IV SA/Wa 1208/12
PostanowienieWSA w Warszawie2012-09-20
Skład orzekający: Wanda Zielińska – Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, które nie może prowadzić działalności gospodarczej ani przyjmować darowizn, może zostać zwolnione od kosztów sądowych, jeśli nie wykaże braku środków na ich pokrycie?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy stowarzyszeniu zwykłemu, uznając, że brak stałego źródła dochodów nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza gdy stowarzyszenie samo pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych poprzez brak przekształcenia się w stowarzyszenie statutowe. Prawo pomocy jest wyjątkiem i wymaga wykazania spełnienia przesłanek ustawowych.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwykłe wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a stowarzyszenie wniosło sprzeciw, argumentując, że prosi o zmniejszenie opłaty do 100 zł. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy
Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie [...] wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie garaży i miejsc parkingowych dla nie mniej niż 300 samochodów osobowych w ramach budowy zespołu wielofunkcyjnego przy ul. [...] w W.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1208/12, referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że zwraca się o zmniejszenie opłaty do kwoty 100 zł, ponieważ taką zadeklarował polski rząd w swoim raporcie do ONZ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek Stowarzyszenia Sąd miał na względzie, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie bowiem prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy.
Zdaniem Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), w związku z czym, stosownie do treści art. 42 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować darowizn, spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Środki na swoją działalność uzyskuje zaś ze składek członkowskich (art. 42 ust. 2 powołanej ustawy). Realizując cele regulaminowe członkowie Stowarzyszenia powinni podjąć odpowiednie środki w celu uzyskania niezbędnych środków finansowych. Brak stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego, w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne.
Na marginesie należy zauważyć, że Stowarzyszenia [...] może przekształcić się w stowarzyszenie statutowe, które mogłoby zwiększać swój majątek z otrzymywanych darowizn, spadków i zapisów i mogłoby prowadzić działalność gospodarczą w celu uzyskania środków.
Mając powyższe na względnie, wniosek Stowarzyszenia [...] o zwolnienie od kosztów sądowych uznano za niezasadny.
Jednocześnie z powyższych powodów Sąd nie zwolnił Stowarzyszenia od wpisu sądowego częściowo – do żądanych 100 zł.
Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ocenie podlega jedynie sytuacja majątkowa strony i jej możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego. Skoro zaś skarżące Stowarzyszenie kwestionuje wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie powinno w ustawowym terminie złożyć zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w którym ustalono wysokość tego wpisu.
Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło