IV SA/Wa 1241/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. G. – działającego w imieniu własnym oraz w imieniu małoletniej Z. G. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. - działającego w imieniu własnym oraz w imieniu małoletniej Z. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych A. G. działając w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniej córki Z. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych. Na podstawie złożonego wniosku oraz załączonych dokumentów ustalono, że A. G. mieszka wraz z córką. Córka skarżącego jest małoletnia i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu ojca. Według oświadczenia skarżącego, wyłącznym źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej prowadzonej przez A. G.. We wniosku PPF A. G. oświadczył, że jego miesięczny dochód wynosi 496,76 zł brutto. Jednocześnie przedłożył dokument zatytułowany "rozliczenie dochodu z remanentem za styczeń- wrzesień 2011 r.", z którego wynika, że skarżący we wskazanym okresie dziewięciu miesięcy 2011 r. osiągnął dochód 3 125, 35 zł. (przychód 16 078,79) Ponadto skarżący oświadczył, że od sierpnia do października b.r. działalność gospodarcza wykazuje stratę. Z przedłożonego na żądanie Sądu wyciągu z rachunku bankowego za okres 9 sierpnia 2011 r. – 11 października 2011 r. wynika, że bilans na rachunku na koniec każdego z trzech miesięcy, zamykał się saldem dodatnim (odpowiednio: 341, 90 zł., 697,68 zł., 1721,38 zł.). Stwierdzono, co następuje: Wnioski A. G. i Z. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r. nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie fizycznej sąd przyzna prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony wnioskującej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady unormowanej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, z jednej strony należy badać aktualną sytuację materialną wnioskodawcy, z drugiej zaś – wysokość kosztów postępowania jakie wnioskodawca zobowiązany jest ponieść. Warto w tym miejscu mieć na względzie, że wysokość kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym jak również stawki wynagrodzeń fachowym pełnomocników, są – z wyjątkiem spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne o znacznej wartości – stosunkowo niewielkie, co każe w pełni podzielić prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że w większości przypadków prawo pomocy przysługuje wyłącznie osobom ubogim żyjącym na granicy minimum socjalnego. Za sprzeczne z doświadczeniem życiowym uznać należy fakt, że rodzina skarżącego utrzymuje się jedynie ze wskazanej we wniosku kwoty 496 zł. Przeczy temu m.in. fakt regulowania na bieżąco swoich zobowiązań (brak zadłużenia), określenie wysokości niezbędnych kosztów utrzymania na poziomie 900 zł. (do kosztów tych skarżący zaliczył koszty wyżywienia, zakupu leków, ubrań i materiałów koszonych, nie wskazał zaś np. kosztów utrzymania mieszkania), niekorzystanie z pomocy społecznej, w końcu – stan konta. Na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunku bankowym skarżącego znajdowały się środki w wysokości 341 zł., zaś na dzień 1 listopada 2011 r. - 1721,38 zł.. Zdaniem Sądu, chociażby z tego powodu trudno uznać, że skarżący nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie związanych ze sprawą kosztów sądowych. W sprawie na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości łącznie 400 zł (2 X 200 zł.). Podkreślić przy tym należy, że strata – na którą powoływał się wnioskodawca – w zakresie działalności gospodarczej jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Warto na koniec podkreślić, że "prawo pomocy", przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od zasady, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie i być przyznawana osobom które rzeczywiście jej potrzebują. Mając powyższe na względzie art. podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.