IV SA/Wa 1207/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: 1. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla B. K. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. B. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem (rubryka nr 6 formularza wniosku). W rubryce nr 7.1. formularza wniosku - jako posiadane nieruchomości - wskazała mieszkanie o powierzchni 126 m2, stodołę o powierzchni 86 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 0,52 ha oraz działkę siedliskową o powierzchni 0,27 ha. Jak wynika z oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 formularza wniosku oraz kopii pocztowych przekazów pieniężnych z października 2009 r., jedynymi źródłami dochodu dwuosobowej rodziny są świadczenia emerytalne: skarżącej w wysokości 1.030,06 zł netto miesięcznie oraz jej męża w wysokości 905,43 zł netto miesięcznie. Skarżąca nie posiada wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych, ani innych zasobów pieniężnych (rubryka nr 7.2. formularza wniosku). W uzasadnieniu wniosku B. K. wskazała, że budynki, w których zamieszkuje są stare. W związku z tym, co pewien czas wymagają ponoszenia dodatkowych nakładów. Ponieważ środki uzyskiwane ze świadczeń emerytalnych nie są wystarczające na pokrycie tych wydatków, skarżąca zmuszona jest do korzystania z pożyczek bankowych. Zgodnie załącznikiem do umowy kredytowej, którego kopię złożono do akt sprawy wraz z wnioskiem, aktualnie B. K. spłaca kredyt, zaciągnięty na kwotę 2.000,00 zł. Wysokość miesięcznej raty wynosi 178,41 zł. Skarżąca, wezwana do wykazania wysokości stałych miesięcznych wydatków, ponoszonych w gospodarstwie domowym, nadesłała oświadczenie z dnia 3 grudnia 2009 r., w którym wskazała, że koszty zakupu gazu wynoszą 42 zł miesięcznie. Nie jest w stanie udokumentować wydatków na leki, które kupowane są doraźnie. W gospodarstwie domowym ponoszone są także koszty dostawy energii elektrycznej, opału, opłaty za wodę i odprowadzenie ścieków, a także inne wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Do akt sprawy złożono także: kopie pokwitowań dokonanych w dniu 9 listopada 2009 r. wpłat czwartych rat podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. na łączną kwotę 149 zł, kopię faktury VAT z dnia 9 września 2009 r. na kwotę 42,56 zł za dostawę wody, za okres od 8 maja 2009 r. do 9 września 2009 r., fakturę VAT z dnia 25 czerwca 2009 r. na kwotę 148,25 zł za energię elektryczną, za okres od dnia 11 grudnia 2008 r. do dnia 22 czerwca 2009 r. i kopię pokwitowania wpłaty wskazanej kwoty z dnia 8 lipca 2009 r. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżącej w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Treść art. 246 § 1 ppsa wskazuje również na to, że ciężar wykazania przesłanek pozytywnego załatwienia wniosku, określonych w tym przepisie, spoczywa na stornie żądającej przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Łączny miesięczny dochód osiągany w dwuosobowym gospodarstwie domowym T. K. wynosi 1.935,49 zł netto. Wykazane przez skarżącą, średnie miesięczne wydatki, ponoszone na utrzymanie domu, spłatę kredytu i zapłatę podatków wynoszą około 310 zł. Po pomniejszeniu osiąganego dochodu o wskazaną kwotę, do dyspozycji Państwa K. pozostaje około 1.626,00 zł miesięcznie. Należy uwzględnić, że skarżąca wraz mężem ponoszą także inne wydatki, których wysokości T. K. nie podała, jak koszty zakupu leków, czy opału, a także koszty zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie. Wysokość wpisu sądowego od skargi w przedmiotowej sprawie, który T. K. już uiściła (karta nr 5 i 11 akt sądowych), wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, stosownie do treści § 3 powołanego rozporządzenia wyniesie 100 zł, natomiast wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń, czy też opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Podkreślić trzeba, że ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Kwota około 1.626,00 zł pozostająca miesięcznie do dyspozycji dwuosobowej rodziny, nawet przy uwzględnieniu kosztów zakupu leków, opału, wyżywienia i ubrania, a także ewentualnych nakładów ponoszonych w związku ze złym stanem technicznym budynku, w którym mieszka skarżąca wraz mężem, umożliwia jednorazowe wygospodarowanie 100 zł niezbędnych na pokrycie opłat sądowych, do których uiszczenia ewentualnie zobowiązana będzie T. K. w dalszym toku postępowania sądowoadministracyjnego (opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń). Wobec powyższego należy stwierdzić, że wykazana przez skarżącą sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Wobec stwierdzenia, że T. K. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżąca może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej męża. Jak wskazano analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość ewentualnych dalszych opłat sadowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna T. K. umożliwia jej poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia opłat sądowych w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. Z kolei uwzględniając wysokość miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym T. K. należy stwierdzić, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża nie jest ona w stanie ponieść ewentualnych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak ustalono, po poczynieniu niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem domu, spłatą kredytu, zapłatą podatków, do dyspozycji skarżącej i jej męża pozostaje miesięcznie kwota około 1.626,00 zł. Biorąc pod uwagę, że ponoszą oni także inne wydatki, jak koszty zakupu leków, czy opału, a także koszty zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych oraz uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia tych potrzeb należy stwierdzić, że T. K., która nie posiada wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych, nie może wygospodarować środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża. Należy więc stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.