IV SA/Wa 12/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Olga Szczypkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2006 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej dostaw - skargę oddala - Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. – na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. nr 93, poz. 897, ze zm.) - zmniejszył R. H. przyznaną decyzją z dnia [...] lutego 2004r. indywidualną ilość referencyjną dostaw (zw. IIR) w ilości 49 814 kg o 26 235 kg. Od powyższej decyzji R. H. wniósł odwołanie, prosząc o niezmniejszanie mu IIR dostaw. Podał, że powodem niewykorzystania w roku kwotowym 2004/2005 przyznanej IIR była choroba ojca, odbudowywanie "podupadłego" gospodarstwa i susza. Prezes Agencji Rynku Rolnego – po rozpatrzeniu odwołania – zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. zmniejszającą indywidualną ilość referencyjną dostaw do 23 579 od roku kwotowego 2005/2006. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w odwołaniu strona podała, że spadek produkcji mleka został spowodowany opieką nad ciężko chorym ojcem, własnymi problemami zdrowotnymi oraz suszą. Nadto, że jest w trakcie prowadzenia działań modernizacyjnych w gospodarstwie związanych z budową obory wolnostojącej. Wobec powyższych twierdzeń wezwano rolnika do przedstawienia dokumentów potwierdzających chorobę własną i ojca oraz odnowę stada krów mlecznych. W odpowiedzi na wezwanie odwołujący się przesłał zaświadczenia lekarskie dotyczące choroby ojca i własnej, protokół Komisji powołanej przez Wojewodą [...] do oszacowania strat spowodowanych suszą z dnia [...] sierpnia 2005r. oraz decyzją stanowiącą pozwolenie na budowę obory. Dalej organ powołał się na treść art. 32 ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, zgodnie z którym w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka i przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Indywidualna ilość referencyjna - według definicji zawartej w art. 5 lit. j rozporządzenia Rady nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego opłatą w sektorze mleka i przetworów mlecznych" - jest to ilość referencyjna producenta na dzień 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu. Z informacji zawartych w rejestrze producentów prowadzonym przez organ pierwszej instancji wynika, iż skarżący z przyznanej na dzień 1 kwietnia 2004r. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw w ilości 49 814 kg - w okresie od [...] kwietnia 2004r. do [...] marca 2005r. - sprzedał do podmiotu skupującego mleko IIR w wysokości 23 579 kg. Oznacza to, iż w roku kwotowym 2004/2005 wykorzystał 47 % IIR. Organ podał, iż zmniejszenie IIR nie następuje w sytuacjach, które wskazuje przepis art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady przytoczonego wyżej. Są to przypadki tzw. siły wyższej (wyliczone przykładowo w art. 40 rozporządzenia Rady nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników) oraz należycie uzasadnione przypadki mające tymczasowy wpływ na zdolność produkcyjną gospodarstwa rolnego. Przypadkami siły wyższej mogą być: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność rolnika do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza. Siłą wyższą jest więc zdarzenie zewnętrzne, niemożliwe do przewidzenia i niemożliwe do zapobieżenia. Wystąpienie siły wyższej powinno być stwierdzone przez uprawniony organ i szczegółowo udokumentowane. W ocenie organu argumentacja podnoszona przez R. H. nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołujący się przedłożył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż w roku 2003r. opiekował się chorym ojcem. Okoliczność ta miała więc miejsce przed rozpoczęciem roku kwotowego 2004/2005, którego rozliczenie było podstawą do zmniejszenia IIR. Z kolei w jego zaświadczeniu lekarskim brak jest informacji dotyczących niezdolności do pracy w gospodarstwie z powodu przewlekłych schorzeń. Do odwołania został załączony także protokół spisany w dniu [...] sierpnia 2005r. przez Komisję powołaną przez Wojewodę [...] do oszacowania strat spowodowanych suszą i dokumentacja pozwalająca na przeprowadzenie działań modernizacyjnych w gospodarstwie rolnym, polegających na przebudowie dachu budynku inwentarskiego i