IV SA/Wa 1264/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja z [...] stycznia 2015 r. nr [...] Rady do Spraw Uchodźców, wydana na podstawie art. 89p ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej "k.p.a.", utrzymująca w mocy decyzję z [...] lipca 2014 r. nr [...] Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. A.S., dalej również "cudzoziemiec" lub "skarżący", obywatel [...], narodowości [...] w dniu 10 lipca 2014 r. złożył do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o nadanie jemu i jego żonie S.S. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że przed organem toczy się obecnie postępowanie o nadanie cudzoziemcowi statusu uchodźcy wszczęte na skutek wniosku złożonego 22 sierpnia 2013 r. Wobec tego organ uznał, że w sprawie zainicjowanej wnioskiem z 10 lipca 2014 r. zachodzi bezprzedmiotowość postępowania i decyzją z [..] lipca 2014 r. umorzył postępowanie. Na skutek odwołania cudzoziemca, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że bezprzedmiotowość postępowania należy łączyć z takim splotem okoliczności, gdy poprzez wydanie decyzji administracyjnej nie można przesądzić o prawach lub obowiązkach strony. Sytuacja, w której w tej samej sprawie toczy się w tym samym czasie inne postępowanie przed tym samym organem niewątpliwie kwalifikuje się jako przypadek bezprzedmiotowości, gdyż w drodze decyzji nie można rozstrzygnąć sprawy stanowiącej przedmiot innego, trwającego postępowania. Organ dodał, że organ przyjmujący wniosek popełnił błąd proceduralny w tej sprawie, albowiem powinien powołując się na art. 61a k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania. Wobec tego, że wszczęto postępowania, które nie powinno w ogóle było zostać wszczęte – zdaniem Rady do Spraw Uchodźców - upoważniało organ do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] stycznia 2015 r. wniósł A.S. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa: I. materialnego, tj. art. 13, art. 15, art. 97 ust. 1a ustawy z 13 czerwca 2003 r o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, wobec niesłusznego stwierdzenia, że nie spełnia on kryteriów udzielenia mu w Polsce ochrony międzynarodowej pomimo, iż w związku z moją przynależnością kastową oraz wyznawaną religią jestem narażony na prześladowanie. II. procesowego, tj. art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez niesłuszne umorzenie postępowania i stwierdzenie, że złożyłem wniosek oparty na tych samych okolicznościach faktycznych, oraz art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe gromadzenie i analizę materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, a także błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Oznacza to, że umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w formie decyzji wydanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jest rozstrzygnięciem o charakterze proceduralnym, które kończy bieg postępowania w danej instancji i tym samym zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków strony. Zaakcentowania wymaga, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze kontynuowanie postępowania wobec niemożliwości wydania decyzji pozytywnej, ani negatywnej. Stosownie bowiem do dyspozycji tego przepisu bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym. O bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. możemy mówić wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza zatem, że w sprawie występują tego typu przeszkody, które uniemożliwiają wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tak rozumiana przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, może również powstać w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 168/14, wskazane orzeczenie oraz orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że kontrolowane postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem cudzoziemca z 10 lipca 2014 r. o nadanie statusu uchodźcy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, jako organ pierwszej instancji, powołując się na art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, ponieważ uznał, że przed tym organem toczy się obecnie postępowanie o nadanie cudzoziemcowi statusu uchodźcy, wszczęte na wniosek z 22 sierpnia 2013 r. i niezasadne jest prowadzenie kolejnego postępowania. Rada do Spraw Uchodźców jako organ odwoławczy zaakceptowała to stanowisko, wskazując jednocześnie, że błędem natury proceduralnej jest umorzenie postępowania, podczas gdy właściwym była odmowa wszczęcia postępowania w trybie art. 61a k.p.a. Sąd, działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie przyczyna bezprzedmiotowości istniała przed wszczęciem postępowania. Wynika to wprost z treści wniosku z 10 lipca 2014 r. (część B pkt 1), w którym cudzoziemiec wskazał, że w Polsce trzykrotnie ubiegał się o nadanie statusu uchodźcy oraz określił sposób zakończenia tych postępowań. Tym samym organy powinny wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stosownie do treści art. 61a k.p.a. Biorąc pod uwagę to, że zarówno odmowa wszczęcia postępowania, jak i umorzenie postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, Sąd uznał, że wskazane uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. Rozwiązanie procesowe polegające na umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania jako bezprzedmiotowego, w rezultacie prowadzi do takich samych skutków prawnych dla strony, jak w przypadku odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., bowiem w obu przypadkach wniosek strony nie może być załatwiony merytorycznie. W obu przypadkach rozstrzygnięcie ma charakter formalny, a powodem jest bezprzedmiotowość postępowania. Inny jest jedynie moment, w którym ta bezprzedmiotowość występuje (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 337/12). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za chybione. Lakoniczne wskazanie, że organ naruszył przepisy postępowania, tj. art. 40 ust.1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, a także art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. bez konkretnego uzasadnienia i odniesienie do stanu faktycznego sprawy, uniemożliwia jakąkolwiek ocenę przez Sąd, czy te uchybienia rzeczywiście miały miejsce, a jeśli tak, to czy i w jaki sposób mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu niczym nieusprawiedliwione są również zarzuty naruszenia art. 13, art. 15 i art. 97 ust. 1a ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Skoro w sprawie nie było prowadzono postępowanie co do istoty, to nie mogło zakończyć się wydaniem decyzji w oparciu o wskazane przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.