IV SA/Wa 1248/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wnioskiem z 13 października 2015 r. [...] Spółka z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa (dalej: Spółka) zwróciła się do Burmistrza Gminy [...] o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego [...] (dalej: Strona, Zameldowany, Skarżący), zameldowanego pod adresem [...] , ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Strona opuściła miejsce zameldowania i przeniosła się bez dopełnienia ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się. Decyzją z [...] maja 2016 r. Burmistrz Gminy orzekł o odmowie wymeldowania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przeprowadzone postępowanie i zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań świadków oraz wizji lokalnej nie potwierdził, że Strona trwale opuściła miejsce zameldowania, a jedynie, iż nie przebywa w nim w sposób nieprzerwany. Zatem brak jest podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu. Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza, zarzucając mu naruszenie art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r. poz. 23; dalej: k.p.a.) poprzez błędną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę zebranego materiału dowodowego. Wojewoda [...] podjął w toku postępowania odwoławczego dodatkowe czynności w trybie art. 136 k.p.a.: zlecał organowi I instancji przeprowadzenie przesłuchań świadków oraz wystąpił do policji z prośbą o sprawdzenie podanego przez Spółkę domniemanego miejsca zamieszkania Strony – lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] . Następnie zaskarżoną decyzją Wojewoda uchylił decyzję Burmistrza i orzekł o wymeldowaniu Strony z pobytu stałego. Wojewoda ustalił następujący stan sprawy: Zameldowany w toku postępowania oświadczył, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje od 1989 r., na podstawie umowy najmu z poprzednim właścicielem budynku. Natomiast w 2015 roku z powodu pogorszenia stanu zdrowia oraz złych warunków mieszkaniowych – odcięcia wody, gazu i prądu – zamieszkał u rodziny i przebywał w tym lokalu rzadziej. Nadal dysponuje kluczem do lokalu, ma do niego swobodny dostęp, opłaca czynsz i zamierza dalej w nim mieszkać. Nie przebywał w nim w okresach zimowych z powodu odłączenia mediów. W listopadzie 2015 roku powrócił do zamieszkiwania w miejscu zameldowania, złożył także pisma w sprawie ponownego przyłączenia mediów. Z zeznań świadków – pracownicy Biura Sprzedaży Spółki, kierownika budowy oraz pracujących tam majstrów – wynikło, że Zameldowany widywany był pod adresem przy ul. [...] sporadycznie. Światło paliło się w nim tylko kilka razy w miesiącu, a niektórzy pracownicy budowy nie spotkali Strony w ogóle. Potwierdziły się okoliczności odłączenia prądu w budynku, związane ze zmianą zasilania osiedla przez zakład energetyczny, a także odcięcia wody przez zakład wodociągów i kanalizacji w [...] w lutym 2015 roku z powodu awarii przyłącza. Natomiast pracownica Spółki wskazała, że zużycie prądu (zajmowała się spisywaniem liczników) było minimalne lub żadne. Z przeprowadzonej 18 grudnia 2015 r. wizji lokalnej mieszkania wynikło, że jest ono umeblowane i znajduje się w nim sprzęt gospodarstwa domowego. W szafie i szufladach znaleziono ubrania Zameldowanego, w pokoju stało biurko, dokumenty, papiery, przybory biurowe, na półkach regału książki, a na parapecie w kuchni gazety i ulotki z ostatniego kwartału 2015 r. W kuchni i łazience nie było prądu (prawdopodobnie z powodu awarii w skrzynce z bezpiecznikami, która wg oświadczenia Strony miała miejsce 1,5 godziny przed oględzinami), lodówka nie działała (Strona oświadczyła, że zepsuła się kilka dni wcześniej), więc produkty spożywcze leżały na stole i na kuchennym parapecie. Nie działał także telefon stacjonarny. W piekarniku znajdował się nieupieczony chleb, w zlewie i na suszarce brudne i czyste naczynia oraz uprana bielizna na rozkładanej suszarce. W pokojach znajdowały się także elektryczne piecyki, służące do ogrzewania mieszkania (w trakcie oględzin były wyłączone, skutkiem czego temperatura w mieszkaniu wynosiła 12 stopni Celsjusza) oraz dmuchawa ciepłego powietrza i 3 rowery w korytarzu. W łazience stwierdzono kosmetyki, ręczniki i środki do mycia sanitariatów, w brodziku kabiny prysznicowej znaleziono grubą warstwę kurzu – Zameldowany wyjaśniał, że