IV SA/Wa 1226/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej A. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją dnia [...] maja 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania A. F., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2007 r., ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej w miejscowości J. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że A. F. pismem z dnia 19 lutego 2008 r. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla wskazanej powyżej inwestycji, opierając swoje żądanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Skarżąca podniosła, iż inwestycja została zrealizowana przez firmę "Z." Sp. z o.o., Która występując o wydanie warunków zabudowy nie uwzględniła we wniosku odpowiedniej infrastruktury technicznej umożliwiającej ogrzewanie gazowe i kominkowe budynku, wynikającej z umowy, którą zawarła z wyżej wymienioną Spółką. Organ pierwszej instancji uznał, iż skarżąca posiada przymiot strony, gdyż postępowanie w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dotyczyło jej interesu prawnego, który wynika z zawartej ze Spółką "Z." w dniu 28 marca 2007 r. umowy o wybudowanie domu jednorodzinnego i przeniesienia własności nieruchomości na jej rzecz. Wójt Gminy J. odmawiając wznowienia postępowania wskazał, iż żądanie strony zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego art. 148 § 1 i 2 kpa, bowiem skarżąca o wydaniu decyzji o warunkach zabudowy dowiedziała się w dniu 10 stycznia 2008 r., natomiast z podaniem o wznowienie postępowania wystąpiła w dniu 19 lutego 2008 r. Badając zatem spełnienie drugiej przesłanki do wznowienia postępowania organ ustalił, iż wnioskodawczyni nie zachowała jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku liczonego od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji o warunkach zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż prawidłowo organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania, bowiem złożenie podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4 kpa doznaje ograniczenia czasowego, o którym mowa w 148 kpa. Ustawodawca wskazał, że w przypadku żądania wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art.145 § 1 pkt 4 kpa termin do złożenia podania biegnie od dnia , w którym strona dowiedziała się o decyzji. W niniejszej sprawie strona o istnieniu decyzji wiedziała z pewnością już w dniu 10 stycznia 2008 r., to tym samym można przyjąć, że od tego dnia należało liczyć okres jednego miesiąca do wniesienia podania. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. F. podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art.145 § 1 pkt 4, art.148 § 2, art.35 i art.36 kpa oraz naruszenie § 36 ust.4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. z 2002r.Nr 75,poz. 690 ze zm./. Skarżąca zakwestionowała ustalenia organu pierwszej instancji w przedmiocie daty wniesienia do organu podania o wznowienia postępowania wskazując, iż w dniu 29 stycznia 2008r. zwróciła się pisemnie do Urzędu Gminy J. z prośbą o informację , jak powinna postąpić w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy postanowieniami umowy cywilnoprawnej zawartej z wykonawcą, a postanowieniami decyzji o warunkach zabudowy i jednocześnie w piśmie tym podniosła , że nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, co zdaniem skarżącej było jednoznaczne ze wskazaniem przesłanek wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącej powyższe pismo spełniało warunki do uznania go za wniosek o wznowienie postępowania, a jeżeli organ miał wątpliwości, to powinien wezwać stronę do udzielenia dodatkowych informacji, a nie doprowadzać do upływu obowiązującego terminu W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje; Skargę należało uwzględnić, jednakże z przyczyn innych, niż w niej podniesione. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W niniejszej sprawie Wójt Gminy J. odmówił wznowienia postępowania wywodząc, że wnioskująca żądanie wznowienia postępowania złożyła z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art.148 § 1 i 2 kpa. Należy zauważyć, iż złożenie podania o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy w trybie przewidywanym przepisami art.149 kpa, to znaczy wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (§1), lub odmową w drodze decyzji wznowienia postępowania (§3). Zatem odmowa wznowienia postępowania może nastąpić tylko i wyłącznie ze względów formalnych, to znaczy, gdy wniosek złoży osoba nie będąca stroną albo nie posiadająca zdolności do czynności prawnych, względnie żądanie wznowienia postępowania złożone zostanie po terminie, a termin nie zostanie przywrócony, a nadto, gdy w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art.145 § 1 kpa. Jeśli jednak wniosek o wznowienie postępowania jest oparty o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zawiera stwierdzenie wywodzące, że składając to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Na tym etapie postępowania organ administracji może dopiero przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału sprawy i dokonać weryfikacji twierdzeń wnoszącego podanie, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu. Taka ocena winna nastąpić na etapie następnym po wznowieniu postępowania i wówczas, gdyby organ administracji doszedł do przekonania, iż nie występują przesłanki do wznowienia postępowania przewidziane w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj., że podmiot zgłaszający wniosek o wznowienie postępowania nie ma przymiotu strony - to winien zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 kpa. odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji. Decyzja taka winna zapaść po przeprowadzeniu postępowania stosownie do treści art. 149 § 2 kpa. