IV SA/Wa 1239/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi T. S. i K. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009 r.; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżących T. S. i K. G. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1239/09 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania K. G. i T. S., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy do Spraw Podatków Majątkowych i Opłaty Skarbowej z dnia [...] lipca 1962 r., nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ naczelny podał, że Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy decyzją z dnia [...] lipca 1962 r. uznało, że nieruchomość położona w F. przy ul. [...] (obecnie [...]) o oznaczeniu hipotecznym "W." stanowi mienie poniemieckie, w związku z czym z mocy prawa przeszła na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy art. 2 i 7 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.). Przesłanką uznania przedmiotowej nieruchomości za mienie poniemieckie był fakt, iż została ona nabyta przez Panią W. R. w okresie okupacji od przynależnego narodowości niemieckiej E. K., w imieniu którego działał Reichsfuhrer SS jako komisarz Rzeszy dla utwierdzenia niemieckości, zaś akt notarialny został sporządzony przez niemieckiego notariusza A. E. w dniu [...] kwietnia 1942 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono również, że w myśl przepisów dekretu z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowiązującej orzeczeń sądowych wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 25, poz. 151 z późn. zm.), które obejmują również akty sporządzone przez notariaty niemieckie oraz art. 3 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich - ten akt notarialny jest nieważny i pozbawiony skutków prawnych. W konkluzji Prezydium Rady Narodowej W. uznało, iż w tym stanie rzeczy nieważne są wszelkie następne akty sporządzone na podstawie ww. aktu. W toku postępowania administracyjnego K. G. i T. S. (spadkobierczynie N. S. - byłej właścicielki nieruchomości) wniosły pismo z dnia 10 października 2006 r. zwracając się z prośbą o uwzględnienie w toku rozpatrywania sprawy, iż w niniejszym przypadku nie udowodniono, że majątek został utracony przez poprzednich właścicieli pochodzenia niemieckiego, a transakcje kupna i sprzedaży miały na celu uchronienie od utraty w związku z wojną lub okupacją. Ponadto akt kupna został sporządzony zgodnie z obowiązującym prawem i dotyczył dwóch sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Ponowne przejęcie na Skarb Państwa tylko tej nieruchomości na której stał dom mieszkalny świadczy -zdaniem stron - o tym, że decyzja z dnia [...] lipca 1962 r. jest niezgodna z prawem. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r, Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy z dnia [...] lipca 1962 r., z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej ogłoszenia i jednocześnie stwierdził, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa. We wskazanej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej podniesiono, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy z dnia [...] lipca 1962 r., jest dotknięta przesłanką nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia [...] lutego 1947 r., Od ww. decyzji K. G. i T. S. wniosły odwołanie podnosząc, iż w ich ocenie decyzja z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), tj. przepisów Dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., Minister Finansów uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując m.in. na odstąpienie przez organ I instancji od zbadania sprawy pod względem wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] lutego 2009r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy z dnia [...] lipca 1962 r. wskazując na brak wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 §1 kpa. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie zainteresowane wniosły do Ministra Finansów odwołanie negując zasadność wydanego orzeczenia. Ograniczenie, na mocy decyzji z 1962 r. prawa do części własności nabytej wspólnym aktem kupna z 1942 r., było w odczuciu skarżących nieuprawnione i stanowi rażące naruszenie prawa. Strony negatywnie odniosły się do argumentacji organu w zakresie wątpliwości co do uznania, że decyzja z dnia [...] lutego 1947 r. Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. posiada walor ostateczności. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. Minister Finansów, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009r. wskazując, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy z dnia [...] lipca 1962 r. była uzasadniona przez brak wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Organ naczelny podał, że na podstawie akt sprawy ustalono, co prawda fakt istnienia dwóch decyzji rozstrzygających tę samą kwestie dotyczącą ustalenia, czy nieruchomość pod nazwą "W." stanowi mienie poniemieckie w rozumieniu art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a w związku z tym przeszła na rzecz Skarbu Państwa, czy też mieniem takim nie jest. Pierwsza z decyzji wydana przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. z dnia [...] lutego 1947 r. orzekała, że stanowiące jedną całość gospodarczą nieruchomości pod nazwa hipoteczną "W." i W.", nie stanowią mienia poniemieckiego w rozumieniu art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, z późn. zm.). Natomiast decyzją z dnia [...] lipca 1962 r., będącą przedmiotem badania w trybie nadzoru, wydaną przez Prezydium Rady Narodowej W. Wydział Finansowy stwierdzono, że nieruchomość "W." stanowiąca część nieruchomości wskazanej w decyzji z 1947 r. posiada status mienia poniemieckiego w rozumieniu art. 2 powołanego wyżej dekretu i z mocy prawa przeszła na rzecz Skarbu Państwa. W decyzji tej nie ma odniesienia do decyzji Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia [...] lutego 1947 r., w której rzeczona nieruchomość nie została uznana za mienie