IV SA/Wa 1259/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi F. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1, 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79 poz. 856 z póź. zm.) oraz na podstawie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 z późn. zm.) po rozpoznaniu odwołania F. C. od decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2007r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy S. z dnia [...] grudnia 1975r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty P. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wskazanego aktu własności ziemi F. C. wystąpił w dniu 20 marca 2007r. podnosząc, iż ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie ma zastosowania do innych nieruchomości niż mienie Skarbu Państwa czy gminy, a przepisy w niej zawarte nie mają zastosowania do sektora prywatnego. Dlatego też zdaniem wnioskodawcy nadal dopuszczalne jest domaganie się stwierdzenia nieważności wskazanego aktu własności ziemi przy wydawaniu którego pominięto prawa spadkobierców po spadkodawcach S. i J. C. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podniosło, iż do decyzji wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.). Wynika to z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 z póź. zm.). W świetle cytowanych przepisów tylko do dnia 31 grudnia 1991r. można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowość wydanych decyzji na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem po tym terminie każde postępowanie, które zmierza do wzruszenia takiej decyzji musi być umorzone. Organ podkreślił ponadto, iż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy wskazany art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem powołana ustawa nie tylko reguluje kwestie gospodarowania nieruchomości rolnymi Skarbu Państwa, ale też zmienia inne ustawy w tym ustawę z dnia 28 marca 1982r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Pismem z dnia 5 czerwca 2007r. F. C. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję podtrzymując stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego, iż powołana ustawa z dnia 19 października 1991r. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a ponadto skarżący przytoczył okoliczności faktyczne, które w jego ocenie przemawiają za wadliwością decyzji - aktu własności ziemi z 1973 r. oraz uzasadniają jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy S. z dnia [...] grudnia 1975r. nr [...]. Na wstępie podkreślić, należy, iż ustawa z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz. U. Nr 27 poz. 250) miała na celu uporządkowanie własności gospodarstw rolnych przez zalegalizowanie nieformalnego obrotu nieruchomościami i uwzględnienie stosownego okresu posiadania nieruchomości. Okazało się jednak, że z różnych przyczyn, często trudnych do akceptowania, wydane już akty własności ziemi były podważane przez zainteresowane strony. W tej sytuacji po 20 latach zdecydowano się na zakończenie porządkowania spraw własnościowych przez wprowadzenie w art. 63 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 z późn. zm.) - zakazu wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych po to, aby zapewnić tak ważną w gospodarowaniu nieruchomościami stabilność ich własności. Od dnia 1 stycznia 1992 r. organy administracji publicznej nie mogą zajmować się oceną legalności ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych, natomiast toczące się w tym dniu lub wszczęte później postępowanie dotyczące wzruszenia takich decyzji w jednym ze znanych k.p.a. trybów nadzwyczajnych, musi być umorzone. Również i sąd administracyjny jest związany regulacją zamieszczoną w art. 63 ustawy z 19 października 1991 r. Dlatego też stanowisko organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji jest prawidłowe. Jak trafnie wskazały to w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy obu instancji, w związku z brzmieniem art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych - aktów własności ziemi - wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Obecnie właściwymi do orzekania w sprawach spornych związanych z ewentualnie wadliwie wydanymi decyzjami - aktami własności ziemi - są wyłącznie sądy powszechne. W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z treści wniosku z dnia 20 marca 2007r. skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego właśnie w trybie ustawy z 1971 r. W tej sytuacji orzekanie w tym przedmiocie przez organy administracji było niedopuszczalne. Powyższe stanowisko jest zgodne z ugruntowanym juz orzecznictwem sądów administracyjnych ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.06.03 II SA 515/98 LEX nr 41764; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.09.11 II SA 627/98 LEX nr 41779; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1998.09.15 II SA 708/98 LEX nr 41781). W tym miejscu należy również odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2000r. SK 13/99 OTK 2000/1/5 w którym Trybunał stwierdził, iż przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie narusza wynikających z art. 2 i art. 64 Konstytucji RP zasad ochrony prawnej własności oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, iż przepisy umożliwiające podważanie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możności skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny podnosi w cyt. wyroku, iż przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami (podobnie wyrok TK z dnia15 maja 2000r. OTK 2000/4/110). Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.