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż organ pierwszej instancji dopuścił się rażącego naruszenia art.149 kpa. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, przedstawionych Sądowi, Wójt Gminy J., po otrzymaniu stosownego wniosku skarżącej z dnia 19 lutego 2008r., dokonał pisemnego zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sześciu budynków mieszkalnych na terenie działki o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości J. Wprawdzie zawiadomienie to nie posiada formy postanowienia przewidzianego przepisem art.149 § 1 k.p.a. to jednak w ocenie Sądu, czynnością zawiadomienia doszło do otwarcia postępowania wznowieniowego w sprawie objętej wnioskiem strony skarżącej z dnia 19 lutego 2008r. Wymaga podkreślenia , iż postanowienie o wszczęciu postępowania wznowieniowego nie kończy procedury wznowieniowej, nie stanowi aktu procesowego rozstrzygającego o wznowieniu, lecz jedynie o otwarciu postępowania w sprawie. Na postanowienie to nie służy zażalenie. Ewentualne inne strony postępowania wznowieniowego mogą kwestionować zasadność postanowienia w toku dalszego postępowania. Wówczas strony mają możliwość obrony swych praw. O wszczęciu postępowania należy przecież zawiadomić wszystkie strony, doręczając im odpis postanowienia o wszczęciu (K. Sobieralski: op. cit., s. 119-120; B. Adamiak: op. cit., s. 600; E. Klat-Górska, E. Klat-Wertelecka: op. cit., s. 118). Skoro Wójt dokonał wszczęcia wznowienia postępowania, to jego rzeczą było przeprowadzić postępowanie wyjaśniające ,które powinno zakończyć się wydaniem jednej z rodzajów decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe , o których mowa w art.151 k.p.a. Obowiązkiem organów administracji publicznej w każdym postępowaniu administracyjnym jest prawidłowe ustalenie oraz określenie jego stron. W sprawie niniejszej zaskarżona została decyzja o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją o warunkach zabudowy. Dla dokonania oceny w zakresie legitymacji skarżącej do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania istotne było ustalenie, czy przysługiwał jej status strony w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy. W tym celu należy odnieść się do przepisu art.28 kpa, który stanowi ,że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Dla przyznania danemu podmiotowi statusu strony w postępowaniu administracyjnym decydującym jest istnienie interesu prawnego lub obowiązku ,który upoważnia ten podmiot do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art.61kpa i do brania w nim czynnego udziału. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Według utrwalonego w orzecznictwie poglądu stronami postępowania o ustalenie warunków zabudowy są: właściciele i użytkownicy wieczyści działki, na której ma być realizowana inwestycja jak również właściciele i wieczyści użytkownicy bezpośrednio sąsiadujących działek oraz działek znajdujących się w strefie oddziaływania planowanej inwestycji /por. wyrok NSA z dnia 18 października 2007r, II OSK 1404/06, Lex 394873/. W niniejszej sprawie strona skarżąca swój interes prawny wywodzi z umowy o wybudowanie domu jednorodzinnego i zobowiązaniem się inwestora do przeniesienia własności nieruchomości wraz z naniesieniem na jej rzecz , zawartej w dniu 28 marca 2007r. z firmą "Z." Sp.z.o.o. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2009r. sygn. I OSK1185/08 stwierdzono, iż podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli między jego sytuacją prawną , a przedmiotem postępowania istnieje uzasadnione treścią prawa materialnego realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go zainteresowanym tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność/ aktualność/ jest istotną cechą interesu prawnego, artykułowaną w piśmiennictwie i w orzecznictwie sądowym. Nie jest zatem legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, takimi które według jej zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości. Zdarzenia przyszłe ,a w pewnym sensie nawet niepewne nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony /por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r. I SA 1710/2000, Lex nr 82813/. W konsekwencji powyższego organ ponownie rozstrzygnie w sprawie, uwzględniając oceny sformułowane w niniejszym wyroku, w tym przyjmując, iż skarżącej nie przysługuje interes prawny w postępowaniu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 cyt. ustawy.