IV SA/Wa 1212/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata [...] prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ulicy [...] w W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Nr [...] Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. nr 98, poz.1071, ze zm.) w związku z artykułem 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006r. nr 139 poz.993; ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] października 2006r. nr [...] odmawiającej wymeldowania D. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy, wskazał między innymi, iż z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 5 grudnia 2006r skierowanym do Urzędu W. w [...] D. G. poinformowała organ, iż w dniu 4 grudnia 2006r D. G. wyprowadziła się z miejsca pobytu stałego, zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste, meble oraz sprzęt AGD i RTV. Wobec powyższego organ odwoławczy wezwał strony do wypowiedzenia się w przedmiotowej sprawie. Przesłuchana do protokołu w dniu 15 lutego 2007r. D. G. oświadczyła, iż od 4 grudnia 2006r. córka D. G. nie przebywa wraz z dzieckiem pod adresem lokal nr [...] przy ul. [...] w W. Zeznała także, iż obecnie przedmiotowy lokal jest wynajmowany osobom trzecim, aż do czasu jego sprzedaży. D. G. wniosła także o przesłuchanie w przedmiotowej sprawie swojego ojca A. W., gdyż uważa że jest on osobą utrudniającą postępowanie. A. W. w zeznaniach do protokołu z dnia 12 marca 2007r. oświadczył, iż według jego wiedzy wnuczka D. G. chce powrócić do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a osobą która uniemożliwia jej powrót jak i spokojne zamieszkiwanie jest D. G. Natomiast D. G. przesłuchana do protokołu w dniu 2 marca 2007r. zeznała, iż posiada klucze do przedmiotowego lokalu, lecz nie może się dostać do własnego pokoju, gdyż w drzwiach tych założony jest nowy zamek do którego kluczy nie posiada. Wymieniona oświadczyła także, iż ma zamiar powrócić do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Ponadto przedstawiła Kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia 26 stycznia 2007r. potwierdzającą jej pobyt w dniach miesiąca grudnia 2006 i stycznia 2007r w placówce szpitalnej [...] w W. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, precyzuje stan faktyczny, w ramach którego właściwe organy administracji państwowej obowiązane są do wydania na wniosek lub z urzędu decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Sytuacja taka zachodzi wówczas, gdy dana osoba bez dokonania obowiązku wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie miało charakter trwały i jest dobrowolne. Badając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, iż nie zaistniał warunek konieczny do wymeldowania D. G. z miejsca pobytu stałego tj. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej, bowiem D. G. spornego lokalu nie opuściła dobrowolnie, tym samym nie został pełniony warunek z art. 15 ust 2 ustawy ewidencyjnej, a wymieniona wyraża zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, nie można również uznać, iż opuszczenie ma charakter trwały. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przedmiotową decyzję wniosła D. G. (obecne nazwisko skarżącej K.), zarzucając zaskarżonej decyzji, iż wydana została z naruszeniem : - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegającej na jego błędnej interpretacji i w konsekwencji przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki ustawowe uzasadniające wymeldowanie D. G. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., oraz -art. 7,8,10 §1 oraz77 §1 Kpa. - art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, według którego własność może być ograniczana tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż w jej ocenie orzekające w sprawie organy nie wzięły pod uwagę jej wyjaśnień, przyjmując za wiarygodne zeznania D. G. i A. W., wskazujących ,iż wolą D. G. jest powrót do spornego mieszkania. W ocenie skarżącej nie ma zaś dowodów na to aby D. G. znalazła się w szpitalu [...] w dniu 4 grudnia 2006r. w tej bowiem dacie faktycznie opuściła lokal wraz z dzieckiem udając się w nieznanym kierunku i zabierając swoje rzeczy. Zarzuciła organowi, iż posiadając wiedzę na temat zdrowia psychicznego D. G., nie dokonał przesłuchania jej w obecności psychologa lub psychiatry. Zaś z zeznań jej wynika, iż spornego lokalu nie opuściła ona dobrowolnie, chce do niego powrócić, lecz uniemożliwia jej to skarżąca. Tymczasem wbrew tym twierdzeniom nie podejmuje ona żadnych środków prawnych zmierzających w tym kierunku. Jednocześnie skarżąca podniosła, iż utrzymywanie zameldowania córki w spornym lokalu uniemożliwia jej