dobudowie części gospodarczo-magazynowej. Z protokołu Komisji wynika, iż susza na terenie gminy, gdzie położone jest gospodarstwo strony, miała miejsce w miesiącach letnich 2005r., co nie mogło mieć wpływu na produkcję mleka w roku kwotowym 2004/2005, który zakończył się w dniu [...] marca 2005r. Natomiast, pomimo wezwania, odwołujący się nie przedłożył dokumentów potwierdzających fakt odnowy stada krów w roku kwotowym 2004/2005. Ostatecznie organ odwoławczy stwierdził, iż okoliczności przedstawione przez stronę nie wyjaśniają w sposób wystarczający powodów niewykorzystania co najmniej 70 % posiadanej IIR, zatem należało uznać, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy. R. H. w skardze na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2005r. prosi o pozytywne jej rozpatrzenie. Podaje, iż doszedł do wniosku, że osoba rozpatrująca jego odwołanie posłużyła się umiejętnie dokumentacją, którą złożył i nie wie co to znaczy samotnie prowadzić gospodarstwo rolne, jednocześnie opiekować się chorym ojcem na [...]. Nadto, skarżący stwierdził, iż spadek produkcji nastąpił na skutek zaniedbania stada. Na chwilę obecną, pomimo tegorocznej suszy, ma przekroczony limit, dlatego poprzednia ilość referencyjna dostaw jest mu bardzo potrzebna. Prezes Agencji Rynku Rolnego – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż okoliczności powoływane przez skarżącego nie mogły wpłynąć na niezmniejszanie przyznanej kwoty referencyjnej dostaw. Zdaniem organu, choć przypadki skarżącego można byłoby zaliczyć do zdarzeń losowych, niemniej jednak nie mogły być kwalifikowane jako przypadki siły wyższej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż zakażona decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2005r. nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną decyzji zmniejszającej indywidualną ilość referencyjną dostaw stanowił art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o organizacji rynku rolnego i przetworów mlecznych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2005r., nr 244, poz. 2081), zgodnie z którym w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Stosownie zaś do art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych zmniejszenie indywidualnej ilości referencyjnej (czyli ilości referencyjnej producenta z dnia [...] kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu) o jej niewykorzystaną część nie znajduje zastosowania w przypadkach siły wyższej i w należycie uzasadnionych, uznanych przez właściwy organ, przypadkach tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danych producentów. Działanie siły wyższej lub nadzwyczajne okoliczności są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak na przykład: śmierć rolnika, długookresowa niezdolność do pracy, poważna klęska żywiołowa w znacznym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa, zniszczenie budynków inwentarskich gospodarstwa w drodze wypadku, epidemia dotykająca część lub cały żywy inwentarz gospodarza (art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustawiające określone systemy wsparcia dla rolników [...]). Przypadek siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez organ – według normy art. 40 ust. 3 wyżej powołanego rozporządzenia – winien zostać zgłaszany przez danego rolnika na piśmie. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy organ odwoławczy - w związku z powoływaniem się przez R. H. na szereg okoliczności, które - w jego ocenie - wpłynęły na niewykorzystanie w roku kwotowym 2004/2005 indywidualnej ilości referencyjnej przyznanej decyzją z dnia [...] lutego 2004r. – wezwał skarżącego do nadesłania dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności, mianowicie: - zaświadczenia lekarskiego określającego schorzenie i czas trwania jego choroby oraz wpływ na pracę w gospodarstwie, - zaświadczenia o chorobie ojca wraz ze szczegółowymi wyjaśnieniami dotyczącymi relacji rodzinnych, czasu trwania choroby i sposobu udzielanej opieki, - faktury sprzedaży/zakupu krów mlecznych w związku z odnową stada. W piśmie tym organ zawarł pouczenie, iż w przypadku niezastosowania się do wezwania, sprawa zostanie rozpatrzona w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Przypadki siły wyższej