IV SA/Wa 1269/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla D. W. i M. W. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., 2. odmówić zwolnienia D. W. i M. W. od kosztów sądowych. D. W. i M. W. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 10 października 2011 r., a także z dodatkowego oświadczenia z dnia 26 listopada 2011 r. i kopii pocztowych przekazów pieniężnych z listopada bieżącego roku wynika, że skarżący prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródłami ich utrzymania są świadczenia emerytalne: skarżącej w wysokości 1.140,42 zł miesięcznie i skarżącego w wysokości 1.382,98 zł miesięcznie. Państwo W. są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej o powierzchni 2.500 m2 położonej w N. Nie mają innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Mieszkają w lokalu o powierzchni 56 m2, do którego nie posiadają tytułu prawnego. Lokal nie jest ogrzewany i pozbawiony jest dostępu do bieżącej wody. Opłaty za energię elektryczną pochłaniają 200-300 zł miesięcznie, opłaty za gaz 56 zł, a koszty wody pobieranej z działki to około 20 zł. Wedle oświadczenia skarżących, jedno za świadczeń emerytalnych pochłaniają koszty postępowań administracyjnych, których są stronami, natomiast środki pozostające do ich dyspozycji to mniej niż minimum socjalne. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżących, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie uiszczono już wpis od skargi w kwocie 100 zł, do którego uiszczenia wszyscy skarżący zobowiązani byli solidarnie. D. W. i M. W. nie muszą już więc uiszczać tej opłaty sądowej. W dalszym toku postępowania skarżący mogą zostać zobowiązani do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia. Opłata ta wyniesie 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Także 100 zł wyniesie wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Również wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Miesięczny dochód uzyskiwany przez D. W. i M. W. wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez wnioskodawców miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz i wodę wynosi około 380 zł. Biorąc nawet pod uwagę, że skarżący ponoszą także inne niezbędne wydatki, których wysokości nie wykazali, jak koszty zakupu leków, a także wydatki związane z udziałem w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, należy uznać, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są oni w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie opłaty kancelaryjnej, ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń, zwłaszcza, że ewentualne uiszczenie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. W tej sytuacji stwierdzić należy, że wykazana przez skarżących sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że spełniają oni przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, nie można bowiem stwierdzić, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec stwierdzenia, że D. W. i M. W. nie spełniają przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełniają warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący mogą ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w przedmiotowej sprawie wysokość opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna D. W. i M. W. umożliwia im poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Przy uwzględnieniu aktualnego poziomu cen dób i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, należy jednakże stwierdzić, że dochod uzyskiwany przez D. W. i M. W. nie pozwalają im na poniesienie kosztów ustanowienia radcy prawnego. Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący nie mają ani oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, które można by spieniężyć w celu pozyskania dodatkowych środków należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Należy więc stwierdzić, że spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcę prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.