IV SA/Wa 1238/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Marian Wolanin (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2007 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania odszkodowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt I. (pierwszy) decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2006 roku numer [...] II. uchyla decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2006 roku numer [...] w punkcie I. (pierwszym); III. w pozostałej części skargę oddala; IV. zwrócić M. S. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2006 r, którą: * w punkcie pierwszym odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 149 §3 w zw. z art. 145 §1 pkt 5 kpa, z wniosków M. S., Z. W. i K. M., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r., wydaną w trybie art. 160 §3 i §4 kpa w zw. z §1 tego artykułu, w przedmiocie przyznania odszkodowania za utracone składniki majątkowe przedsiębiorstwa pn. Stolarnia Mechaniczna, wł. J. W.- B., ul. [...], w związku z decyzjami Kierownika Ministerstwa Rynku Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1991 r., znak: [...] i Ministra Kultury z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] * w punkcie drugim odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 149 §3 w zw. z art. 145a kpa, z wniosku M. S., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r., wydaną w trybie art. 160 §3 i §4 kpa w zw. z §1 tego artykułu, w przedmiocie przyznania odszkodowania za utracone składniki majątkowe przedsiębiorstwa pn. Stolarnia Mechaniczna, wł. J. W.- B., ul. [...], w związku z decyzjami Kierownika Ministerstwa Rynku Wewnętrznego z dnia [...] lipca 1991 r., znak: [...] i Ministra Kultury z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...], Odmowę wznowienia postępowania w punkcie pierwszym, Minister Gospodarki uzasadnił stwierdzeniem, że niezadowolenie z wielkości przyznanego odszkodowania, zarzuty wobec biegłych - dokonujących na zlecenie organu orzekającego szacunku szkody - oraz pominięcie w decyzji odszkodowawczej z dnia [...] listopada 2003 r. odszkodowania z tytułu utraconych korzyści, a także zarzut niesłusznie potrąconej z odszkodowania kwoty 29.199,00 zł. z tytułu zaległości podatkowych przedsiębiorstwa, nie wyczerpują żadnej z wymaganych przesłanek określonych w art. 145 §1 kpa. Wszystkie wskazane przez wnioskodawców podstawy wznowienia postępowania (zastrzeżenia do ekspertyz i potrąconego podatku), nie stanowią przesłanek do wznowienia postępowania, tym bardziej, że znane one były zarówno organowi orzekającemu jak i stronom postępowania już na etapie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją odszkodowawczą z dnia [...] listopada 2003 r. Jedynym środkiem zaskarżenia decyzji odszkodowawczej wydanej na podstawie art. 160 kpa, jest pozew do sądu powszechnego. Wykluczona jest natomiast możliwość zastosowania jakiegokolwiek innego trybu załatwienia nowego żądania strony. W szczególności niemożliwe jest wydanie decyzji dodatkowej w sprawie obejmującej Sygn. akt IV SA/Wa 1238/06 odszkodowanie za utracone korzyści. Decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r. zakończyła postępowanie odszkodowawcze załatwiając sprawę odszkodowania całościowo i ostatecznie, i z tego względu nie można jej potraktować jako swego rodzaju decyzji "wstępnej", czy "częściowej", która może być uzupełniona kolejną decyzją w przypadku rozszerzenia wniosku przez strony już po jej wydaniu, gdyż w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują takiej możliwości. Odmowę wznowienia postępowania w punkcie drugim, Minister Gospodarki uzasadnił natomiast stwierdzeniem, że na podstawie 145a kpa można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Wniosek o wznowienie postępowania składa się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie, decyzja o odszkodowaniu z dnia [...] listopada 2003 r. wydana została po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, które zostało opublikowane w dniu 30 września 2003 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2006 r., M. S. zarzuciła błędne ustalenia faktyczne, uchylanie się od wyjaśnień, mataczenie oraz pominięcie wcześniejszych wniosków z dnia 19.07.2004 r., 28.10.2004 r, 2.11.2004 r., 07.09.2005 r, 28.11.2005 r. i uzupełnienia dnia 2.11.2004r, oraz z dnia 23.06.2005 r. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Sąd, zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpatrując zaś skargę w granicach sprawy objętej zaskarżoną decyzją Sąd dostrzegł inne przyczyny uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 2006 r. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2006 r., wydane zostały w trybie art. 149 §3 kpa, a więc w procedurze, w której skarżąca domagała się wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r., o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania na podstawie art. 160 kpa. Decyzja o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania na podstawie art. 160 kpa, wydawana jest w postępowaniu administracyjnym jednoinstancyjnym, od której Sygn. akt IV SA/Wa 1238/06 środkiem zaskarżenia nie jest odwołanie do organu wyższego stopnia lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, składany w trybie art. 127 §3 kpa, lecz powództwo do sądu powszechnego (art. 160 §5 kpa). Decyzja ta rozstrzyga bowiem o odszkodowaniu za niezgodne z prawem działanie organów administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnych, które to odszkodowanie ze swej natury jest sprawą cywilną (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2000 r. sygn. akt OPS 19/99 - ONSA z 2000 r. z. 3, poz. 95 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt I CKN 1385/00). Specyficzny charakter decyzji odszkodowawczej, wydanej na podstawie art. 160 kpa, nakazuje przyjąć, że okoliczności mające wpływ na samo przyznanie odszkodowania oraz na ustalenie jego wysokości mogą być kwestionowane przez stronę w postępowaniu przed sądem powszechnym, który nie będąc związany decyzją wydaną w tym zakresie, ponownie rozstrzyga sprawę odszkodowawczą od początku, wskutek złożonego pozwu przez stronę niezadowoloną z wydanej w tym przedmiocie decyzji. W tym względzie należy podzielić argumentację organu o braku podstaw do wydawania dodatkowej decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania. Nie oznacza to jednak, iż wobec decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa, nie mają zastosowania nadzwyczajne środki zaskarżenia decyzji administracyjnej, w tym żądanie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją. Przepisy te mają zastosowanie w takim zakresie, w jakim decyzja administracyjna może być dotknięta wadliwościami określonymi w art. 145 §1 kpa. W takim przypadku, właściwy organ, w pierwszej kolejności zobowiązany jest dokonać oceny spełnienia przesłanek dopuszczalności wznowienia postępowania, określonych w art. 147 i art. 148 kpa. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 §1 kpa), organ orzekający zobowiązany jest zatem ustalić, czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła strona tego postępowania, i czy wniosek ten złożony został w terminie określonym w art. 148 §1 kpa, oraz czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 §1 kpa. W przypadku, gdy którakolwiek z powołanych przesłanek nie zostanie spełniona, w szczególności, gdy za przyczynę wznowienia postępowania strona wskazuje inne okoliczności, niż wymienione w art. 145 §1 kpa, organ orzekający uprawniony jest do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 §3 kpa. Powodem odmowy wznowienia postępowania nie może być natomiast brak zasadności przyczyn do wznowienia postępowania, gdyż ocena zasadności przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Ustalenie, czy zachodzą podstawy wznowienia postępowania z przyczyn podanych przez stronę wnioskującą, jako opartych na okolicznościach określonych w art. 145 §1 kpa, może nastąpić wyłącznie w toku wznowionego postępowania. Jeżeli zatem żądanie wznowienia postępowania zgłasza strona postępowania administracyjnego z zachowaniem ustawowego terminu z art. 148 §1 kpa Sygn. akt IV SA/Wa 1238/06 i wskazuje ustawową podstawę wznowienia, organ zobowiązany jest do podjęcia postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 §1 kpa, i następnie dokonania oceny zaistnienia przyczyn wznowienia, w tym ich zasadności, skutkiem której wydaje jedną z decyzji określonych w art. 151 kpa, adekwatną do poczynionych ustaleń w zakresie rzeczywistego zaistnienia