IV SA/Wa 1223/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.),, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Gminy L.. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2005 r. nr [..] w przedmiocie gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z urzędu stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002r. Nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę L.. własności nieruchomości oznaczonych jako działki o numerach [...], [...], [...], i [...] o łącznej powierzchni [...] ha, położonych w obrębie miejscowości D. gmina L.. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że w dniu [...] czerwca 1992r. Wojewoda [...] wydał decyzję Nr [...] mocą, której, postanowił z dniem [...] czerwca 1992r. zlikwidować G. Kombinat Rolno- Przemysłowy "[...]" w G. w celu przekazania majątku Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Faktyczne przekazanie nieruchomości wymienionych w decyzji nastąpiło w formie protokołu zdawczo – odbiorczego sporządzonego przez podmiot przekazujący i Agencję. W dniu [...] października 2002r. Wojewoda [...] powołując się na przepis art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu państwa wydał decyzję mocą, której stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę L., własności wyżej wymienionych nieruchomości tj. dziełek o numerach: [...], [...], [...], [...] wskazując, że nieruchomości rolne Skarbu Państwa nieprzekazane decyzjami ostatecznymi do zasobu AWRSP w terminie do dnia 30 czerwca 2000r. stały się z mocy prawa własnością gmin na terenie, których są położone. Uchylając decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2002r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, że zgodnie z art. 13 ust 1 i 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa przejęcie przez AWRSP praw i obowiązków wynikających z wykonania prawa własności w stosunku do mienia o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy miało nastąpić nie później niż do dnia 30 czerwca 2000r. Nieruchomości rolne nieprzekazane do zasobu ostatecznymi decyzjami o których mowa w art.16 ust 3 lub nieprzekazane ostatecznymi decyzjami o których mowa w art. 17 ust 1 (w terminie o którym wyżej mowa) stały się z mocy prawa własnością gmin. Natomiast stosownie do art. 17 ust 1 nieruchomości określone w art. 1 i 2, które nie stanowiły składników majątków państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej podlegały przekazaniu Agencji w drodze decyzji Wojewody właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Z powyższego wynika więc, że istniały dwa tryby przekazywania mienia Skarbu państwa na rzecz AWRSP. Pierwszy z nich polegał na przekazaniu mienia, wierzytelności i zobowiązań po zlikwidowanym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej, drugi zaś na przekazaniu innych nieruchomości nie stanowiących składników majątku tych przedsiębiorstw. Realizacja każdego z tych trybów następowała z zachowaniem stosownej procedury. Przekazanie mienia stosownie do art. 14 ust 3 ustawy następowało w trybie określonym w art. 19 stosownie do którego podmiot przekazujący i Agencja sporządzały protokół zdawczo – odbiorczy. Jak wynika z akt sprawy działki o numerach [...], [...], [...] i [...] położone w obrębie miejscowości D. w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2002r. wchodziły już w skład zasobu własności rolnej Skarbu Państwa, albowiem zostały przekazane na rzecz AWRSP protokołem zdawczo – odbiorczym podpisanym dnia 1 sierpnia 1992r. To zaś oznacza, że decyzja z dnia [...] października wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 13 maja 2004r. Gmina L. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając wydanej decyzji naruszenie art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 107 § 1 kpa. W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] marca 2005r. decyzją utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołano wszystkie te argumenty, które legły u podstaw wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2004r. Powyższa decyzja została zaskarżona w całości przez Gminę L.. Zarzucono jej: 1) naruszenie art. 13 ust 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. (Dz.U. Nr 57 z 2001r. poz 603 z późn. zm) przez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że nieruchomości objęte decyzja Wojewody [...] nie są nieruchomościami nieprzekazanymi do zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust 3 lub nieprzekazanymi Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust 1 i że nie stały się one z mocy prawa własnością gminy na terenie której są położone w sytuacji gdy żadna taka decyzja dotycząca przekazywania nieruchomości nie została wydana. 2) naruszenie art. 16 ust 3 w/w ustawy przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że została wydana jakakolwiek decyzja przekazująca nieruchomości na rzecz AWRSP w oparciu o którą Agencja ta mogłaby nabyć własność przedmiotowych nieruchomości. