IV SA/Wa 1242/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. A. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2, i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. w części dotyczącej pkt 1 – 4 w zakresie odmowy nadania R. M. ur. [...] marca 1964 r. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej, nie udzielenia zgody na pobyt tolerowany, wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP i jednocześnie uchyliła zaskarżoną decyzję i umorzyła postępowanie organu I instancji w części dotyczącej pkt 5, w którym orzeczono o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy. Decyzją Rady do Spraw Uchodźców nr [...], z dnia [...] kwietnia 2013 r., objęci zostali także: T. M., ur. [...].3.1972 r.; K. M., ur. [...].4.2000 r.; K. M., ur. [...].1.2005 r.; M. M., ur. [...].1.2006 r.; S. M., ur. [...].3.2007 r.; T. M., ur. [...].6.2008 r.; M. M., ur. [...].5.2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że R. M. obywatel Federacji R., deklarujący narodowość [...] wystąpił o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ w oparciu o opinię Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 marca 2012 r. ustalił, że ogólna sytuacja bezpieczeństwa w C. jest zła, a "na skutek splotu specyfiki klanowej i wpływów struktur nomenklaturowo-biurokratycznych i przestępczych, doszło do opanowania władzy przez swoisty konglomerat koteryjno – rodowo - mafijny". Sytuacja w C. nie uległa zasadniczym zmianom także w kolejnych miesiącach 2012 r. (co potwierdziła opinia Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 5 września 2012 r. zaktualizowana w dniu 27 listopada 2012 r., jak również opinia Ośrodka Studiów Wschodnich z dnia 30 sierpnia 2012 r.), oraz na początku 2013 r. W ocenie organu sama zła sytuacja w kraju pochodzenia nie stanowi jednak wystarczającej samoistnej przesłanki do przyznania statusu uchodźcy, ani innych form ochrony cudzoziemców w Rzeczpospolitej Polskiej. Konieczne jest wykazanie zindywidualizowanego zagrożenia cudzoziemca, tj. doznania prześladowania, poważnej krzywdy, lub innych naruszeń praw człowieka. Po wnikliwym przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego, Rada do Spraw Uchodźców podzieliła ustalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w przypadku R. M. nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. We wniosku z dnia 31 grudnia 2012 r. R. M. jako główny powód wyjazdu z C. podał okoliczność, że chciał normalnie żyć. Następnie w toku przesłuchania statusowego w dniu 17 stycznia 2013 r. potwierdził podniesiony wcześniej we wniosku, kontekst poszukiwania normalnego, lepszego życia. Wnioskodawca zeznał, m.in.: "Wyjechaliśmy aby dzieci uratować. Tam nie można było normalnie żyć. Nie było pracy; pieniędzy nie było. Chcieliśmy, aby zobaczyły trochę normalnego życia. Codziennie kogoś zabijają; dla nich to zrobiliśmy" (karta 69 akt organu pierwszej instancji). Z oświadczeń wnioskodawcy wynika ponadto, że nie brał żadnego udziału w działaniach wojennych; nigdy nie był aresztowany, ani skazany wyrokiem sądowym. Nie należał też do żadnej organizacji. W trakcie przesłuchania wnioskodawca zeznał natomiast, że w 2012 r., a więc bezpośrednio przed wyjazdem z kraju pochodzenia do Polski, miał być trzykrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy struktur siłowych (w kwietniu 2012 r.; we wrześniu 2012 r. i w grudniu 2012 r.). W trakcie zatrzymań wnioskodawca miał być poddawany przemocy fizycznej i wypytywany o bojowników, o pomoc którym był oskarżany. Ww. zatrzymania wnioskodawca łączy z pomocą, której miał udzielić w pierwszej połowie 2012 r. swojemu znajomemu, który był bojownikiem. Wnioskodawca miał mu jednorazowo przekazać skarpety i żywność. Rada do Spraw Uchodźców stanęła na stanowisku, że wnioskodawca nie wykazał w wystarczający sposób uzasadnionej – w sposób zobiektywizowany – obawy przed prześladowaniem. Wnioskodawca powołuje się co prawda na prześladowanie z powodu przekonań politycznych – jednakże nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób istnienia ryzyka prześladowania, które miałoby mu obecnie grozić. Oświadczenia wnioskodawcy dotyczące zainteresowania władz jego osobą, organ ocenił jako odznaczające się niską wiarygodnością. Wnioskodawca w żaden sposób poza własnymi oświadczeniami nie uwiarygodnił zaistniałego zagrożenia. Oświadczenia wnioskodawcy złożone podczas przesłuchania statusowego pozostają wewnętrznie sprzeczne. Wnioskodawca wiąże zainteresowanie nim władz z faktem jednorazowej pomocy udzielonej znajomemu bojownikowi. Równocześnie zeznaje, że pomocy udzielił siedem miesięcy przed przesłuchaniem, a pierwsze z zatrzymań miało mieć miejsce osiem miesięcy przed przesłuchaniem, a więc w okresie