przyczyn wznowienia. W rozpatrywanej sprawie Minister Gospodarki nie zakwestionował przymiotu strony M. S. oraz zachowania terminu do złożenia przez nią wniosku z dnia 23 maja 2005 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]listopada 2003 r. We wniosku z dnia 23 maja 2005 r. M. S. wskazała natomiast, jako podstawę wznowienia postępowania, art. 145 §1 pkt 5 kpa, powołując się m.in. na archiwalne dokumenty mające dotyczyć przedsiębiorstwa, z przejęciem którego związane jest odszkodowanie ustalone decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Kopie tych dokumentów dołączone zostały do wniosku o wznowienie. W takich okolicznościach wniosku o wznowienie postępowania, organ orzekający nie mógł wydać decyzji o odmowie wznowienia postępowania z wniosku skarżącej, lecz powinien był wznowić postępowanie, i dopiero po jego wznowieniu dokonać oceny zasadności zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, przez pryzmat przesłanki określonej w art. 145 §1 kpa. Jakkolwiek negatywna ocena zarzutów skarżącej, nie uprawniała do odmowy wznowienia postępowania, lecz co najwyżej do odmowy uchylenia kwestionowanej decyzji, na podstawie art. 151 §1 pkt 1 kpa. Sąd nie dokonuje jednak na tym etapie postępowania oceny zarzutów skarżącej, skoro oceny tej zobowiązany jest dokonać w pierwszej kolejności organ administracji w procedurze do tego właściwej, tj. po uprzednim wznowieniu postępowania. Dokonanie przez organ orzekający oceny zasadności przyczyn wznowienia postępowania, bez uprzedniego jego wznowienia, narusza art. 149 kpa w sposób mający wpływ na wynik rozstrzygnięcia, dlatego na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ orzekający wznowi postępowanie z wniosku skarżącej z dnia 23 maja 2005 r., aby w jego wyniku dokonać merytorycznej oceny zasadności zaistnienia przyczyn do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r. Nie można natomiast zarzucić organowi orzekającemu, naruszenia prawa zaskarżoną decyzją, w części dot. odmowy wznowienia postępowania odszkodowawczego z przyczyny określonej w art. 145a §1 kpa. Wprawdzie skarżąca powołała się we wniosku o wznowienie z dnia 28 listopada 2005 r. na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt SK 18/2000 (dot. art. 417 i art. 418 kc o odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa), natomiast Minister Gospodarki rozważał dopuszczalność tego wniosku w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 (dot. art. 160 §1 kpa), to jednak argumentacja organu odmowy wznowienia jest Sygn. akt IV SA/Wa 1238/06 prawidłowa. Kwestionowana przez skarżącą we wniosku o wznowienie z dnia 28 listopada 2005 r. decyzja Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2003 r. wydana bowiem została po wejściu w życie obu powołanych wyroków Trybunału Konstytucyjnego (wyrok TK z dnia 4 grudnia 2001 r. wszedł w życie w dniu 18 grudnia 2001 r. - Dz.U. Nr 145, poz. 1638, natomiast wyrok TK z dnia 23 września 2003 r. wszedł w życie w dniu 30 września 2003 r. - Dz.U. Nr 170, poz. 1660). Stosownie zaś do art. 145a kpa, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, lecz skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Z przyczyny związanej z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, żądanie wznowienia postępowania może zatem dotyczyć decyzji wydanych przed wejściem w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skarżąca żąda zaś wznowienia postępowania wobec decyzji z dnia [...] listopada 2003 r., wydanej po wejściu w życie powołanych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. W tym zakresie, wobec braku naruszenia prawa przez Ministra Gospodarki, skarga podlegała oddaleniu, dlatego na podstawie art. art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w punkcie trzecim sentencji. O zwrocie na rzecz skarżącej kwoty 200 (dwieście) złotych ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie tytułem uiszczonego wpisu sądowego orzeczono, mając na względzie, iż skarżąca uiściła wpis sądowy (k-38 akt sądowych), a następnie została zwolniona z obowiązku jego uiszczenia Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1238/06 (k-83 akt sądowych). O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie orzeczono, z braku wniosku w tym względzie.