lub zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności tymczasowo wpływających na zdolność produkcyjną danego producenta, skutkujące nie zmniejszaniem indywidualnej ilości referencyjnej dostaw, winny zostać należycie uzasadnione, czyli poparte dokumentacją (pisemną) wymaganą przez organ. Organ więc, aby móc ocenić, czy okoliczności na które powołuje się skarżący, można zaliczyć do przypadków siły wyższej, czy nadzwyczajnych okoliczności, wezwał skarżącego nie tylko do przedłożenia konkretnych dokumentów, ale i spełniających określone kryteria pod względem treści jaką mają zawierać. Skarżący - w odpowiedzi na wezwanie - nadesłał wystawione na jego nazwisko zaświadczenie lekarskie z dnia [...] października 2005r. przez lekarza analityka z Miejskiej Przychodni Zdrowia w B., z rozpoznaniem bólów i zawrotów głowy i stwierdzeniem, że pozostaje pod opieką poradni neurologicznej od 1993r.; informację dotyczącą choroby ojca (również sporządzoną przez lekarza analityka z tożsamej przychodni), z której wynika iż A. H. pozostawał pod opieką domową i hospicjum od [...] sierpnia 2003r. z powodu guza płuca lewego; protokół z dnia [...] sierpnia 2005r. spisany przez Komisję powołaną przez Wojewodę [...] do oszacowania strat w uprawach rolnych spowodowanych suszą w gospodarstwie skarżącego; decyzję z dnia [...] sierpnia 2004r. stanowiącą pozwolenie na przebudowę istniejącego budynku inwentarskiego. Niewątpliwie opisane wyżej dowody w postaci dokumentów, nieodpowiadały w pełni żądaniu organu. Niemniej jednak organ dokonał ich oceny zgodnie z zasadami postępowania dowodowego i na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Słusznie zauważył, iż w zaświadczeniu lekarskim wystawionym na skarżącego brak informacji o niezdolności do pracy w gospodarstwie z powodu przewlekłych dolegliwości, na które strona się powoływała, a tylko długookresowa niezdolność do pracy może być zaliczona do przypadku siły wyższej. Również oświadczenie skarżącego (złożone na rozprawie), że po śmierci ojca "[...]" i "[...]", jak i zapisy w książeczce zdrowia (okazanej także Sądowi na rozprawie), świadczące o korzystaniu z pomocy [...] w latach 2003 i 2004 nie potwierdzają długookresowej niezdolności do pracy skarżącego i wskazują na prawidłowość ustaleń organu w tej kwestii. Inne zaś zdarzenia losowe powoływane przez skarżącego, które pod warunkiem odpowiedniego udokumentowania można byłoby ewentualnie ocenić w aspekcie siły wyższej czy nadzwyczajnej okoliczności, miały niestety miejsce przed i po okresie kwotowym 2004/2005 (choroba ojca, susza), albo w ogóle nie zostały przez skarżącego udokumentowane (odnowa stada). Powyższe dowodzi, iż Prezes Agencji Rynku Rolnego dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej podjął niezbędne kroki, prowadzące do zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą. Następnie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego - w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów unormowaną w art. 80 K.p.a. - według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Stworzył dzięki temu rzeczywisty obraz sprawy, dający podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Należy też zauważyć, iż organ rozstrzygający o zmniejszeniu indywidualnej kwoty referencyjnej jest obowiązany do przestrzegania i stosowania obowiązujących przepisów prawa, nie może kierować się względami słusznościowymi. Zatem, chociaż zaistnienie pewnych zdarzeń w postaci choroby członka rodziny, przewlekłości schorzeń strony, czy suszy, bez przeszkód można zaliczyć do przypadków losowych, niemniej jednak nie można określić ich mianem siły wyższej czy nadzwyczajnej okoliczności, albowiem taka kwalifikacja jest możliwa pod ściśle określonymi warunkami, wyżej przedstawionymi. W świetle powyższego Prezes Agencji Rynku Rolnego w postępowaniu odwoławczym podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a., wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a., a następnie dokonał uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego stanowiska stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Zatem - wobec niestwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, jak również innego naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.