyzji. Na mocy tego wyroku H. D. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 37 ustawy z dnia 26 czerwca 2003r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz. U. Nr 137, poz. 1300) polegającego na oferowaniu i zbyciu, jako nasion rzepaku odmian chronionych Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 [...],[...] i [...], 150 kg rzepaku niestanowiącego tych odmian, na szkodę trzech osób prawnych oraz orzeczono wobec oskarżonego środek karny w postaci przepadku przedmiotów, tj. 3 worków papierowych bez oznaczeń z zawartością ziarna rzepaku. Przedstawione orzeczenie jednoznacznie wskazuje - wbrew temu co twierdzi skarżący - iż oferował on do sprzedaży i sprzedał nasiona rzepaku, jednakże nie w podawanych przez niego odmian chronionych, a rzepaku niewiadomego pochodzenia w ilości 150 kg. Zatem w sytuacji, gdy z ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego wynika, iż skarżący oferował do sprzedaży i zbył rzepak niestanowiący ww odmian chronionych w ilości 150 kg, nie można podważać ustaleń organów (jednocześnie opartych na tymże wyroku), poprzez twierdzenie, że w workach oferowanych przez skarżącego mogła znajdować się inna substancja niestanowiąca materiału siewnego. Ustalenia powołanego wyroku co do popełnienia przestępstwa wiążą także Sąd Administracyjny orzekający w sprawie na mocy art. 11 P.p.s.a. Związanie ustaleniami takiego wyroku dotyczy ustalonych w sentencji wyroku znamion przestępstwa, a także okoliczności jego popełnienia, dotyczących czasu, miejsca, poczytalności sprawcy (zob. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydanie 1, Lexis Nexis, Warszawa 2008, s. 40; wyrok NSA z 11.02.2009r., sygn. akt II FSK 1598/07, publ. LEX nr 486228). Sąd administracyjny nie może ich podważać i jest związany sentencją skazującego wyroku karnego. W sentencji wskazanego wyroku zawarto opis czynu przypisanego skarżącego. Treść tego prawomocnego wyroku potwierdza prawidłowość oceny przez organy stanu faktycznego sprawy. Wszystko to prowadzi do stwierdzenia, iż Sąd nie może uznać za niewyjaśnione, bądź błędnie wyjaśnione okoliczności podnoszonych przez skarżącego w skardze (w szczególności dotyczących zawartości i wagi worków), gdyż ustalenia te wynikają z sentencji prawomocnego wyroku karnego z [...] maja 2008r. Należy w tej materii podzielić pogląd wyrażony w wyroku z 23 marca 2009r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 1008/08, pub. LEX nr 497189), że "w świetle art. 11 P.p.s.a. niedopuszczalne byłoby rozstrzygnięcie sądu uchylające zaskarżoną decyzję ze względu na uchybienia postępowania dowodowego, na skutek którego dopuszczałoby się prowadzenie ponownie przez organy postępowania co do okoliczności rozstrzygniętych uprzednio wyrokiem sądu karnego, w oderwaniu od tych ustaleń". Związanie to zostało Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 wprowadzone, aby uniknąć sytuacji, w których na podstawie tych samych stanów faktycznych budowane były różne orzeczenia w postępowaniu karnym i sądowoadministracyjnym. Rozwiązanie to eliminuje potrzebę prowadzenia podwójnego postępowania dowodowego dla ustalenia tych samych faktów w różnych postępowaniach sądowych i w postępowaniu administracyjnym (T. Woś, H. Knysiak -Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005 r., str. 121 i następne; wyrok NSA z 12.08.2008 r., sygn. akt I FSK 848/07, publ. LEX nr 491438). Mając na względzie przytoczone regulacje prawne, poczynione wywody i prawidłowo ustalony przez organ - w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy, w tym i wyrok karny - stan faktyczny sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie prawidłowo przyjęto, że skarżący dokonał obrotu (oferował do sprzedaży, a następnie sprzedał) materiałem siewnym (rzepak) niezgodnym z wymogom z art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie. W konsekwencji uprawnionym było zobowiązanie go do wniesienia na rachunek właściwego urzędu skarbowego opłaty sankcyjnej w wysokości 9 000 zł - stanowiącej 300 % kwoty należnej za sprzedany towar (3 000 zł). W ocenie Sądu słusznie również - wbrew twierdzeniom skarżącego - organy przyjęły, że nasiona rzepaku ozimego sprzedane przez skarżącego były materiałem siewnym w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o nasiennictwie. Jednak obrót tymi nasionami nie mógł być prowadzony, bowiem do obrotu dopuszcza się wyłącznie materiał siewny odpowiadający wymogom z art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie (np. materiał siewny kategorii elitarny, kategorii kwalifikowany odmian rolniczych wpisanych do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu). W kontekście zarzutów skargi zauważyć także należy, iż wysokość opłaty sankcyjnej stanowi 300 % kwoty należnej za sprzedany materiał siewny, a zatem wysokość ta zależy wyłącznie od tej kwoty. W przypadku sprawy chodzi o kwotę 3 000 zł, bowiem za taką kwotę skarżący sprzedał nasiona rzepaku niewiadomego pochodzenia (3 000 zł x 300 %). Dla wysokości tej nie ma więc znaczenia kwestionowana przez skarżącego ilość sprzedanego rzepaku. Powyższe dowodzi, iż organy orzekające w sprawie nie dopuściły się naruszenia art. 7 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik Sygn. akt IV SA/Wa 1196/09 spawy, jak i art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.