jego sprzedaż, bowiem ma to znaczny wpływ na jego cenę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia 16 listopada 2007r. pełnomocnik skarżącej adw. [...] ustosunkowując się do odpowiedzi Wojewody Mazowieckiego na skargę, podtrzymał wszystkie wnioski zawarte w skardze. Jednocześnie wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 2 Ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.), "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Do wydania decyzji w sprawie wymeldowania konieczne jest tym samym spełnienie warunku faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Mając na względzie, że ustawa meldunkowa definiuje pojęcie pobytu stałego, jako "zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania", aby można było mówić o pobycie stałym konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek: corpus, czyli faktycznego przebywania w lokalu, oraz animus, czyli woli osoby zainteresowanej pobytu w określonym miejscu przez czas nieokreślony lub określony. W okolicznościach sprawy w ocenie pełnomocnika skarżącej bezspornym jest, że D. G. w przedmiotowym lokalu nie przebywa od roku. Wynika to w sposób jednoznaczny z zeznań zarówno samej D. G., jak i legitymującej się prawem do lokalu D. K. (G.). Tym samym w przedmiotowej sytuacji nie występuje element corpus, natomiast wola D. G. powrotu do lokalu narodziła się już po jej wyprowadzce. W tym miejscu koniecznym jest podkreślenie, iż D. G. nie legitymuje się żadnym uprawnieniem do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, a samo zameldowanie nie narusza cywilnoprawnej sfery uprawnień właściciela lokalu i nie kreuje w odniesieniu do zameldowanego żadnego cywilnoprawnego tytułu do tego lokalu. W przedmiotowym stanie faktycznym opieranie dalszego zameldowania D. G. jedynie na jej woli powrotu do lokalu w sytuacji, gdy osoba ta w nim nie tylko aktualnie nie przebywa, ale nie ma również żadnych prawnych podstaw do powrotu do lokalu, prowadzi do utrzymywania fikcji i jawnego wypaczenia intencji ustawodawcy. Niezależnie od powyższego podniósł, iż organ administracji niesłusznie dał wiarę zeznaniom D. G. oraz A. W., jednocześnie odmawiając wiarygodności zeznaniom D. K. (G.). Powołany art. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej, stanowiący podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu nie wskazuje sposobu przeprowadzenia dowodu na potwierdzenie faktu opuszczenia przez wymeldowywaną osobę miejsca pobytu. W tej sytuacji wydaje się zasadnym odwołanie się do treści art. 9 ust. 2b ustawy meldunkowej, w którym ustawodawca związał organ dokonujący zameldowania obowiązkiem przeprowadzenia dowodu z oświadczenia właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Ratio legis powołanego przepisu jest oczywiste, ponieważ to właśnie właściciel posiada najlepszą wiedzę odnośnie tego, kto w jego lokalu przebywa. Po drugie należy wskazać, iż zgodnie z dyspozycją powołanego art. 9 ust. 2b ustawy meldunkowej, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Tym samym, jak już zostało to wskazane wcześniej zameldowanie nie narusza cywilnoprawnej sfery uprawnień właściciela lokalu i nie kreuje w odniesieniu do zameldowanego żadnego cywilnoprawnego tytułu do tego lokalu. W tej sytuacji należy uznać, że udział właściciela w postępowaniu o wymeldowanie nie ogranicza się jedynie do kwestii dowodowych, ale stanowi ważną gwarancję poszanowania prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga D. K. nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa, w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 Kpa, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Oznacza to obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego. Konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980, s. 144 i nast.). Rozpoznając sprawę organ II instancji winien mieć więc na uwadze, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nakładają na niego między innymi obowiązek ponownego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą (art. 7 kpa), oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 kpa). Przy czym za dowód może on uznać wszystko co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy. Oznacza to, iż również w postępowaniu o wymeldowanie, prowadzonym w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest przestrzegać w/w zasady, co oznacza, iż wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej w postępowaniu tym, organ nie może oprzeć się jedynie na oświadczeniu właściciela lokalu, ale zobowiązany jest wziąć pod uwagę zeznania wszystkich świadków, w tym między innymi osoby wymeldowywanej w tym przypadku D. G., jak również właściwie ustalić stan faktyczny sprawy. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie ustalono, iż D. G. opuściła lokal w którym jest zameldowana na pobyt stały w dniu 4 grudnia 2006r, tj. po urodzeniu dziecka co miało miejsce 30 listopada 2006r. Powyższe wynika z oświadczeń skarżącej zawartych w protokole z dnia 28 marca 2007r., oraz zamieszkałej w sąsiedztwie spornego lokalu E. D. Obie panie zeznały bowiem, iż w/w po urodzeniu dziecka nie powróciła do miejsca pobytu stałego. Jej rzeczy oraz rzeczy dziecka zostały zabrane przez kogoś z jej znajomych. Z zeznań D. G. wynika zaś, iż zamieszkuje ona obecnie u znajomych. W opiece nad dzieckiem pomaga jej B. K. -sąsiadka jej dziadka. Z akt sprawy wynika również, iż w okresie od 22 grudnia 2006r do 26 stycznia 2007r. przebywała ona w placówce szpitalnej [...] w W., gdzie rozpoznano i leczono u niej zaburzenia adaptacyjne -r. depresyjna. W postępowaniu administracyjnym D. G. twierdziła, iż wciąż ma zamiar zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...]. Z akt sprawy wynika, iż opuściła lokal z uwagi na sytuację rodzinną- konflikt z matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie w dacie orzekania przez organ odwoławczy brak było podstaw do uznania, iż D. G. opuściła miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), gdyż okoliczności sprawy wskazują, iż opuszczenie przez nią spornego lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, lecz zostało wymuszone sytuacją życiową, związaną z jednej strony z konfliktem jaki postał pomiędzy nią a jej matką, zaś z drugiej strony z koniecznością korzystania z pomocy osób, które zadeklarowały się wspomóc ją w opiece nad nowo narodzonym dzieckiem w trudnym dla niej okresie, bowiem jak wynika z akt sprawy D. G., niedługo po urodzeniu dziecka przez ponad miesiąc przebywała w szpitalu, który opuściła dopiero 26 stycznia 2007r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż powyższe wskazuje, iż opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego wynikało z sytuacji losowej w jakiej się znalazła. Jako samotna matka nowo narodzonego dziecka, chora na depresję wymagała bowiem pomocy, opieki osób trzecich. W tej sytuacji uznać należy, iż słusznie uznał orzekający w sprawie organ, iż z uwagi na niedługi okres jaki minął od opuszczenia przez D. G. miejsca pobytu stałego oraz wskazane powyżej okoliczności sprawy, brak było podstaw do uznania, iż D. G. w grudniu 2006r. opuściła lokal przy ul. [...], dobrowolnie i na trwałe, co uzasadniałoby konieczność dokonania jej wymeldowania. Za nieuzasadnione należy przy tym uznać zarzuty strony skarżącej wskazujące, iż orzekający w sprawie organ nie uwzględnił jej stanowiska, co doprowadziło do naruszenia przysługującego jej prawa własności. Wskazać bowiem należy, iż w świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Nie narusza ono bowiem cywilnoprawnej sfery uprawnień właściciela lokalu i nie kreuje w odniesieniu do zameldowanego żadnego cywilnoprawnego tytułu do lokalu. Orzekające w sprawie organy, zobligowane są zatem jedynie do badania w toku postępowania administracyjnego okoliczności mających na celu potwierdzić fakt bezspornego, trwałego i dobrowolnego opuszczania lokalu przez daną osobę w tym przypadku D. G. W sytuacji zatem gdy w ocenie strony skarżącej osoba zameldowana w jej lokalu przebywa w nim bezprawnie, przysługuje jej w tym zakresie możliwość dochodzenia swych uprawnień na drodze cywilnoprawnej. Sąd nie uwzględnił również zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2007r., wskazujących na okoliczność, iż D. G. wbrew wyrażonej przez nią woli powrotu do lokalu, nie przebywa w nim już od roku. Co winno dowodzić, iż opuściła lokal na trwałe. Wskazać zatem należy, iż Sąd zobligowany jest do badania decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, przy czym zgodnie z art. 7, 77§ 1 Kpa organ zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego i okoliczności sprawy jakie istnieją w dacie orzekania. Jak wskazano powyżej w ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy uznał, iż w dacie orzekania brak było podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia spornego lokalu przez D. G. Obecnie zaś jak wynika z oświadczenia D. G. złożonego do protokołu rozprawy w dniu 19 listopada 2007r., wobec braku możliwości dostania się do lokalu z uwagi na wymianę zamków, we wrześniu wystąpiła ona do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie jej naruszonego posiadania. Mając na uwadze, iż stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując badania z tego punktu widzenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.