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz o zasadzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że do dnia dzisiejszego nie została wydana żadna decyzja, która stanowiłaby o przekazaniu spornych nieruchomości na rzecz Agencji. Za taką decyzję nie można uznać decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992r. Stanowi ona jedynie o likwidacji G. Kombinatu Rolno – Przemysłowego " [...]" w G.. Decyzja ta w części dyspozytywnej nie zawiera sformułowania mówiącego o tym, że przekazuje się na rzecz Agencji określone mienie, nie precyzuje ona również tego jakie to jest mienie. Zdaniem skarżącego warunkiem przekazania nieruchomości stosownie do art. 16 ust 3 ustawy jest wydanie decyzji przez właściwy organ, która określiłaby konkretne nieruchomości podlegające przekazaniu. Poza tym w księgach wieczystych odnoszących się do spornych działek nie została ujawniona żadna ostateczna decyzja w oparciu o którą działki te miały zostać przekazane we władanie AWRSP. W ocenie skarżącego niezależnie od powyższego nabycie prawa własności nieruchomości następuje w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Od tej zasady ustawa z dnia 19 października 1991r. nie ustanawia wyjątków. Wszystko to oznacza że decyzja Wojewody [...] uwłaszczająca skarżącą gminę spornymi nieruchomościami była prawidłowa. Sąd zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna i jako taka została oddalona. Jak wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Decyzja Nr [...] wydana przez Wojewodę [...] w dniu [...] czerwca dotyczyła likwidacji G. Kombinatu Rolno – Przemysłowego " [...]" w G.. Kombinat ten był państwowym przedsiębiorstwem gospodarki rolnej w rozumieniu art. 14 ust 1 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 107z 1991r. poz 464). Mienie tego przedsiębiorstwa w postaci nieruchomości nie stanowiło tych nieruchomości, których dotyczył art. 16 ust 1 w/w ustawy. Tenże przepis odnosił się bowiem tylko do nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, które znajdowały się w użytkowaniu spółdzielni, osób fizycznych, a także innych niepaństwowych jednostek organizacyjnych. To, że ustawodawca nie wymienił w art. 16 ust 1 także państwowych przedsiębiorstw gospodarstw rolnych przesądza o tym, że procedury określone w art. 16 ust 2 i 3 takich gospodarstw nie dotyczyły. To w jaki sposób należało postępować z ich mieniem przewidywał wspomniany wyżej art.14. Analiza treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że wymagał on decyzji ale jedynie w przedmiocie likwidacji przedsiębiorstwa. Data podjęcia decyzji w tej kwestii była zarazem datą wykreślenia przedsiębiorstwa z rejestru. Taką właśnie decyzją była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1992r. Nr [...]. Żaden przepis ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie wymagał aby decyzja w sprawie likwidacji zawierała szczegółowy wykaz majątku likwidowanego podmiotu. Do tej kwestii odnosił się art. 14 ust 3, który stanowi, ze organ założycielski przedsiębiorstwa przekazuje Agencji jego mienie po likwidacji. Owo przekazanie nie wymaga jednak formy szczególnej. Gdyby taka forma była rzeczywiście wymagana to ustawodawca zastrzegłby ją wyraźnie w ustawie. Oznacza to, iż np. nałożyłby wymóg wydania decyzji o przekazaniu mienia podobnie jak w art. 16 ust 3 ustawy . Skoro jednak takowych wymogów nie ma to uznać należy, iż przekazanie mienia mogło się skutecznie odbyć na podstawie protokołu zdawczo – odbiorczego tak jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Powyższe oznacza również, iż nie jest zasadny także ten zarzut skarżącego, który sprowadza się do sugestii naruszenia przez organ art. 13 ust 2 ustawy. Tenże przepis nie dotyczy bowiem nieruchomości przekazywanych w trybie art. 14 ust 3, a wiec tych które stanowiły mienie zlikwidowanych państwowych przedsiębiorstw gospodarstw rolnych. Jego literalna wykładnia w sposób jednoznaczny przesądza o tym że odnosi się on jedynie do nieruchomości rolnych wyszczególnionych w art. 16 ust 1 ustawy. Nie są trafne także i te zarzuty, które odnoszą się do braku właściwych wpisów w księgach wieczystych oraz niemożliwości nabycia prawa własności w formie innej niż notarialna. Ujawnienie w dziale II księgi wieczystej innego podmiotu niż właściciel może zostać skorygowane w następstwie rozpoznania żądania zawartego w pozwie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Natomiast samo nabycie prawa własności nieruchomości nie musi być koniecznie poprzedzone aktem notarialnym, aczkolwiek ta forma prawna jest najbardziej znana i najczęściej występuje w obrocie. Zdarza się jednak uzyskanie tego prawa w formie decyzji administracyjnej co przewiduje np. ustawa a dnia 19 października 1991r. oraz w formie tzw. nabycia pierwotnego, którego podstawą jest orzeczenie sądu wydane np. w sprawie o uwłaszczenie czy zasiedzenie. Reasumując należy uznać, że do przekazania mienia G. Kombinatu Rolno – Przemysłowego "[...]" nie była wymagana decyzja. Wystarczyło jedynie przekazanie mienia w rozumieniu art. 14 ust 3 ustawy poprzedzone wydaniem decyzji Wojewody w sprawie likwidacji tegoż Kombinatu. Nie sposób zatem uznać, iż brak owej decyzji pociągnął za sobą możliwość wydania innej decyzji mocą, której nieruchomości Kombinatu stały się z mocy prawa własnością gminy na obszarze, której były położone. Podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 151 ppsa.