poniemieckie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. opierając się na przepisach § 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Ziem Odzyskanych w sprawie organizacji i zakresie uprawnień urzędów likwidacyjnych (Dz. U. U. R. P. Nr 64 z 1946 r.) oraz biorąc pod uwagę posiadany materiał dowodowy w sprawie wykazał, że nie jest możliwe jednoznacznie stwierdzenie, iż decyzja z 1947 r. pozostawała w obrocie prawnym w chwili wydania decyzji Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] lipca 1962 r. Minister wskazał, że na podstawie materiału dowodowego nie jest możliwe stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] lutego 1947 r, posiada przymiot "ostateczności" w rozumieniu przepisów kpa. Nie znaleziono co prawda dokumentów pozwalających na uznanie, że decyzja Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. została wyeliminowana z obrotu prawnego, ale nie można również dowieść, wobec braku dowodów, że decyzja ta nie została wcześniej uchylona. Poza tym Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł, że w świetle zdefiniowanej przez orzecznictwo sądowe instytucji tożsamości ma ona zastosowanie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu - rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki oraz dotyczy tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy, co wyklucza uznanie decyzji z 1947 r. i decyzji z dnia 1962 r. za tożsame. Decyzje te odnoszą się do różnego zakresu uprawnień i różnych przedmiotów, pierwsza dotyczy dwóch willi "L." oznaczonej lit. [...] oraz "L." oznaczonej lit. [...] natomiast druga wyłącznie "W.", co również świadczy o braku naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Organ naczelny wskazał także, że w postępowaniu przed organem I instancji wykazano, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 wskazanego przez strony, co mogłoby stanowić podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. We wniesionej do Sądu skardze, T. S. i K. G. podniosły, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1962 r., wydana została w sprzeczności z wcześniejszą decyzją Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z 1947r., w której stwierdzono, że również ta nieruchomość, która później została zabrana w 1962r. nie była uznana za majątek poniemiecki. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Finansów utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2009r., wydana została z naruszeniem prawa. Oceniając legalność decyzji administracyjnej, organ nadzoru zobowiązany był, stosownie do art. 156 § 1 kpa, dokonać oceny, i to niezależnie od zarzutów wskazanych przez wnioskodawczynie, czy badane orzeczenie nie zostało wydane z naruszeniem któregokolwiek z punktów paragrafu 1 art. 156 k.p.a. Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organów obu instancji, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, iż w sprawie istnieją dwie decyzje rozstrzygające w odmienny sposób kwestię czy nieruchomość pod nazwą "W." stanowi mienie poniemieckie w rozumieniu dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich, czy też mieniem takim nie jest. Pierwsza z decyzji wydana przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. z dnia [...] lutego 1947 r. orzekała, że stanowiące jedną całość gospodarczą nieruchomości pod nazwa hipoteczną "W." i W.", nie stanowią mienia poniemieckiego w rozumieniu art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, z późn. zm.). Orzeczenie to przesądzało w sposób niebudzący wątpliwości, że nieruchomość W.", nie stanowi mienia poniemieckiego. Natomiast decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1962 r., będącą przedmiotem badania w trybie nadzoru, stwierdzono, że nieruchomość "W." stanowi mienie poniemieckie w rozumieniu art. 2 powołanego wyżej dekretu i z mocy prawa przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu decyzje te odnoszą się do tego samego zakresu uprawnień i przedmiotu tj. nieruchomości "W.". Faktu tego nie zmienia okoliczność, że decyzja Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia [...] lutego 1947 r. dotyczyła zarówno nieruchomości pod nazwa hipoteczną "W." jak i W.", jednoznacznie przesądzała ona bowiem, że nieruchomość W.", nie stanowiła mienia poniemieckiego. Natomiast decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1962 r., dotycząca wyłącznie "W.", stwierdzająca, że nieruchomość ta stanowiła mienie poniemieckie rozstrzygała ponownie (w sposób odmienny) kwestię, która została już rozstrzygnięta decyzją Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia [...] lutego 1947 r. Sąd nie może zaakceptować stanowiska organu administracji zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że na podstawie materiału dowodowego nie jest możliwe stwierdzenie, że decyzja z dnia [...] lutego 1947 r, posiada przymiot "ostateczności" w rozumieniu przepisów kpa. Powyższe, zdaniem organu administracji, wynika z tego, iż nie znaleziono co prawda dokumentów pozwalających na uznanie, że decyzja Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. została wyeliminowana z obrotu prawnego, ale nie można również dowieść, wobec braku dowodów, że decyzja ta nie została wcześniej uchylona. W takiej sytuacji, gdy organ administracji nie dysponuje dowodami, że decyzja Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. została wyeliminowana z obrotu prawnego przed wydaniem badanej decyzji z 1962 roku, musi uznać, że decyzja ta była ostateczna. Postępowanie administracyjne opiera się bowiem na zgromadzonym materiale dowodowym, a nie na domniemaniach, które nie są poparte żadnymi dowodami. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak też utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji wezmą pod uwagę ocenę prawną zawartą w wyroku niniejszym, dając tej ocenie wyraz w uzasadnieniu decyzji, z uwzględnieniem rozpatrzenia wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżące w toku całego postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.