IV SA/Wa 1269/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. G. od postanowienia referendarza sądowego z 7 marca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia - utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego – Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone przez W. W. postanowienie Wojewody [...] i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Po doręczeniu w dniu 7 października 2017 r. wyroku wraz z uzasadnieniem uczestnikowi postępowania W. G. (dalej: "Wnioskodawca"), w dniu 18 października 2017 r. wystąpił on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej oraz o ustanowienie adwokata. Wnioskodawca podał, że mieszka sam. Jest właścicielem mieszkania o pow. 38 m2. Oświadczył, że zarabia 1900 zł netto. Musi spłacać kredyt (do spłaty ok. 30 000 zł), raty miesięczne wynoszą 800 zł. Podał, że koszty opłat za mieszkanie wynoszą 700 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 października 2017 r. wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowania wysokości zarobków, udokumentowania wydatków oraz przedłożenia kopii umowy kredytowej, na która powołuje się we wniosku. Skarżący przy piśmie z dnia 16 listopada 2017 r. nadesłał wyciągi z 2 rachunków bankowych, zaświadczenie o zarobkach, dowody opłat za energię elektryczną, dowody opłat za czynsz oraz umowę pożyczki. Postanowieniem z 7 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione przez Wnioskodawcę dokumenty wskazują, że uzyskuje on stały dochód oraz jest w posiadaniu środków finansowych pozwalających na poniesienie kosztów postępowania. Zaznaczono przy tym, że przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Odnosząc się do kwestii konieczności spłaty pożyczki referendarz podniósł, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Wnioskodawca złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, powołując się na ograniczanie mu prawa do sądu poprzez odmowę zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania. Podniósł, że jego udział w postępowaniu sądowym nie był zaplanowany i nie można oczekiwać, że przedłoży konieczność poniesienia opłat sądowych ponad spłatę zaciągniętych zobowiązań i koszty utrzymania. Wskazał także, że nie marnotrawi posiadanych środków finansowych, ale nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). Jednocześnie należy pamiętać, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Wnioski o przyznanie prawa pomocy nie mogą być automatycznie uwzględniane wyłącznie na podstawie subiektywnego przekonania wnioskującego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Dokonując w świetle powyższych rozważań do oceny postanowienia referendarza sądowego z 7 marca 2018 r., Sąd stwierdza, że referendarz dokonał prawidłowej oceny możliwości płatniczych strony. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że ewentualne koszty związane z wpisem od wniesionej skargi kasacyjnej wynosiłyby 100 (sto) złotych, a więc najniższą możliwą kwotę. Z przedstawionych przez Wnioskodawcę dokumentów nie wynika, aby nie był wstanie ponieść takiego wydatku, przy osiąganiu stałych dochodów. Podobnie przedstawione przez Wnioskodawcę wskazywały na stałe utrzymywanie posiadanych środków finansowych na poziomie przynajmniej ok. 9000 zł., a więc wystarczających na pokrycie kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej. Natomiast przy wniesieniu sprzeciwu Wnioskodawca nie przedstawił żadnych okoliczności wskazujących na drastyczne pogorszenie wykazanej wcześniej sytuacji majątkowej. Sąd zgadza się z przedstawioną w postanowieniu referendarza tezą, że prawo pomocy w zakresie żądanym w niniejszym przypadku jest przyznawane osobom znajdującym się w stanie ubóstwa, które wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, pomimo odmiennego zdania Wnioskodawcy w tej materii. W tak ustalonym stanie rzeczy postanowienie referendarza sądowego, jako prawidłowe, nie zasługuje na uchylenie, a odmowa przyznania prawa pomocy została prawidłowo uzasadniona. W świetle wszystkich powyższych okoliczności, Sąd podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.