poprzedzającym udzielenie pomocy znajomemu. Nie bez znaczenia na wiarygodność wnioskodawcy pozostaje również fakt, że jego trzech zatrzymań w 2012 r., a więc w okresie bezpośrednio poprzedzającym wyjazd z kraju pochodzenia do Polski i obejmujących przemoc fizyczną zostały przez niego zupełnie pominięte podczas składnia wniosku. Wyjaśnienie złożone w przesłuchaniu, że nikt go o to nie pytał, oraz wskazujące na pośpiech tego etapu procedury nie są wystarczające – okoliczności te nie przeszkodziły wnioskodawcy podnieść innych okoliczności dotyczących warunków życia w C. i chęci poszukiwania lepszych warunków życia dla całej rodziny. Trzeba też wziąć pod uwagę, że jak wykazano wyżej, od 2009 r. doszło do pewnej zauważalnej poprawy i stabilizacji sytuacji w C. W dalszych rozważaniach organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uzasadniające udzielenie R. M. ochrony uzupełniającej. Organ podniósł, że w C. nie ma obecnie wewnętrznego konfliktu zbrojnego, wnioskodawca nie jest również narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji. Dalej organ przyznał, że w C. dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Mając na uwadze sytuację wnioskodawcy, Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że byłby on narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Powyższe ustalenia mają również zastosowanie do przesłanek udzielenia wnioskodawcy zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1950 r. Zdaniem organu wnioskodawca nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłby - w konsekwencji wydalenia do C. - narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rada do Spraw Uchodźców przytaczając przepisy prawa i dokonując ich wykładni wyjaśniła, że obecnie obowiązujące przepisy prawne nie dają podstaw do orzekania w sprawach o odmowie nadania statusu uchodźcy o zakazie wjazdu na terytorium RP. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. złożył R. M. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe i uzasadniają wydanie zaskarżonej decyzji. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że powodem wyjazdu skarżącego z C., jak podał on we wniosku, była chęć normalnego życia. Zrobił to dla dzieci, gdyż chciał żeby wyjechały, żeby się uczyły i było im dobrze. W toku przesłuchania skarżący oświadczył, że wyjechali z C. żeby dzieci ratować, bo tam nie można normalnie żyć. Nie ma pracy, nie ma pieniędzy. Chcieliśmy żeby zobaczyły trochę normalnego życia. W 2012 roku był trzykrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy struktur siłowych. W trakcie zatrzymań miał być poddawany przemocy fizycznej i wypytywany o bojowników, którym miał pomagać. Podał, że w 2012 r. pomógł jednorazowo swojemu znajomemu, który był bojownikiem przekazując mu skarpety i żywność. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze, lub inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, prowadziły wobec niego działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 ww. ustawy. Wskazane przez wnioskodawcę okoliczności jego trzykrotnych zatrzymań ze strony struktur siłowych są ogólnikowe, przez co jak zasadnie uznały organy pozbawione wiarygodności. Skarżący nie uwiarygodnił w wystarczającym stopniu uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, która miałaby mu grozić w aktualnych warunkach w C. Wbrew stanowisku skarżącego, organy zgromadziły w sprawie wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Organy poddały analizie i ocenie zgromadzony materiał dowodowy. W oparciu o materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie wywiodły, że skarżący nie spełnia przesłanek niezbędnych do nadania statusu uchodźcy na terytorium RP. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy prawidłowo uznały, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. Wprawdzie organy wskazały, że w C. dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. To jednak brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że byłby w konsekwencji wydalenia do C. narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu, iż władze C. lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Podsumowując wskazać należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia. Organy obu instancji wnikliwie oceniły materiał dowodowy. Rozpatrując wniosek skarżącego uwzględniono również informacje o kraju jego pochodzenia sporządzone przez wyspecjalizowane instytucje. W oparciu o materiał dowodowy orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko. Ocena materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 77 § 1 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty dotyczące niewłaściwego i niewyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.