IV SA/Wa 1273/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2006 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. T. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. - na podstawie art. 66 § 3 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071, ze zm.) - zwrócił wniosek J. T. o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51, ze zm.) stwierdzającej że [...] , stanowiący własność T. D. - L. T. i Z. T., nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, bowiem właściwym do jego rozpatrzenia jest sąd powszechny. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpatrzeniu zażalenia J.T. wniesionego na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji -zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził - z powołaniem się na aktualne orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - że brak jest podstawy prawnej do orzekania przez organ administracyjny co do części przejętej w trybie reformy rolnej nieruchomości. Nie ma podstaw do stosowania § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. do rozstrzygnięcia sporów dotyczących praw rzeczowych, w tym do ustalenia, że dana nieruchomość, z uwagi na swój charakter nie jest nieruchomością ziemską i nie stanowi jej części składowej. Roszczenia te mają charakter cywilny, w związku z tym dochodzić ich można na właściwej dla nich drodze, to jest postępowania przed sądem powszechnym. W tej sytuacji - zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] słusznie uznał, iż odwołujący się powinien dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym i za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 1992r, SA/Wa 450/92, w którym przyjęto, że organ administracji publicznej, do którego wpływa żądanie załatwienia sprawy cywilnej, w której właściwy jest sąd powszechny, powinien zwrócić podanie wnoszącemu je wraz z odpowiednim pouczeniem (art. 65 § 3 K.p.a.), orzekł o zwrocie podania wnioskodawcy. J. T. w skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2006r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym zastępstwa procesowego. Zarzucił naruszenie: 1) art. 66 § 3 K.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ administracji nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego, a tym samym błędną ocenę charakteru sprawy, jako sprawy cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny, podczas gdy wniosek został wniesiony w trybie administracyjnym, zgodnie z dotychczasowym, kilkuletnim, jednolitym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz organów administracji, a z jego treści w żaden sposób nie wynika, iż dochodzi on roszczeń o charakterze cywilnoprawnym; 2) art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. polegające na całkowitym pominięciu powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności art. 168 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ich utrwalonej wykładni, poprzez wydanie przez organy postanowień tylko i wyłącznie w oparciu o interpretację przepisów wykonawczych do dekretu o reformie rolnej; 3) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna, albowiem postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2006r. i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] marca 2006r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy wskazać - co też zauważył już skarżący -iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 czerwca 2006r., sygn. akt OPS 2/06 stwierdził, że przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. nr 10, poz. 51, ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r., nr 3, poz. 13, ze zm.). W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż norma prawna zawarta w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu winna być odczytana w następujący sposób: "na własność Skarbu Państwa, bez żadnego wynagrodzenia w całości przechodzą bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym (mogące być wykorzystane na cele wskazane w "art. 1, część druga" dekretu), które stanowią własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego, śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Takie rozumienie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, jednocześnie określa zakres przedmiotowy w jakim powinny orzekać na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wojewódzkie urzędy ziemskie o tym, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu. Oznacza to, że organ administracji publicznej w trybie tego przepisu powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności wynikające z wykładni uwzględniającej pełne brzmienie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Powołana uchwała - zgodnie z art. 187 § 2 P.p.s.a. - jest wiążąca w danej sprawie. Zaś w pozostałych sprawach jej moc wiążąca wynika z art. 269 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając więc powyższą wykładnię przyjętą przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego uznano - wbrew twierdzeniom organu - iż do rozpoznania złożonego w sprawie wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość składająca się z działek obejmujących [...], będąca własnością T. D. - L.T. i Z. T., nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej właściwy jest organ administracji publicznej (tym samym droga postępowania administracyjnego), a nie jak stwierdził organ sąd powszechny. Oznacza to, iż organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy powinien przystąpić do merytorycznego rozstrzygnięcia podane skarżącego. Zgodnie z powyższym zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszają prawo, zatem na mocy art. 145 §1 pkt 1 a i c w zw. z art. 135 i art. 152 P.p.s.a. orzeczono jak pkt I i III w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono -jak w pkt II wyroku - na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18.1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348, zezm.).