IV SA/Wa 1210/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. R. S. – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi wniesionej na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] marca 2013 r. – zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Stwierdził także, że znajduje się w sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na uiszczenie opłat sądowych we wszystkich prowadzonych przed sądami sprawach. Wyjaśnił, że poniósł koszty prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania o rozgraniczenie jego nieruchomości od nieruchomości sąsiednich. Skarżący podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 2756,53 zł. brutto (2272,44 zł. netto) miesięcznie i prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Stwierdził, że koszty ogrzewania i zakupu żywności (w sklepach ze zdrową żywnością) pochłaniają 2/3 jego emerytury. W tej sytuacji zdaniem skarżącego, uzasadnione jest twierdzenie, że zasługuje on na pomoc państwa przez zwolnienie od kosztów sądowych w tej sprawie. Ponieważ w ocenie referendarza sądowego oświadczenie skarżącego było niewystarczające do rozstrzygnięcia czy spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) zarządzeniem z dnia 12 sierpnia 2013 r. został on wezwany do złożenia: 1) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2) spisu miesięcznych wydatków skarżącego związanych z bieżącymi (niezbędnymi) potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami (fakturami), 3) oświadczenia wyjaśniającego rozbieżności między twierdzeniem skarżącego, że nie posiada on jakiekolwiek nieruchomości, a okolicznościami wynikającymi z akt postępowania administracyjnego. W dniu 4 września 2013 r. skarżący złożył do akt sprawy pismo, w którym stwierdził, że mieszka w pomieszczeniu gospodarczym i z tej przyczyny ponosi wysokie koszty ogrzewania. W piśmie opisał działania podjęte w sprawie rozgraniczenia jego nieruchomości od nieruchomości sąsiednich. Do pisma dołączył kopie dwóch faktur VAT za energię : za okres 2 stycznia – 17 czerwca 2002 r. na kwotę 217.09 zł. oraz za okres 17 czerwca - 31 grudnia 2002 r. na kwotę 334,27 zł. oraz kopie pocztowych potwierdzeń przelewu: na rachunek Sądu Rejonowego w P. kwoty 200 zł. oraz na rachunek zakładu energetycznego kwoty 511,88 zł. (operacja z dnia 4 września 2013 r.). Z wyciągu z rachunku bankowego przedłożonego przez skarżącego wynika, że dysponuje on stałym, miesięcznym dochodem w wysokości 2272,44 zł. Stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wspomnianego przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy ma zastosowanie tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W piśmiennictwie podnosi się również, że "zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych" ( H. Knysiak – Molczyk "Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Przegląd Sądowy nr 11-12/2003 s.85). Z treści wniesionego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy obiektywnie nie wynika, że nie jest on w stanie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Skarżący ograniczył się jedynie do podania takich danych, które mogą świadczyć o jego złym stanie majątkowym, lecz nie przedstawił żadnych dowodów na ich poparcie. Wnioskodawca nie złożył – mimo wezwania - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi (niezbędnymi) potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami (fakturami). Ograniczył do nadesłania kopii faktur VAT za energię elektryczną za 2002 r. Nadesłał co prawda kopie pocztowego potwierdzenia przelewu na rachunek zakładu energetycznego kwoty 511,88 zł., jednak dokument ten nie wskazuje jakiego okresu dotyczyła ta kwota i w ten sposób nie pozwala ustalić, jaką część budżetu domowego skarżącego pochłaniają, w dłuższym okresie czasu, koszty zużycia energii elektrycznej. O odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy zadecydowało zwłaszcza ustalenie przez referendarza, że dysponuje on dochodem, z którego, przy starannym zaplanowaniu budżetu domowego, jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie związanych ze sprawą kosztów sadowych. W ocenie referendarza sądowego dochody skarżącego nie są niskie, biorąc pod uwagę, że najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 831,15 zł. brutto (Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 lutego 2013 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent, publ. Monitor Polski poz. 95). Co więcej, skarżący jak sam twierdzi, dysponując tym dochodem opłacał koszty innych postępowań sądowych. Z przedstawionych powodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 257 § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.