to ziemia z donicy choinki, którą tam podlewał. W mieszkaniu znajdowało się kilka baniaków i butelek z wodą. W piśmie z 29 stycznia 2016 r. Strona oświadczyła, że wniosek o wymeldowanie jest niezasadny, a on sam utrzymuje kontakt ze Spółką poprzez odbieranie faktur za korzystanie z lokalu oraz składanie pism z prośbami o usuwanie kolejnych awarii i przywrócenie dostaw mediów, odbiera także korespondencję, co ma świadczyć o fakcie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Ponowne przesłuchania świadków z kwietnia 2016 r. wykazały, że w okresie od stycznia do kwietnia 2016 r. Zameldowany nie był widywany w lokalu. W kolejnym stanowisku złożonym w piśmie z 2 maja 2016 r. Strona zarzuciła świadkom niewiarygodność w zakresie zeznań dotyczących widywania Zameldowanego w przedmiotowym lokalu. Ponadto podkreślił, że z uwagi na obowiązki zawodowe wyjeżdża z domu ok. godziny 6 rano i wraca wieczorami, ok. 19-20, zatem wysoce możliwym jest, że pracownicy spółki go nie spotykają, co nie znaczy, że Strona tam nie zamieszkuje. W związku z wnioskiem pełnomocnika Spółki przeprowadzono także przesłuchania świadków zamieszkałych pod adresem ul. [...] w [...] . Świadkowie ci w większości potwierdzili okoliczności widywania Strony pod tym adresem, jednakże były to rzadkie przypadki, lub też stwierdzili, że nie mają jednoznacznej wiedzy na temat zamieszkiwania Strony w lokalu nr [...]. Strona wskazała w piśmie z 12 grudnia 2016 r., że ok. 3 tygodnie wcześniej została włączona jedna z 2 faz prądu w mieszkaniu. Ponadto do akt sprawy nadesłano kopię zawiadomienia o terminie posiedzenia Sądu Rejonowego w [...]w sprawie zażalenia na postanowienie o umorzeniu dochodzenia w związku ze zgłoszonym organom policji przestępstwem utrudniania Stronie zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały oraz zawiadomienia o kontroli pracowników Powiatowego Nadzoru Budowlanego w [...], co miało dowodzić podejmowania przez Stronę działań prawnych w celu powrotu i ponownego zamieszkania w lokalu. Załączonym postanowieniem z [...] września 2016 r., Komisariat Policji w [...] umorzył dochodzenie w sprawie zmuszania Strony w okresie od 6 listopada 2013 r. do 8 lipca 2016 r. w [...] poprzez użycie groźby bezprawnej do określonego działania, tj. o czyn z art. 191 § 1 Kodeksu karnego – oraz zniszczenia mienia w postaci sprzętu agd o łącznej wartości 1300 zł, tj., o czyn z art. 288 § 1 Kodeksu karnego – wobec braku znamion czynu zabronionego. Natomiast Sąd Rejonowy w [...]postanowieniem z 9 stycznia 2017 r. uwzględnił zażalenie Strony w ten sposób, że uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Prokuraturze Rejonowej w [...]do ponownego rozpatrzenia (informacja z 17 stycznia 2017 r.). Po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego Wojewoda uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu, wskazane w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722.; dalej: u.e.l.) – nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniono obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Do takiego wniosku doprowadziły organ zeznania świadków, z których wynika, że nawet jeśli Strona jest widywana i w przedmiotowym lokalu przebywa, to pobyty te mają charakter sporadyczny i krótkotrwały. Świadczy o tym między innymi niskie zużycie energii elektrycznej, co zostało poświadczone zarówno przez Stronę, jak i przez Spółkę, złożonymi fakturami. Również wyniki oględzin mieszkania nie potwierdzały zdaniem organu możliwości stałego zamieszkiwania Zameldowanego w lokalu przy ul. [...] . Pomimo iż w mieszkaniu znajdują się sprzęty domowe i rzeczy osobistego użytku, to stan mieszkania, w szczególności brak dostępu do mediów uniemożliwia zamieszkiwanie w nim i traktowanie jako centrum spraw życiowych. Dodatkowym argumentem przemawiającym zdaniem organu za tym, że Strona zmieniła swoje miejsce zamieszkania, jest okoliczność wymeldowania pozostałych członków jego rodziny – żony i synów – z adresu przy ul. [...] . Rodzina Strony zamieszkuje przy ul. [...] m. [...] w [...] . Przesłuchani sąsiedzi nie byli wstanie co prawda stwierdzić, że Strona tam mieszka, ale był tam przez nich widywany o wiele częściej niż przez pracowników Spółki realizujących budowę na terenie przy ul. [...] . Ponadto w toku postępowań wyjaśniających dotyczących żony i synów wymienionego wskazywali oni, że wszyscy mieszkają razem i wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 4 osób zamieszkujących w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] . Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania przez Stronę, Wojewoda uznał, że brak jest w sprawie potwierdzenia bezprawności działania właściciela przedmiotowego budynku, mającego spowodować opuszczenie lokalu przez Zameldowanego. Organ zwrócił uwagę, że Strona podjęła działania poprzez zgłoszenie na policji utrudniania zamieszkiwania dopiero w toku postępowania odwoławczego w sprawie wymeldowania, a postępowanie to jeszcze nie jest zakończone. Jednocześnie sama strona opuściła miejsce zameldowania z uwagi na pogarszające się warunki zamieszkania. Całość podniesionych okoliczności skłoniła Wojewodę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu, przy jednoczesnym zaznaczeniu, że działania ewidencyjne mają na celu jedynie ustalenie stanu faktycznego co do realności pobytu Strony w danym miejscu. Chodzi zatem o wypełnienie obowiązku informacyjnego co do miejsca pobytu obywatela, nie zaś o odzwierciedlenie stanu prawnego dotyczącego np. prawa do zajmowania lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniesiono zarzuty naruszenia: – art. 6, art. 7, art. 11 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia motywów, jakimi kierował się organ przy wydaniu decyzji; – art. 75 § 1 k.p.a. poprzez odmowę udzielenia wiary dowodom przedstawionym przez Stronę i uznanie jedynie tych, które były uzasadnieniem dla wydanej decyzji; – art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ale na podstawie odczuć i domniemania; – art. 35 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzut przeprowadzenia przez Wojewodę własnego postępowania dowodowego w oderwaniu od ustaleń poczynionych przez organ I instancji, a następnie podjęcie decyzji stojącej w sprzeczności z ustalonymi okolicznościami. Pomimo, ustalenia w toku postępowania, że w mieszkaniu przy ul. [...] 99 znajdują się rzeczy osobiste Skarżącego oraz jest ono zdatne do zamieszkania, organ uznał, jakoby Skarżący tam nie przebywał i orzekł o wymeldowaniu. Bezkrytycznie przyjęto też zeznania świadków – pracowników wnioskującej Spółki – dotyczących rzekomego nieprzebywania przez Skarżącego w lokalu. Skarżący na żadnym etapie nie miał zamiaru trwałego opuszczenia tego lokalu, przez co nie została spełniona podstawowa przesłanka wymeldowania określona w art. 35 u.e.l., a konieczność czasowej nieobecności spowodowana była odcięciem mediów, o których przywrócenie Skarżący zabiegał u właściciela budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, organ wskazał, że w sprawie przeprowadzone zostało obszerne postępowanie, a dokonana przez organ II instancji ocena zgromadzonych dowodów może być odmienna niż organu i instancji i nie musi to stanowić naruszenia prawa. Na rozprawie przeprowadzonej 7 marca 2018 r. Skarżący podkreślił, że zużycie mediów nie mogło być większe z uwagi na wcześniejsze odcięcie wody. Zaznaczył, że do czasu odcięcia kanalizacji mógł w lokalu mieszkać, a wodę dowoził w kanistrach. Natomiast wniosek o ściganie złożył w 2016 r., ponieważ wcześniej nie miał on takich możliwości prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 35 u.e.l., zgodnie z którym organ gminy – właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której obywatel polski zamieszkuje – wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Sąd za trafne uznaje poczynione w toku postępowania ustalenia dotyczące stanu faktycznego, a także dokonaną przez Wojewodę ocenę prawną dotyczącą orzeczenia o wymeldowaniu Skarżącego. Kluczowe znaczenie w sprawie ma w ustalony w drodze wizji lokalnej stan lokalu, który – biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe i zasady logicznego rozumowania – nie pozwalał na swobodne zamieszkiwanie. Panująca w lokalu temperatura wynosiła ok. 12 stopni Celsjusza. Co prawda, jak zaznaczył Skarżący, miało to miejsce przy wyłączonych urządzeniach grzewczych, jednak zważywszy na zgłaszane przez niego problemy z dostępnością energii elektrycznej – spowodowane czy to brakiem przyłączenia, czy też awariami – spełnianie przez piecyki elektryczne swojej funkcji stało pod znakiem zapytania. Podobnie ma się sytuacja z funkcjonowaniem lodówki – stałe przechowywanie w niej produktów spożywczych mogło być znacznie utrudnione w świetle wyżej wspomnianej dostępności prądu, co zresztą miało miejsce w trakcie przeprowadzania wizji – produkty trzymane zazwyczaj w lodówce znajdowały się poza nią. Strona wyjaśniła zresztą, że jest ona zepsuta od kilku dni. W kwestii brodzika w łazience – niezależnie od tego, czy zalegała w nim warstwa kurzu czy też ziemia po podlewaniu choinki, sprawiał on w trakcie wizji lokalnej wrażenie nieużywanego, co także budzi poważne wątpliwości co do faktycznego zamieszkiwania Skarżącego w lokalu. Nawet biorąc pod uwagę, że Skarżący wobec braku bieżącej wody przywoził ją w baniakach, powinny w łazience zostać jakieś ślady po wspomnianym podlewaniu lub po zrobieniu prania, a takich nie stwierdzono. Wszystkie powyższe okoliczności, związane z utrzymującym się przez długi czas brakiem mediów – wody i gazu, a w długich okresach również prądu – uzasadniały stwierdzenie, że Skarżący być może w tym lokalu okazjonalnie przebywał, ale nie zamieszkiwał na stałe. Potwierdziło się to w toku postępowania. Skarżący był rzadko widywany w miejscu zamieszkania, szczególnie w godzinach wieczornych, kiedy zgodnie z prezentowanym stanowiskiem, powinien w lokalu przebywać po powrocie z pracy. Światło było w lokalu zapalone jedynie kilka razy w miesiącu. Skarżący sam zresztą przyznawał, że przez długie okresy nie przebywał w przedmiotowym lokalu, a mieszkał u rodziny bądź u znajomych. Powodem takiego stanu rzeczy był właśnie brak mediów. Okoliczność tą potwierdziło także niewielkie zużycie energii elektrycznej, nawet w sytuacji, gdy prąd był podłączony. Pozwala to na konstatację, że stwierdzona w czasie wizji temperatura nie była wynikiem incydentalnego zdarzenia, lecz lokal nie był w istocie ogrzewany, bo jedynym źródłem zasilania urządzeń grzewczych była energia elektryczna. Dokonana w tym zakresie przez Wojewodę ocena materiału dowodowego nie była, jak zarzuca Skarżący, jednostronna, ale wynikała z zasad doświadczenia życiowego. Nie można uznać, że Skarżący miał możliwość przebywania przy ul. [...] stale. Jego centrum życiowe przeniosło się w inne miejsce, co daje podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia przez Skarżącego miejsca zamieszkania, Sąd zauważa, że Skarżący co prawda podejmował kroki mające na celu powrót do przedmiotowego lokalu, natomiast były one nieskuteczne i nie spowodowały pojawienia się możliwości ponownego zamieszkania w lokalu przy ul. [...] . Nawet z możliwości złożenia doniesienia o popełnieniu przestępstwa Skarżący skorzystał dopiero po jakimś czasie, pomimo, iż działania nowego właściciela budynku określone przez niego mianem "nękania" miały mieć miejsce niemal od początku przejęcia budynku. Postępowanie w tej sprawie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Przepis u.e.l. nie wskazuje ponadto dobrowolności opuszczenia lokalu jako przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania. Dobrowolność ta nie stanowi przesłanki normatywnej, a jest elementem pomocniczym w ocenie danego stanu faktycznego i nie może służyć podtrzymywaniu fikcji dotyczącej zameldowania. Trudno zatem za uzasadniony uznać zarzut skargi o błędnej wykładni art. 35 u.e.l. W ustalonym stanie faktycznym trudno stwierdzić, że Skarżący miał realne perspektywy powrotu do przedmiotowego lokalu, przynajmniej w dającej się przewidzieć przyszłości. Natomiast informacja z pisma procesowego z 15 marca 2018 r. o przeprowadzeniu rozbiórki przedmiotowego budynku, całkowicie taką ewentualność przekreśla. Sąd pragnie zwrócić za organem uwagę, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania osoby z pobytu stałego nie ma na celu regulowania czy też wyjaśniania kwestii cywilnoprawnych czy karnych. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, czyli służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, co oznacza, że powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. W toku przeprowadzonego postępowania organy ustaliły, że Skarżący nie przebywa stale w miejscu zameldowania, zatem stosowna informacja jest w tym zakresie nieaktualna, stąd podjęte kroki w celu korekty nieprawidłowych danych. Nie miały w tej kwestii kluczowego znaczenia powody, dla których Skarżący miejsce zameldowania opuścił. Z wszystkich powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) Sąd skargę oddalił.